500 giải đáp y học theo yêu cầu bạn đọc
Bệnh ở tứ chi, xương khớp, hệ tiết
niệu và hệ sinh dục
Phần 1
382. Hậu quả của việc không chữa trị chín mé
"Tôi có đứa con trai 10 tuổi, cách đây 4-5 tháng bị mưng mủ ở đầu
ngón chân cái, kéo dài chừng 10 hôm, sau đó tự vỡ mủ rồi liền miệng (gia
đình không có điều kiện cho cháu chữa trị). Sau đó một thời gian, chỗ ấy lại
mưng lên, rồi vỡ mủ, thối như mùi bốc mả, cứ khi rò khi lành cho tới nay,
mặc dù cháu vẫn ráng chịu đau đi học đều".
Bạn hãy coi chừng cháu bị viêm cốt tủy ở đốt cuối của ngón chân cái.
Hãy cho cháu chụp X-quang ngón chân cái, bạn sẽ thấy hình ảnh đốt này bị
"gặm mòn", phần còn lại có hiện tượng dày lên và có thể thấy những mẩu
nhỏ xương chết bên cạnh (cái mùi "bốc mả" là từ những mẩu xương chết này
mà ra).
Nhiều khả năng đây là biến chứng của bệnh chín mé đầu ngón chân
cái mà bạn đã bỏ qua. Chín mé nếu được phát hiện sớm và điều trị bằng
kháng sinh, chườm lạnh thì có thể khỏi mà không mưng mủ. Nếu phát hiện
hơi muộn, nên cho dùng kháng sinh với liều cao, đồng thời chườm nóng liên
tục, ổ mủ sẽ nhỏ, sau khi được rạch tháo mủ sẽ nhanh khỏi, không có di
chứng hoặc biến chứng.
Nếu đúng là viêm cốt tủy, trong trường hợp con bạn có 2 mức xử trí
phẫu thuật. Nếu phần xương tốt còn nhiều, đơn giản nhất là tiến hành nạo ổ
viêm, lấy hết xương chết, chờ cho xương tự lành (không còn rò mủ, chụp X-
quang kiểm tra thấy hình ảnh xương đã trở lại bình thường). Nếu phần
xương còn lại không nhiều, có thể phải tháo khớp đốt cuối ngón chân cái
(sau này ngón chân sẽ ngắn đi một chút và chỉ hy vọng có một chút móng
chân).
383. Không nên làm như thế
"Cháu có người chị gái 21 tuổi, bị dính bẩm sinh ngón tay đeo nhẫn
và ngón giữa của tay trái. Chị đã được một bệnh viện tư mổ tách ra cách
đây 2 năm, nhưng vẫn còn bị dính khoảng 2 cm ở phần dưới ngón; và do
thiếu da khi mổ nên từ đó tay chị bị cong lại rất xấu và khó hoạt động, làm
việc mạnh thì đau. Xin cho chị cháu một lời khuyên".
Đáp: Không rõ "phần dưới" cháu nói là "dưới" (cuối ngón tay, đốt thứ
3), hay là "trên" (đốt thứ nhất, ngay khe ngón tay); vì theo quy định trong
giải phẫu học, "cái gì ở cuối là dưới, cho dù ta có giơ ngược nó lên". Nhưng
chắc chỗ vẫn dính này là ở phần trên, nghĩa gần khe ngón, giữa các đốt 1 của
hai ngón tay.
Như vậy là trong cuộc mổ cách đây 2 năm, người chủ trì phẫu thuật
đã:
- Không đánh giá trước được mức độ dính ở phần này (không chỉ dính
da mà dính cả mỡ dưới da, thậm chí cả bắp thịt của ngón tay), tưởng là đơn
giản nên đã nhận làm phẫu thuật này tại một cơ sở không chuyên khoa.
- Không biết đến kỹ thuật chuyển vạt da (xoay hai vạt da nhỏ bên
cạnh đến để khâu phủ lên chỗ sẽ tách ra trên hai ngón tay), cũng không biết
đến kỹ thuật vá da rời (lạng hai mảnh da mỏng ở đùi để "đắp" lên), nên khi
gặp tình huống thiếu da đã phải rút lui.
- Sau đó, không giới thiệu tiếp chị cháu cho một cơ sở giỏi hơn họ về
trình độ và trang bị, và điều này là quan trọng hàng đầu.
Tiếc rằng gia đình do thiếu hiểu biết nên đã để kéo dài quá lâu. Tuy
nhiên, sau một vài ca phẫu thuật sẽ được tiến hành đúng đắn, chính xác và
theo dõi sát sao, sau khi được hướng dẫn tập luyện, chị cháu có thể khắc
phục dần mọi rắc rối.
Gia đình cháu nên liên hệ ngay với Viện bỏng quốc gia, nơi giàu kinh
nghiệm trong ghép da để được mổ sớm.
384. Bị thọt chân từ bé
"Cháu 20 tuổi, bị thọt chân từ bé, nghe nói là do viêm não. Hiện đã có
phương pháp gì chữa được bệnh này? Nếu để vậy có ảnh hưởng gì trong
tương lai không?".
Do di chứng của sốt bại liệt, cháu bị thọt chân, teo cơ và xương khớp
ở cả một chân. Bệnh này không chữa được bằng những phẫu thuật chỉnh
hình khu vực.
Hiện trên thế giới đã hiệu chỉnh được các chân giả điện tử giúp cho cơ
năng vận động của chân. Tiếc rằng kỹ thuật này chưa có khả năng dùng rộng
rãi cho mọi người, nhất là người nghèo. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển
nhanh của khoa học, cháu có thể hy vọng. Trong khi chờ đợi, cháu chỉ có thể
dùng nạng hoặc xe lăn (hay xe máy ba bánh nếu có điều kiện). Mới dùng
thấy hơi ngại nhưng rồi cũng quen dần, chả sao.
Nếu không chữa cũng chẳng phải lo lắng gì nhiều. Do đi lệch, khung
chậu của cháu không cân đối, khó có thể đẻ thường; nhưng cháu vẫn cho thể
sinh con nhờ phẫu thuật lấy thai qua đường dưới, rất an toàn cho cả mẹ lẫn
con. Có điều, với người nào sau này yêu thương cháu, cháu phải nói rõ từ
đầu về khả năng này, xem họ có "chịu" không?
Chúc cháu có được nghị lực và lòng tin để không ngừng vươn lên.
Biết đâu một ngày nào đó, mọi người sẽ được hoan hô cháu trong đoàn vận
động viên đi xe lăn của cả nước!
385. Liệt hai chân do chấn thương
"Cháu là con gái, 20 tuổi, cách đây gần 4 năm bị tai nạn chấn thương
cột sống, mất cảm giác từ đốt sống lưng thứ 5 trở xuống, không tự điều
khiển được hai chân (các chức năng khác vẫn bình thường). Đến nay, cháu
thấy có một số tiến bộ, chẳng hạn như đã có cảm giác thấp hơn trước 2 đốt