D PHÒNG THI U VITAMIN TRỰ Ế Ở Ẻ
Thi u h t vitamin tr em trong nh ng tháng đ u đ i có liênế ụ ở ẻ ữ ầ ờ
quan đ n tình tr ng vitamin bà m có thai và cho con bú.ế ạ ở ẹ
Nguyên nhân ch y u là do ch đ ăn c a bà m thi u vitaminủ ế ế ộ ủ ẹ ế
nên không cung c p đ qua rau thai và s a m . H u qu c a sấ ủ ữ ẹ ậ ả ủ ự
thi u h t vitamin tr nh có nh h ng đ n phát tri n thế ụ ở ẻ ỏ ả ưở ế ể ể
ch t, tâm v n đ ng, suy gi m mi n d ch và hay m c các b nhấ ậ ộ ả ễ ị ắ ệ
nhi m khu n liên quan đ n t vong ho c đ l i di ch ng. ễ ẩ ế ử ặ ể ạ ứ
Thi u h t vitamin Aế ụ
Vitamin A hòa tan trong ch t béo có vai trò quan tr ng đ c bi tấ ọ ặ ệ
v i th giác, bi t hóa các t bào bi u mô, tăng tr ng và đáp ngớ ị ệ ế ể ưở ứ
mi n d ch. Thi u vitamin A c p tính tr m tr ng th ng d n đ nễ ị ế ấ ầ ọ ườ ẫ ế
khô m t mù lòa.ắ
Thi u vitamin A hay g p tr ăn s a ngoài, ăn b sung quá s m,ế ặ ở ẻ ữ ổ ớ
th c ăn b sung ch y u là ngũ c c, nghèo th c ăn đ ng v t,ứ ổ ủ ế ố ứ ộ ậ
thi u d u m và rau qu . Tuy nhiên nh ng tr bú m hoànế ầ ỡ ả ở ữ ẻ ẹ
toàn trong nh ng tháng đ u đ i v n có nguy c thi u vitamin Aữ ầ ờ ẫ ơ ế
vì n ng đ vitamin A trong s a m th p, h n n a tr m i đ dồ ộ ữ ẹ ấ ơ ữ ẻ ớ ẻ ự
tr vitamin A trong gan ít. ữ
n c ta hi n nay thi u vitamin A lâm sàng có t n th ng m tỞ ướ ệ ế ổ ươ ắ
r t hi m g p, nh ng thi u vitamin A ti n lâm sàng v n còn phấ ế ặ ư ế ề ẫ ổ
bi n và m c đ n ng theo phân lo i c a T ch c Y t Thế ở ứ ộ ặ ạ ủ ổ ứ ế ế
gi i.ớ
Quáng gà là bi u hi n s m c a thi u vitamin A, hi n nay đ cể ệ ớ ủ ế ệ ượ
x p vào lo i thi u vitamin A ti n lâm sàng. ế ạ ế ề
D phòng thi u vitamin A ti n lâm sàngự ế ề
Cung c p đ vitamin A trong ch đ ăn cho c m và con.ấ ủ ế ộ ả ẹ
Vitamin A có nhi u trong th c ăn ngu n đ ng v t (gan, cá,ề ứ ồ ộ ậ
tr ng, s a) và b-caroten có trong th c ăn ngu n th c v t (rauứ ữ ứ ồ ự ậ
xanh và c qu có màu vàng đ ). Ch đ ăn c n có d u m đủ ả ỏ ế ộ ầ ầ ỡ ể
h p thu vitamin A. Cho tr bú s m ngay sau đ đ nh n đ cấ ẻ ớ ẻ ể ậ ượ
s a non vì n ng đ vitamin A trong s a m cao nh t trong giaiữ ồ ộ ữ ẹ ấ
đo n này.ạ
Hi n nay, n c ta đang th c hi n cho tr t 6-36 tháng tu iệ ở ướ ự ệ ẻ ừ ổ
u ng vitamin A theo chi n d ch m t năm 2 l n.ố ế ị ộ ầ
Tr t 6-12 tháng tu i u ng 100.000 đ n v ; 13-36 tháng tu iẻ ừ ổ ố ơ ị ổ
u ng 200.000 đ n v .ố ơ ị
Ph n sau đ trong vòng 1-2 tháng đ u cho u ng m t li uụ ữ ẻ ầ ố ộ ề
vitamin A 200.000 đ nv .ơ ị
Ph n có thai không đ c u ng vitamin A li u cao vì d gâyụ ữ ượ ố ề ễ
quái thai.
N u tr có bi u hi n t n th ng khô m t thì ph i u ng ngayế ẻ ể ệ ổ ươ ắ ả ố
vitamin A li u cao theo phác đ đi u tr .ề ồ ề ị
Rau qu là th c ph m giàu vitamin.ả ự ẩ
Thi u vitamin D ế
Vitamin D hòa tan trong ch t béo có vai trò quan tr ng trongấ ọ
chuy n hóa và h p thu canxi, phospho đ c u t o khung x ng.ể ấ ể ấ ạ ươ
Ngu n cung c p vitamin D 80% là do c th t ng h p vitamin Dồ ấ ơ ể ổ ợ
t ch t ti n vitamin D d i da d i tác đ ng quang hóa c a tiaừ ấ ề ướ ướ ộ ủ
c c tím ánh n ng m t tr i, ph n còn l i kho ng 20% đ c cungự ắ ặ ờ ầ ạ ả ượ
c p t th c ăn.ấ ừ ứ
Khi thi u vitamin D s làm gi m h p thu canxi, phospho ru t,ế ẽ ả ấ ở ộ
c th ph i huy đ ng canxi x ng vào máu gây r i lo n quáơ ể ả ộ ở ươ ố ạ
trình vôi hóa x ng gây loãng x ng, còi x ng tr em.ở ươ ươ ươ ở ẻ
Còi x ng có th xu t hi n s m ngay trong th i kỳ bào thai doươ ể ấ ệ ớ ờ
ng i m b thi u vitamin D, canxi trong th i gian mang thai vàườ ẹ ị ế ờ
t p quán kiêng c gi tr trong nhà ho c trong bu ng t i. Nguyậ ữ ữ ẻ ặ ồ ố
c còi x ng cao tr đ non, đ th p cân (d i 2.500g), tr ănơ ươ ở ẻ ẻ ẻ ấ ướ ẻ
s a ngoài, ăn b t s m. Tuy nhiên tr đ c nuôi b ng s a mữ ộ ớ ẻ ượ ằ ữ ẹ
hoàn toàn trong 6 tháng đ u n u không đ c ti p xúc v i ánhầ ế ượ ế ớ
sáng m t tr i cũng b còi x ng vì n ng đ vitamin D trong s aặ ờ ị ươ ồ ộ ữ
m th p (0,1mcg/100ml).ẹ ấ
Đ c đi m c a còi x ng s m là tr luôn trong tình tr ng kíchặ ể ủ ươ ớ ẻ ạ
thích th n kinh - c , ng hay gi t mình, c n khóc kéo dài, khànầ ơ ủ ậ ơ
ti ng. Th rít do m m s n thanh qu n, các c co th t làm cho trế ở ề ụ ả ơ ắ ẻ
nôn, n c c t, hay són phân và n c ti u. x ng có bi n d ngấ ụ ướ ể Ở ươ ế ạ
h p s , x ng s m m, n lõm (d u hi u nhuy n s ). Thópộ ọ ươ ọ ề ấ ấ ệ ễ ọ
r ng, các đ ng rãnh kh p h r ng, đ u d b méo mó do t thộ ườ ớ ở ộ ầ ễ ị ư ế
n m, đ u b t phía sau ho c m t bên r i hình thành b u th ngằ ầ ẹ ặ ộ ồ ướ ườ
là b u trán và b u đ nh. Tr ng l c c gi m, phosphatazaướ ướ ỉ ươ ự ơ ả
ki m trong máu tăng. Tr có th b co gi t do h canxi máu.ề ẻ ể ị ậ ạ
D phòng còi x ng s m do thi u vitamin D: Trong th i gianự ươ ớ ế ờ
mang thai ng i m nên t m n ng b ng cách đi d o ngoài tr iườ ẹ ắ ắ ằ ạ ờ
đ ti p nh n vitamin D, đ ng th i ăn u ng đ ch t, tăng c ngể ế ậ ồ ờ ố ủ ấ ườ
th c ph m giàu vitamin D và canxi. Phòng c a tr c n thoángự ẩ ở ủ ẻ ầ
mát có nhi u ánh sáng. Cho tr t m n ng ngay t tháng đ u sauề ẻ ắ ắ ừ ầ
đ b ng cách đ h hai c ng chân cho da ti p xúc v i ánh n ngẻ ằ ể ở ẳ ế ớ ắ
m t tr i. Đ i v i tr đ non, đ nh cân thì t tu n th hai sauặ ờ ố ớ ẻ ẻ ẻ ẹ ừ ầ ứ
đ cho u ng vitamin D 400 đ n v /ngày, u ng liên t c trong nămẻ ố ơ ị ố ụ
đ u, tránh dùng vitamin D li u cao trong d phòng và đi u tr vìầ ề ự ề ị
d gây ng đ c.ễ ộ ộ
Thi u h t vitamin Kế ụ
Vitamin K tan trong ch t béo c n thi t cho quá trình đông máu.ấ ầ ế
S h p thu vitamin K c n có m , mu i m t và d ch t y.ự ấ ầ ỡ ố ậ ị ụ
Vitamin K có nhi u trong các lo i rau xanh nh c i b p, c iề ạ ư ả ắ ả
xoong, su hào, xà lách... có ít h n trong s a, th t, cá, tr ng. Viơ ữ ị ứ
khu n đ ng ru t cũng có kh năng t ng h p vitamin K nh ngẩ ườ ộ ả ổ ợ ư
ch đáp ng m t n a nhu c u. Nguyên nhân thi u vitamin K trỉ ứ ộ ử ầ ế ở ẻ
nh là do l ng vitamin K d tr th p sau sinh, vi khu n đ ngỏ ượ ự ữ ấ ẩ ườ
ru t ch a phát tri n, n ng đ vitamin K trong s a m th p. Tìnhộ ư ể ồ ộ ữ ẹ ấ
tr ng b nh lý gan m t r i lo n tiêu hóa... gây gi m h p thuạ ệ ậ ố ạ ả ấ
vitamin K.
Thi u vitamin K gây xu t huy t não, màng não hay g p tr tế ấ ế ặ ở ẻ ừ
1-3 tháng đ c nuôi b ng s a m . B nh xu t hi n đ t ng t. Trượ ằ ữ ẹ ệ ấ ệ ộ ộ ẻ
t nhiên khóc thét, b bú, da xanh ni m m c nh t, thi u máu c pự ỏ ệ ạ ợ ế ấ
tính. Co gi t toàn thân ho c c c b . Thóp căng ph ng, lác m t,ậ ặ ụ ộ ồ ắ
s p mi, gi m v n đ ng n a ng i. Th không đ u, có c nụ ả ậ ộ ử ườ ở ề ơ
ng ng th ng n, hôn mê d n và d t vong ho c đ l i di ch ngừ ở ắ ầ ễ ử ặ ể ạ ứ
th n kinh. N c não t y có máu không đông, ch p c t l p vi tínhầ ướ ủ ụ ắ ớ
s não s xác đ nh đ c v trí ch y máu trong s .ọ ẽ ị ượ ị ả ọ
Đ d phòng thi u vitamin K gây xu t huy t não, màng não thìể ự ế ấ ế
ch đ ăn c a bà m có thai và cho con bú c n có d u m , tăngế ộ ủ ẹ ầ ầ ỡ
c ng th c ph m giàu vitamin K. Cho tr bú m bình th ng.ườ ự ẩ ẻ ẹ ườ
Bi n pháp tr c m t là tiêm phòng vitamin K cho c m và con.ệ ướ ắ ả ẹ
Tiêm b p vitamin K1 5mg cho bà m tr c sinh 2 tu n và trắ ẹ ướ ầ ẻ
ngay sau sinh tiêm vitamin K1 1mg ho c u ng 2mg và có thặ ố ể
tiêm nh c l i li u th hai sau 2-4 tu n.ắ ạ ề ứ ầ
Thi u h t vitamin B1ế ụ
Vitamin B1 hay còn g i là thiamin là vitamin tan trong n c.ọ ướ
Thiamin đ c coi nh là coenzym trong chuy n hóa glucid đượ ư ể ể
sinh năng l ng và thiamin cũng có vai trò trong d n truy n th nượ ẫ ề ầ
kinh. C tim, c b p, não, th n kinh có nhu c u vitamin B1 caoơ ơ ắ ầ ầ
vì v y khi thi u vitamin B1 c p thì xu t hi n t n th ng c timậ ế ấ ấ ệ ổ ươ ơ
s m và r i lo n d n truy n th n kinh.ớ ố ạ ẫ ề ầ
Vitamin B1 có nhi u trong cám g o, m m lúa mì, men bia, đ uề ạ ầ ậ
đ , th t, các lo i rau... L ng vitamin B1 đ a vào c th phỗ ị ạ ượ ư ơ ể ụ
thu c nhi u vào ch đ ăn. Vi khu n đ ng ru t cũng có khộ ề ế ộ ẩ ườ ộ ả
năng t ng h p vitamin B1 nh ng không đáp ng đ nhu c u.ổ ợ ư ứ ủ ầ
Nguyên nhân thi u vitamin B1 tr nh là do bú s a nh ng bàế ở ẻ ỏ ữ ở ữ
m thi u vitamin B1 ho c tr nuôi nhân t o b ng ch t b t quáẹ ế ặ ẻ ạ ằ ấ ộ
nhi u. Thi u vitamin B1 gây b nh Beriberi. Beriberi tr nhề ế ệ ở ẻ ỏ
bi u hi n n ng th tim c p và th th n kinh.ể ệ ặ ở ể ấ ể ầ
Đ d phòng thi u vitamin B1 cho tr nh thì đi u quan tr ng làể ự ế ẻ ỏ ề ọ
ch đ ăn c a bà m c n đa d ng, tăng c ng th c ph m cóế ộ ủ ẹ ầ ạ ườ ự ẩ
nhi u vitamin B1, đ c bi t s d ng g o có ch t l ng t t,ề ặ ệ ử ụ ạ ấ ượ ố
không xay xát k vì s m t nhi u vitamin B1 trong cám g o. Trỹ ẽ ấ ề ạ ẻ
v n đ c nuôi b ng s a m và ăn b sung h p lý. N u vào th iẫ ượ ằ ữ ẹ ổ ợ ế ờ
v giáp h t, sau úng l t thì c m và con nên u ng vitamin B1ụ ạ ụ ả ẹ ố
d phòng.ự
PGS. Đào Ng c Di nọ ễ
Kh e 24 (ngu n: SKDS)ỏ ồ
Theo các chuyên gia v s c kh e trên th gi i, mu n cho trề ứ ỏ ế ớ ố ẻ
đ c kh e m nh và thông minh, thì bên c nh các y u t nh : diượ ỏ ạ ạ ế ố ư
truy n, môi tr ng s ng, ph ng pháp giáo d c... các b c chaề ườ ố ươ ụ ậ
m c n xây d ng cho tr m t ch đ dinh d ng h p lý, đây làẹ ầ ự ẻ ộ ế ộ ưỡ ợ
y u t vô cùng quan tr ng trong vi c phát tri n trí tu và th l cế ố ọ ệ ể ệ ể ự
tr em. Ch đ dinh d ng ph i đ m b o các ch t sau. ở ẻ ế ộ ưỡ ả ả ả ấ
