
Chương
3
ði
u khin thích nghi
Chương 3
ðIU KHIN THÍCH NGHI
3.1 Khái nim
3.1.1 ðnh nghĩa
“Thích nghi là quá trình thay ñi thông s và cu trúc hay tác ñng ñiu
khin trên cơ s lưng thông tin có ñưc trong quá trình làm vic vi mc
ñích ñt ñưc mt trng thái nht ñnh, thưng là ti ưu khi thiu lưng
thông tin ban ñu cũng như khi ñiu kin làm vic thay ñi” hay :
“ðiu khin thích nghi là tng hp các kĩ thut nhm t ñng chnh ñnh các
b ñiu chnh trong mch ñiu khin nhm thc hin hay duy trì mt mc
ñ nht ñnh cht lưng ca h khi thông s ca quá trình ñưc ñiu khin
không bit trưc hay thay ñi theo thi gian”.
H thng ñưc mô t trong hình dưi ñây gm 2 vòng:
- Vòng hi tip thông thưng
-
Vòng hi tip ñiu khin thích nghi
Kt lun
1. ðiu khin thích nghi liên quan ñn:
- S thay ñi ca quá trình ñng hc
- S thay ñi ca các nhiu lên h thng
2. Các h thng thích nghi là phi tuyn
3.1.2 Nhn dng h thng
• Làm th nào ñ có ñưc mô hình?

Chương
3
ði
u khin thích nghi
- Vt lí (hp trng)
- Kinh nghim (hp ñen)
- Kt hp ( hp xám)
• K hoch hoá thc nghim
• Chn la cu trúc mô hình
- Các hàm chuyn ñi
- ðáp ng xung
- Các mô hình trng thái
• Tham s thích nghi
- Thng kê
- Các vn ñ nghch ñ o(Inverse Problems)
• S hp lí
3.1.3 Ưc lưng tham s thích nghi thi gian thc
1. Gii thiu
2. Bình phương cc tiu và h!i qui
3. H thng ñng
4. Các ñiu kin thc nghim
5. Các ví d
6. Các kt lun
3.1.4 Phân loi
Có th phân loi các h thích nghi theo các tiêu chu"n sau :
1. H thích nghi mô hình tham chiu ( MRAS )
2. B t chnh ñnh ( STR )
3. Lch trình ñ li
4. H t hc
5. H t t chc

Chương
3
ði
u khin thích nghi
3.1.5 ng dng
• T chnh ñnh
• Lch trình ñ li
• Thích nghi liên tc
Hình 3.1 Sơ ñ các ng dng
Quá trình ñng hc
Bin ñi Hng s
S# dng b ñiu khin vi
các thông s bin ñi
S# dng b bin ñi vi
các thông s hng
S bin thiên
không bit trưc
S bin thiên
bit trưc
S# dng b ñiu
khin thích nghi
S# dng lch trình
ñ li

Chương
3
ði
u khin thích nghi
3.2 H thích nghi mô hình tham chiu – MRAS
(Model Reference Adaptive Systems)
3.2.1 Sơ ñ chc năng
H thng thích nghi s# dng mô hình chu"n là mt trong nh$ng phương
pháp chính ca ñiu khin thích nghi. Nguyên lí cơ b n ñưc trình bày
hình 3.2
Hình 3.2 Sơ ñ khi ca mt h thng thích nghi mô hình tham chiu
Mô hình chu"n s% cho ñáp ng ngõ ra mong mun ñi vi tín hiu ñ&t (yêu
cu). H thng có mt vòng h!i tip thông thưng bao g!m ñi tưng và b
ñiu khin. Sai s e là sai lch gi$a ngõ ra ca h thng và ca mô hình
chu"n e = y - y
m
. B ñiu khin có thông s thay ñi da vào sai s này. H
thng có hai vòng h!i tip: h!i tip trong là vòng h!i tip thông thưng và
vòng h!i tip bên ngoài hiu chnh tham s cho vòng h!i tip bên trong.
Vòng h!i tip bên trong ñưc gi s# là nhanh hơn vòng h!i tip bên ngoài.
Hình 3.2 là mô hình MRAS ñu tiên ñưc ñ ngh bi Whitaker vào năm
1958 vi hai ý tưng mi ñưc ñưa ra: Trưc ht s thc hin ca h thng
ñưc xác ñnh bi mt mô hình, th hai là sai s ca b ñiu khin ñưc
chnh bi sai s gi$a mô hình chu"n và h thng. Mô hình chu"n s# dng
u
y
uc
Mô hình
Cơ cu hiu chnh
B ñiu khin
ði tưng
Tham s ñiu khin
ym

Chương
3
ði
u khin thích nghi
trong h thích nghi bt ngu!n t( h liên tc sau ñó ñưc m rng sang h ri
rc có nhiu ng)u nhiên.
Chương này tp trung vào ý tưng cơ b n. ð vn ñ ñưc trình bày mt
cách rõ ràng, ta ch tp trung vào cu hình trong hình 3.2 ñưc gi là h
MRAS song song . ðây là mt trong nhiu cách có th xây dng mô hình
chu"n. Chương này ñ cp chính ñn h liên tc theo phương pháp trc tip
có nghĩa là tham s ñưc cp nht mt cách trc tip.
3.2.2 Lut MIT (Massachusetts Institude Technology)
( MIT = Massachusetts Institute Technology : Vin công ngh
Massachusetts)
Hình 3.3 Mô hình sai s
H thng thích nghi mô hình tham chiu ñu tiên ñưc ñưa ra ñ gi i quyt
vn ñ: các ñ&c ñim ca mt mô hình tham chiu yêu cu ngõ ra là quá
trình lí tưng cn có ñáp ng ñi vi tín hiu ñiu khin như th nào.
ð! th
minh ha trong hình 3.2. Trong trưng hp này, mô hình tham chiu mang
tính song song hơn là ni tip, ging như cho SOAS (Self Oscillating
Adaptive Systems). B ñiu khin có th ñưc xem như bao g!m hai vòng:
mt vòng phía trong gi là vòng h!i tip thông thưng có quá trình và b
ñiu khin. Các thông s ca b ñiu khin ñưc chnh ñnh bi vòng ngoài
sao cho sai s e gi$a ngõ ra y và ngõ ra mô hình y
m
là nh* nht. Vì vy vòng
ngoài còn ñưc gi là vòng chnh ñnh. Vn ñ là xác ñnh cơ cu chnh
ñnh cho h thng n ñnh, nghĩa là sai s bng zero. ðiu này không th
thc hin ñưc. Cơ cu chnh ñnh vi thông s sau ñưc gi là lut MIT,
ñưc s# dng cho h MRAS ñu tiên:
θ
γ
θ
∂
∂
−= e
e
dt
d
s
γ
π
ππ
π
π
ππ
π
Khâu tích phân
θ
u
yu
C
−
e
θ
∂
∂
−e

