GIAI ĐIỆU CỦA NHỮNG BẾN
BỜ CẢM XÚC
Có thể nói họa sĩ Trịnh Hoàng
Tân vẽ khá đều tay, anh vẽ chủ
yếu là sơn mài, đó cũng là sở
trường của anh với nhiều chủ đề
như chiến tranh cách mạng, lịch
sử, lễ hội, sinh hoạt làng quê,
phong cảnh...
Trong loạt tranh về đề tài chiến
tranh cách mạng, anh làm mọi
người ngạc nhiên về cách nhìn
mới lạ mà không kém phần sâu
sắc qua những tranh về cuộc chiến tranh tàn khốc ở qu
ê hương anh, nơi
mà số lượng bom đạn của Mỹ dội xuống cao gấp 5 lần dân số. Tác
phẩm Lòng đất sinh tồn (Sơn mài 120x180) là một trong những tác
phẩm cho thấy người họa sĩ khi yêu tha thiết quê hương thì họ vẽ xúc
cảm và thuyết phục đến dường nào. Anh vẽ về những người lính, ngư
ời
dân cầm súng, họ sống chiến đấu trong lòng địa đạo Vĩnh Mốc hùng
tráng trong một xúc cảm nhân văn và tư duy kỹ càng, chắt lọc hình
tượng của anh. Tác phẩm của anh về chiến tranh cách mạng không tả
TRỊNH HOÀNG TÂN-Niềm vui
ngày mùa-sơn mài
sâu bom rơi, đạn nổ, khói lửa mịt mù như thông lệ mà sao ta vẫn nhìn
thấy những người lính phủ đầy khói súng, anh nhấn mạnh về sức sống
can trường, sự chịu đựng của con người trước bom đạn của kẻ thù, anh
biểu tượng tinh thần yêu nước và niềm lạc quan của người dân, người
lính trong cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước. Một dạng tranh khác phản
ánh về người lính, tính quân dân nhẹ nhàng hơn của anh cũng đư
ợc chú
ý và đem lại cho Trịnh Hoàng Tân những giải thưởng đáng kể nh
ư Biên
cương ngày mới (Sơn mài 120x180), Lính đảo (Sơn dầu 122x122), anh
cảm nhận về đề tài về chiến tranh cách mạng, về người lính và những
hy sinh của họ theo cách của mình một cách trân trọng nhẹ nhàng, sâu
lắng như chính là anh là người trong cuộc, vì thế anh truyền cho người
xem cả tinh thần nhân văn bên trong của những hình tượng nghệ thuật
mà anh yêu mến.
Không chỉ là sự dấn thân vào những đề tài khó của lịch sử cách mạng,
Trịnh Hoàng Tân còn chú ý nghiên cứu sao cho sự cách tân hài hòa
giữa kỹ thuật và nghệ thuật, sao cho chất lượng sơn mài truyền thống
không bị giảm xuống. Anh không phải là người dám đi đến cùng tới sự
mới lạ, táo bạo đến mức dị biệt như nhiều họa sĩ sơn mài trẻ hiện nay
mà anh cố tạo ra những phá cách chừng mực, thận trọng trong kỹ thuật
sơn mài để làm cho sơn mài mặt phẳng vẫn tồn tại bên cạnh sơn mài k
ỹ
thuật tạo chất khác. Anh vẫn níu giữ được sự quyến rũ đến chân thành
lối tạo bóng âm sâu thẳm của sơn son thếp vàng khảm vỏ trứng truyền
thống, phải chăng trong con người cách tân về hình, bố cục rất mạnh
của anh vẫn ám ảnh một cách da diết tính classicisme của nghệ thuật
truyền thống. Đôi khi đó lại là đơn độc của số ít họa sĩ trong đó có
Trịnh Hoàng Tân trong thời buổi đâu đâu cũng hô hào “cách tân” của
sơn mài hiện nay. Bức Niềm vui ngày mùa (Sơn mài 120x180) của anh
là một ví dụ cho sự day dứt khôn nguôi trước ranh giới của cách tân
nghệ thuật sơn mài. Thông thường các họa sĩ sơn mài thường d
ùng màu
vàng diễn tả cánh đồng lúa, bầu trời chiều buồn xa vắng nhưng anh lại
dùng màu vàng cho nền chung giữa đất -trời, anh sử dụng nét để bao
lấy màu mà không đặc tả chi tiết, vì vậy cái thật và ảo trong tranh này
thật phong phú, ta dường như nghe đâu đó tiếng thở dài đ
ồng vọng, xao
động. Điều này lại khác xa với tranh Cầu ngư (Sơn mài 120x180) và
Hội làng tháng giêng (Sơn mài 120 x 180) của anh trong bố cục lớn, bề
thế với màu đỏ son chủ đạo sang trọng, sự nhấn nhá điểm xuyết vỏ
trứng đã được dìm độ sáng làm cho tranh có một ánh sáng hiu hắt của
lối vẽ đồng hiện rất quen thuộc trong tranh sơn mài đương đại.
ở các triển lãm hàng năm của khu vực, người xem, đồng nghiệp cũng
dễ nhận ra tranh của anh, có gì đó rất cố gắng, nhẫn nại và cháy bỏng
khát khao tìm kiếm cái mới.
Sinh năm 1958, quê ở TT Huế nhưng lại sống và sáng tạo ở Quảng Trị,
là một chuyên viên của sở VH-TT và DL, anh còn có nhiều trăn trở l
àm
cho VHNT của quê hương ngày càng phát triển. Trong suốt 20 năm
qua, anh là họa sĩ có nhiều đóng góp cho phong trào sáng tác mỹ thuật
ở Quảng Trị, là người dành được nhiều giải thưởng và cũng là ngư
tranh triển lãm thường xuyên nhất ở nhiều triển lãm khu vực, quốc gia
và các triển lãm khác. Anh còn tham gia viết báo giới thiệu mỹ thuật
Quảng Trị với bè bạn. Dầu vậy Trịnh Hoàng Tân vẫn day dứt bởi anh
chưa thật sự có được một không gian, môi trường thuận lợi cho sáng
tạo nghệ thuật, anh như người họa sĩ âm thầm, lặng lẽ chắt chiu từng
giá trị sáng tạo mà anh nắm bắt được và cố gắng hòa mình vào đ
ời sống
mỹ thuật đương đại, với sự khát khao sáng tạo như những giai điệu
trầm của những bến bờ cảm xúc.
Phan Thanh Bình