SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN
THỂ DỤC TRƯỜNG THCS
A. Phần mở đầu
Trong thời đại ngày nay khoa học phát triển như vũ bảo, vì vậy tri thức
giảng dạy ở trong nhà trường phải là những kiến thức cơ bản, hiện đại, sát thực
tiển, dùng làm cái chìa khoá để mở cánh cữa khoa học, là cái vốn mà thế hệ trẻ
có thể vận dụng vào cuộc sống tiếp tục học lên, tự bồi dưỡng và tiếp thu các
quá trình đào tạo tiếp theo trong suốt cuộc đời. Như chúng ta đã biết, đổi mới
phương pháp dạy học là một trong những mục tiêu cấp bách. Văn kiện đại hội
Đảng toàn quốc lần thứ VIII – IX, Nghị quyết TW2 của Đảng về giáo dục -
Đào tạo và khoa học công nghệ đã khẵng định: “Giáo dục - Đào tạo cùng với
khoa học công nghệ phải thực sự quốc sách hàng đầu, chuẩn bị tốt hành lang
cho thế hệ trẻ bước vào thế kỷ XXI…”.
Dạy học là hoạt động nổi bật, đặc trưng cho hoạt động ở nhà trường, nó
phân biệt được hoạt đọng của nhà trường với các hoạt động khác. Dạy học
trong nhà trường luôn luôn tồn tai dưới dạng là một hệ thống các hoạt động,
trong đố quá trình dạy và học song song với nhau để cùng vận động, cùng phát
triển theo nhiệm vụ, mục đích và nội dung chương trình đã quy định. Bậc
THCS được xác định về các tố chất phát triển thể lực , sức khoẻ tạo cơ sở vững
chắc để hình thành và phát triển con người toàn diện đó là: Đức – Trí – Thể –
Mỹ - Lao động và năng lực sáng tạo. Giáo dục thể chất trong trường học đó là
một môn khoa học nghiên cứu những quy luật chung điều khiển quá trình giáo
dục thể chất cho học sinh.
* Đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề rất quan trọng, là yêu cầu
cấp thiết phù hợp với xu thế phát triển của xã hội góp phần tạo ra những tố chất
mới cho nguồn lao đọng trẻ thời kỳ Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước.
Luật giáo dục ghi rõ về đổi mới phương pháp dạy học “Là phát huy tính
tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự
học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.”
Thật vậy: Phương pháp dạy học là cách thức của giáo viên trong việc chỉ
đạo, tổ chức điều hành lớp học gíp học sinh chiếm lĩnh tri thức đạt mục tiêu
dạy học. Vì thế vấn đề đổi mới phương pháp dạy học luôn là yêu cầu cấp thiết
là việc làm thường nhật dẫu trong điều kiện dạy học còn khó khăn. Phải nhận
thức đúng đắn và quan tâm đúng mức, tiếp cận và thực thi phù hợp với đặc
trưng của bộ môn, để trả lời câu hỏi đổi mới như thế nào trong dạy học theo
các trọng tâm chỉ đạo của cấp học.
Trong những năm qua đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất
lượng ở THCS có nhiều bài học quý giá, riêng bản thân tôi là một giáo viên
dạy bộ môn Thể dục cũng được lớn lên rất nhiều về phương pháp dạy học.
Nhưnh nghiêm túc nhìn nhận đó là bước đi ban đầu có tính quy trình, có tính
đích thực. Vấn đề này còn được bàn luận, hội thảo và có sự tiếp sức của các
cấp quản lý, sự nổ lực của bản thân giáo viên và của cả học sinh mới đạt được
mục tiêu dạy học.
Bộ môn Thể dục mang tính đặc thù riêng, việc dạy học diễn ra ở ngoài
sân là chủ yếu, có sự gắn kết giữa lý thuyết và thực hành. đặc điểm tâm lý của
học sinh luôn hiếu động, muốn thể hiện năng lực của bản thân, các em ưa thích
hoạt động, luyện tập. Những nét riêng này tạo điều kiện thuận lợi và khó khăn
đáng kể cho việc đổi mới phương pháp dạy học Thể dục ở trường THCS.
Thực tế giảng dạy những năm qua ở trường THCS Lệ Ninh bản thân tôi
luôn đổi mới phương pháp dạy học theo hướng đích: Tích cực hoá hoạt động
học tập, luyện tập của học sinh, hình thành phương pháp tự học, tích cực tự
giác, chủ động của học sinh trên con đường nhận thức, chiếm lĩnh tri thức bài
học. Tuy vậy trước yêu cầu đổi mới của Giáo dục - Đào tạo, với lương tâm và
trách nhiệm thúc bách cho bản thân tôi nhiều hơn trong việc thực hiện dổi mới
phương pháp dạy học bộ môn, với lý do đó tôi chọn đề tài: “ Một số biện pháp
đổi mới phương pháp dạy học môn Thể dục trường THCS.”
B. Phần nội dung
1. Cơ sở khoa học
Để thực hiện tốt các tiết dạy thực hành đòi hỏi người giá viên dạy bộ
môn Thể dục phải nắm chắch những kiến thức cơ bản về khoa học nói chung
và bộ môn nói riêng, phải có các kỹ năng, kỹ xão vận động để giảng dạy và
biết cách vận dụng chúng vào quá trình giảng dạy Thể dục cho học sinh. Muốn
chăm sóc giáo dục, bồi dưỡng tài năng trẻ thì đội ngũ giáo viên Thể dục trực
tiếp giảng dạy ở các tiết chính khoá và các tiết luyện tập bồi dưỡng trong huấn
luyện hàng tuần và phải nắm vững vàng các kiến thức, có khả năng vận động
nhất định để thực hiện tốt nhiệm vụ môn học, tiết học, lý thuyết, học mới,
luyện tập. Xuất phát từ nhận thức trên mà thời gian qua giáo viên Thể dục
trong tổ, nhà trường không ngừng cải tiến phương pháp giảng dạy bộ môn,
nghiên cứu sâu đối tượng học tập trong từng tiết học ở từng khối: 6, 7, 8, 9 để
tìm ra giải pháp mới nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy học trong
nhà trường. Mỗi học sinh có thể chất tốt, năng khiếu tốt trong độ tuổi từ 11 –
15 tuổi tạo nguồn vận động viên cho nhà trường, cho huyện thị. Chủ yếu là
giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Thể dục ở nhà trường, tôi nhận thức sâu
sắc rằng:
+ Nhiệt tình, trách nhiệm cao, tâm huyết với nghề, có sức khoẻ tốt.
+ Có trình độ chuyên môn vững vàng, năng động, sáng tạo vận dụng các
phương pháp dạy học bộ môn cho phù hợp với điều kiện của trường, đối tượng
học sinh.
+ Khi học sinh thực hiện các kỹ thuật động tác, các giai đoạn của một
kỹ thuật hoàn chỉnh, giáo viên phải quan sát học sinh ngay từ khi công việc
chuẩn bị đến thực hiện động tác và kết thúc động tác.
+ Trong quá trình giảng dạy bộ môn phải làm cho học sinh nắm vững
những kiến thức đã học ở lớp trược.
+ Học sinh phải có kỹ năng, chịu khó thực hành các bài tập bổ trợ cho
từng nội dung bài học.
+ Nâng cao kỹ năng, kỹ xão vận động bộ môn trong giờ học chính khoá.
+ Giáo dục cho các em ý thức luyện tập sức khoẻ ở mọi lúc, mọi nơi, áp
dụng vào luyện tập thể dục buổi sáng.
Trong thực tế đổi mới mục tiêu, chương trình giảng dạy bộ môn Thể dục
cho mọi cấp học đang diễn ra trên quy mô lớn và đi dần vào chiều sâu của từng
vấn đề, từ đó có một đòi hỏi cấp thiết phải đổi mới phương pháp dạy học ở tất
cả các nội dung, trong đó phần vận động cơ bản cho học sinh THCS hiểu và
làm tốt trong một tiết thực hành Thể dục.
Trong giảng dạy coi đó là nét đặc trưng “Lấy người học làm trung tâm,
phương pháp dạy học mới theo hướng tích cực hóa người học”. Người thầy chỉ
giữ vai trò hướng dẫn, gợi ý, chỉ đạo giúp người học chiếm lĩnh tri thức và hình
thành kĩ năng, kĩ xão nghề nghiệp bằng nỗ lực của chính mìnhnhư: Đọc thêm
tài liệu, đúc rút kinh nghiệm, tiếp cận tri thức mới hiện đại, tự bố trí thời gian
học tập, rèn luyện và suy nghĩ tìm ra phương pháp mới, hình thành luyện tập để
nâng cao chất lượng, quá trình tự đào tạo của bản thân.
II. Cở sở thực tiễn:
Trường THCS Lệ Ninh nằm ở phía Tây của huyện Lệ Thủy. Những năm
gần đây, trường đã có nhiều hoạt động trên các mặt giáo dục, đạo đức, chất
lượng văn hóa, hoạt động Đội và hoạt động TDTT. Trường nhiều năm liên tục
đạt Trường tiến xuất sắc cấp Tỉnh, đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 2001 – 2010
vào thời điểm tháng 11- 2004.
Có được những thành tích đó là nhờ sự quan tâm của ban giám hiệu, các
thầy cô giaops trong nhà trường, sự nỗ lực và rèn luyện phấn đấu không ngừng
của học sinh, đặc biệt là sự quan tâm của địa phương, phụ huynh, xây dựng xã
hội hóa giáo dục ngày càng cao. Đặc biệt sự quan tâm chỉ đạo sâu sắc của
Phòng, Sở Giáo dục - Đào tạo.
Quá trình giảng dạy Thể dục ở trường THCS Lệ Ninh có những thuận lợi
đó là: Trường có 12 lớp, trên 450 học sinh, với 2 giáo viên chuyên trách, có sân
Thể dục – Thể thao thuận tiện cho học sinh tập luyện Thể dục nội khóa và hoạt
động ngoại khóa, trường học hai ca, có khá đủ dụng cụ tập luyện cho bộ môn
như: Hố nhảy, cột xà,… Cũng như các dụng cụ nội khóa – ngoại khóa khác.
Song việc giảng dạy Thể dục còn gặp một số khó khăn là: Học sinh chưa có áo
quần đồng phục, chưa có nệm nhảy…
Một thực tế hiện nay ở nhiều trường chưa có đủ giáo viên Thể dục, cho
nên chưa được tập huấn về bộ môn, chưa được dự giờ, thao giảng của giáo viên
chuyên ngành Thể dục mà từ đó tiếp cận lấy học sinh làm trung tâm trong quá
trình dạy học, chưa phát huy được tính sáng tạo của học sinh, chưa đáp ứng với
yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học như hiện nay, nên các giờ học thể dục
còn sao nhãng, học sinh chơi nhiều, nhiều em chưa thực hiện được động tác cơ
bản, khi hỏi hay nhận lớp giáo viên Thể dục gặp nhiều khó khăn để truyền đạt
lại kiến thức cho học sinh về môn học.
*. Qua khảo sát năm học 2005 – 2006 kết quả đánh giá học sinh khối
9 ở trường THCS Lệ Ninh đạt chất lượng sau:
Lớp
Tổng
số
Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL % SL % SL % SL %
9A 36 05 14.1 11 30.6 13 36.1 07 19.4
9B 37 05 13.5 14 37.8 17 45.9 01 0.3
9C 35 06 17.1 13 37.1 12 34.3 04 11.4
Từ tình hình trên bản thân tôi đã trăn trở, suy nghĩ và có những biện
pháp đổi mới phương pháp dạy Thể dục trong trường THCS và đã tiến hành có
kết quả cao:
Từ tiết học đầu tiên của năm học cho học sinh học lý thuyết “Nhập môn”
để các em có ý thức, động cơ đúng đắn, có ý chí và tinh thần học như các môn
văn hóa khác, đồng thời cho các em bàn bạc về nội dung, trang phục trong giờ
học Thể dục.
Đổi mới phương pháp dạy học cần phải gắn với nâng cấp dần cơ sở vật
chất, trang thiết bị dạy học theo phương hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, tạo
điều kiện cho việc ứng dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề thực tiễn;
tạo một bước chuyển biến quan trọng, trươncs hết trong việc chống dạy chay
và đảm bảo các hoạt động giáo dục toàn diện.
Đặc trưng của bộ môn là vận động ngoài trời, nên đòi hỏi có biện pháp
tổ chức khoa học mới đạt hiệu quả cao. Sân bãi, dụng cụ, đồ dùng dạy học phải
