LUẬN VĂN:
Giải pháp nâng cao chất lượng nhiệp
vụ thẩm định dự án đầu tư tại Sở giao
dịch I NHĐT & PTVN
Lời mở đầu
Xã hội ngày càng phát triển, cùng với nó là một nhu cầu ngày càng cao của
loài người. Để thoả mãn nhu cầu đó, hoạt động đầu tư trên toàn thế giới nói chung và
Việt nam nói riêng diễn ra ngày càng nhiều với quy mô ngày càng lớn, đặc biệt là các
hoạt động đầu tư theo dự án.
Tuy nhiên, không phải bất cứ một dự án đầu tư nào cũng mang lại hiệu quả
như mong muốn của người lập mà trong nó luôn chứa đựng rủi ro. Hậu quả của các
rủi ro đối với hoạt động đầu tư đã và đang làm hao tổn một lượng nguồn lực xã hội
rất lớn.
Đầu tư là hoạt động thiết yếu để thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của loài
người. Nhưng trước khi tiến hành triển khai dự án đầu tư thì việc khẳng định tính khả
thi của dự án cùng với các biện pháp đối phó với những tình huống xấu xảy ra trong
tương lai là điều hết sức cần thiết nhằm hạn chế tối đa những thiệt hại cho xã hội đó
là hoạt động thẩm định.
Xuất phát từ những suy nghỉ trên, trong quá trình thực tập tại Sở I
NHĐT&PTVN em đã chọn đề tài “ Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định dự án
đầu tư tại Sở I NHĐT&PTVN”
Chuyên đề này gồm 3 chương:
Chương I: phương pháp thẩm định dự án đầu tư
Chương II: Thực trạng nghiệp vụ thẩm định dự án đầu tư tại Sở giao
dịch I NHĐT & PTVN
Chương III: Giải pháp nâng cao chất lượng nhiệp vụ thẩm định dự án
đầu tư tại Sở giao dịch I NHĐT & PTVN
Chương I
phương pháp luận về thẩm định dự án đầu tư
I. Dự án đầu tư và thẩm định dự án đầu tư
1. Dự án đầu tư
Đầu tư là hoạt động sử dụng vốn trong một thời gian khá dài nhằm mục đích
thu lại lợi nhuận.
Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động đầu tư diễn ra hết sức đa dạng và
phong phú. Để tiến hành đầu tư, các chủ đầu tư cần phải tiến hành thu thập các thông
tin, tài liệu có liên quan đến công cuộc đầu tư của họ. Quá trình phân tích, xử lý các
thông tin và đưa ra các giải pháp cho ý tưởng đầu tư được gọi là quá trình lập dự án
đầu tư .
Như vậy về bản chất, dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ
vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc hiện đại hoá các tài sản cố định nhằm đạt được
sự tăng trưởng về số lượng và nâng cao chất lượng của sản phẩm trong một khoảng
thời gian xác định.
Về hình thức thể hiện, dự án đầu tư là tài liệu trong đó nghiên cứu một cách
đầy đủ, khoa học và toàn diện toàn bộ nội dung các vấn đề có liên quan đến công
trình đầu tư, nhằm giúp cho việc ra quyết định đầu tư được đúng đắn và đảm bảo
hiệu quả của vốn đầu tư .
2. Thẩm định dự án đầu tư
2.1. Khái niệm về thẩm định dự án đầu tư
Các dự án đầu tư khi được soạn xong dù được nghiên cứu tính toán rất kỹ
càng thì chỉ mới qua bước khởi đầu. Để đánh giá tính hợp lý, tính hiệu quả tính khả
thi của dự án và ra quyết định dự án có được thực hiện hay không phải có một quá
trình xem xét kiểm tra, đánh giá một cách độc lập và tách biệt với quá trình soạn thảo
dự án. Quá trình đó gọi là thẩm định dự án.
Thẩm định dự án đầu tư là quá trình một cơ quan chức năng (nhà nước hoặc
tư nhân) thẩm tra, xem xét một cách khách quan, khoa học và toàn diện về các mặt
pháp lý, các nội dung cơ bản ảnh hưởng đến hiệu quả, tính khả thi, tính hiện thực
của dự án, để quyết định hoặc cấp giấy phép đầu tư....
Do đặc thù của mình nên các Ngân hàng thương mại nói chung và Ngân hàng
Đầu tư và Phát triển nói riêng có một cách nhìn nhận cụ thể hoá hơn về khái niệm
thẩm định. Theo đó, thẩm định dự án được hiểu là: việc tổ chức một cách khách
quan, toàn diện các nội dung cơ bản liên quan đến tính khả thi và khả năng hoàn trả
vốn đầu tư của dự án để phục vụ cho việc xem xét, quyết định cho khách hàng vay
vốn đầu tư dự án.
2.2. Mục đích của thẩm định dự án đầu tư
Với mỗi dự án đầu tư, kể từ khi hình thành ý tưởng cho tới khi dự án được
triển khai và mang lại kết quả thì có sự tham gia của nhiều chủ thể (chủ đầu tư, các
cơ quan quản lý Nhà nước, các NHTM...). Mỗi chủ thể tham gia vào dự án với một
vị trí, vai trò và mục đích khác nhau, nhưng tất cả đều quan tâm tới tính khả thi của
dự án. Do đó, họ đều tiến hành thẩm định dự án, tuy nhiên tuỳ thuộc vào vị trí, vai
trò của mình khi tham gia vào dự án mà mục đích thẩm định dự án của các chủ thể
khác nhau là khác nhau:
- Đối với chủ dự án: Là người bỏ vốn ra để thực hiện dự án với mục tiêu
mang lại lợi nhuận, họ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính khả thi của dự án. Do
đó, trước khi dự án được triển khai, chủ đầu tư phải tiến hành thẩm định dự án với
mục đích đánh giá khả năng sinh lời của dự án. Hơn nữa, trong một giai đoạn nhất
định thì chủ đầu tư luôn có nhiều dự án khác nhau, việc triển khai cùng một lúc nhiều
dự án là rất khó. Vì vậy, chủ đầu tư tiến hành thẩm định các dự án này với mục đích
đánh giá khả năng sinh lời của mỗi dự án cũng như ưu, nhược điểm của chúng qua
đó lựa chọn dự án tối ưu để đầu tư đồng thời hạn chế một cách tốt nhất các rủi ro co
thể xảy ra.
- Đối với các nhà đầu tư: Là người tài trợ cho dự án, để đảm bảo thu về cả gốc
và lãi thì trước khi quyết định cho vay, các NHTM đều tiến hành thẩm định dự án
đầu tư. Như vậy, đối với các ngân hàng mục đích của thẩm định không chỉ là đánh
giá tính khả thi, tính hiệu quả của dự án mà quan trọng hơn đó là khả năng hoàn trả
vốn đầu tư, hoàn trả cả gốc và lãi khoản vốn mà chủ đầu tư đã vay ngân hàng .
- Đối với các cơ quan quản lý nhà nước: Là người quyết định xem nên đầu tư
nguồn lực xã hội vào lĩnh vực nào. Với vai trò của mình các cơ quan quản lý Nhà
nước tiến hành thẩm định dự án với mục đích kiểm tra sự cần thiết, hiệu quả kinh tế -
xã hội của dự án cũng như những ảnh hưởng tích cực lẫn tiêu cực của dự án đối với
cộng đồng, với môi trường sinh thái... Qua đó quyết định dự án nào được triển khai,
dự án nào được triển khai trước để đảm bảo hiệu quả cao nhất của nguồn lực xã hội.
2.3. Yêu cầu trong thẩm định dự án đầu tư
Thẩm định là công việc rất phức tạp, đòi hỏi người thẩm định phải hiểu biết
tổng hợp về nhiều lĩnh vực. Đối với mỗi dự án, mỗi chủ thể thẩm định mà yêu cầu về
nội dung thẩm định có khác nhau. Tuy nhiên, dù đứng trên góc độ nào đi chăng nữa,
để đảm bảo chất lượng thẩm định thì chủ thể có thẩm quyền thẩm định phải đảm bảo
các yêu cầu sau:
- Nắm vững chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước, của ngành, của
địa phương và các quy chế luật pháp về quản lý kinh tế, quản lý đầu tư và xây dựng
của nhà nước.
- Hiểu biết về bối cảnh, điều kiện và đặc điểm cụ thể của dự án, tình hình và
trình độ kinh tế chung của đất nước, của địa phương, của ngành, của thế giới. Nắm
vững tình hình sản xuất kinh doanh, các số liệu tài chính của doanh nghiệp, các quan
hệ tài chính - tín dụng của doanh nghiệp hoặc của chủ đầu tư với các doanh nghiệp
khác hoặc chủ đầu tư khác, với các ngân hàng...
- Biết khai thác các số liệu trong các báo cáo tài chính của doanh nghiệp (chủ
đầu tư), các thông tin liên quan đến giá cả, thị trường để phân tích hoạt động chung
của doanh nghiệp (chủ đầu tư),
- Biết xác định và kiểm tra được các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật quan trọng của
dự án, đồng thời thường xuyên thu thập, đúc kết, xây dựng các chỉ tiêu định mức
kinh tế - kỹ thuật tổng hợp trong và ngoài nước để phục vụ cho việc thẩm định.
- Thẩm định kịp thời, tham gia ý kiến ngay từ khi nhận được hồ sơ
- Thường xuyên hoàn thiện quy trình thẩm định, phối hợp phát huy được trí
tuệ tập thể, tránh gây phiền hà.
II. Nghiệp vụ thẩm định dự án đầu tư trong Ngân hàng thương mại
1. Khái quát về Ngân hàng thương mại
1.1. Khái niệm Ngân hàng thương mại
