1
Lêi më ®Çu
1. Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi.
ThÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam míi ra ®êi ®Çu n¨m 2000. ThuËt ng÷
“ThÞ trêng chøng kho¸n” cßn kh¸ míi mÎ ®èi víi c«ng chóng ViÖt Nam.
Trong khi ®ã ë nhiÒu níc trªn thÕ giíi, thÞ trêng chøng kho¸n ®· ph¸t triÓn
rÊt s«i ®éng. §Çu t vµo thÞ trêng chøng kho¸n ®· trë nªn quan träng ®èi víi
mäi ngêi.
§Ó tham gia vµo thÞ trêng chøng kho¸n, mäi ngêi ®Òu ph¶i cã c¸c kiÕn
thøc nhÊt ®Þnh vÒ thÞ trêng chøng kho¸n. ThÞ trêng chøng kho¸n chØ cã thÓ
ph¸t triÓn ®îc nÕu cã sù tham gia ngµy cµng ®«ng cña nh÷ng ngêi cã ®Çy ®ñ
kiÕn thøc vÒ thÞ trêng chøng kho¸n. Do ®ã, kiÕn thøc cña mäi ngêi d©n vÒ
thÞ trêng chøng kho¸n ë ViÖt Nam cÇn ®îc n©ng cao. ThÞ trêng chøng
kho¸n cã sù hÊp dÉn vèn cã cña nã. Nã kh«ng chØ quan träng ®èi víi nÒn kinh
tÕ cña mét níc mµ nã cßn quan träng ®èi víi mçi ngêi bëi v× kh¶ n¨ng ®Çu
t sinh lîi cña nã. V× vËy, mçi ngêi tuú theo ®iÒu kiÖn, kh¶ n¨ng cña m×nh
mµ cÇn ph¶i tiÕp cËn thËt nhanh ®Ó tham gia ®Çu t cã hiÖu qu¶ vµo thÞ trêng
chøng kho¸n. ChÝnh c¸c ho¹t ®éng ®ã sÏ gãp phÇn ®a thÞ trêng chøng kho¸n
ViÖt Nam ph¸t triÓn.
2. Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi.
Do qui m« cña bµi viÕt vµ thêi gian lµm bµi bÞ h¹n chÕ, cho nªn bµi viÕt
nµy chØ tËp trung ®Ò cËp vµo nh÷ng néi dung c¬ b¶n nhÊt cña thÞ trêng chøng
kho¸n. KiÕn thøc vÒ thÞ trêng chøng kho¸n rÊt lín nhng nh÷ng kiÕn thøc
trong bµi viÕt nµy còng t¬ng ®èi ®ñ ®Ó hiÓu vÒ thÞ trêng chøng kho¸n.
VÒ phÇn nãi vÒ thùc tr¹ng vµ mét sè gii ph¸p cho thÞ trêng chøng
kho¸n ViÖt Nam, còng do ®ã cã nhiÒu h¹n chÕ. V× vËy, bµi viÕt nµy còng chØ
tËp trung vµo nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n nhÊt, quan träng nhÊt ®èi víi thÞ trêng
chøng kho¸n ViÖt Nam.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
3. KÕt cÊu cña ®Ò tµi.
§Ò tµi bao gåm c¸c néi dung sau:
- Lêi më ®Çu
- Ch¬ng I. C¬ së lý luËn vÒ thÞ trêng chøng kho¸n
- Ch¬ng II. Thùc tr¹ng thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam hiÖn nay
- Ch¬ng III. Mét sè gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt
Nam.
- Lêi kÕt luËn.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
Ch¬ng I. C¬ së lý luËn vÒ thÞ trêng chøng kho¸n.
I. ThÞ trêng chøng kho¸n.
1. Kh¸i niÖm.
ThÞ trêng chøng kho¸n lµ thÞ trêng cã tæ chøc, lµ n¬i mµ c¸c chøng
kho¸n ®îc mua b¸n theo c¸c qui t¾c ®· ®îc Ên ®Þnh.
2. Ph©n lo¹i.
a. C¨n cø theo tÝnh chÊt ph¸p lý cã thÞ trêng chøng kho¸n chÝnh thøc vµ
thÞ trêng chøng kho¸n phi chÝnh thøc.
ThÞ trêng chøng kho¸n chÝnh thøc hay cßn gäi lµ Së giao dÞch chøng
kho¸n lµ n¬i mua b¸n lo¹i chøng kho¸n ®îc niªm yÕt cã ®Þa ®iÓm vµ thêi
biÓu mua b¸n râ rÖt, gi¸ c¶ ®îc x¸c ®Þnh theo h×nh thøc ®Êu gi¸ hoÆc ®Êu
lÖnh.
ThÞ trêng chøng kho¸n phi chÝnh thøc hay cßn gäi lµ thÞ trêng OTC lµ
n¬i mua b¸n chøng kho¸n bªn ngoµi Së giao dÞch, kh«ng cã ngµy giê nghØ hay
thñ tôc quyÕt ®Þnh mµ do tho¶ thuËn gi÷a ngêi mua vµ ngêi b¸n.
b. C¨n cø vµo qu¸ tr×nh lu©n chuyÓn chøng kho¸n cã thÞ trêng ph¸t
hµnh vµ thÞ trêng giao dÞch.
ThÞ trêng ph¸t hµnh hay cßn gäi lµ thÞ trêng s¬ cÊp lµ n¬i c¸c chøng
kho¸n ®îc ph¸t hµnh lÇn ®Çu bëi c¸c nhµ ph¸t hµnh ®îc b¸n cho c¸c nhµ
®Çu t.
c. C¨n cø vµo ph¬ng thøc giao dÞch cã thÞ trêng giao ngay vµ thÞ
trêng t¬ng lai.
ThÞ trêng giao ngay lµ thÞ trêng mua b¸n chøng kho¸n theo gi¸ cña
ngµy giao dÞch nhng viÖc thanh to¸n vµ chuyÓn giao chøng kho¸n sÏ diÔn ra
tiÕp theo sau ®ã vµi ngµy theo qui ®Þnh.
ThÞ trêng t¬ng lai lµ thÞ trêng mua b¸n chøng kho¸n theo mét lo¹t
hîp ®ång ®Þnh s½n, gi¸ c¶ ®îc tho¶ thuËn trong ngµy giao dÞch nhng viÖc
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
thanh to¸n vµ chuyÓn giao chøng kho¸n sÏ diÔn ra trong mét ngµy kú h¹n nhÊt
®Þnh trong t¬ng lai.
d. C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm hµng ho¸ trªn thÞ trêng chøng kho¸n cã thÞ
trêng tr¸i phiÕu, thÞ trêng cæ phiÕu vµ thÞ trêng ph¸t sinh.
* ThÞ trêng tr¸i phiÕu lµ n¬i mua b¸n c¸c tr¸i phiÕu.
* ThÞ trêng cæ phiÕu lµ n¬i mua b¸n c¸c cæ phiÕu.
* ThÞ trêng ph¸t sinh lµ n¬i mua b¸n c¸c c«ng cô cã nguån gèc chøng
kho¸n.
3. Vai trß cña thÞ trêng chøng kho¸n.
a. §èi víi chÝnh phñ.
ThÞ trêng chøng kho¸n cung cÊp c¸c ph¬ng tiÖn ®Ó huy ®éng vèn vµ sö
dông c¸c nguån vèn mét c¸ch cã hiÖu qu¶ cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. ChÝnh
phñ huy ®éng vèn b»ng viÖc b¸n tr¸i phiÕu vµ dïng sè tiÒn ®ã ®Ó ®Çu t vµo
c¸c dù ¸n cÇn thiÕt cña m×nh.
ThÞ trêng chøng kho¸n cßn gãp phÇn thùc hiÖn qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸.
ChÝnh thÞ trêng chøng kho¸n cã thùc míi cã thÓ tuyªn truyÒn sù cÇn thiÕt cña
thÞ trêng chøng kho¸n mét c¸ch tèt nhÊt. Tõ ®ã khuyÕn khÝch viÖc cæ phÇn
ho¸ nhanh lªn c¸c doanh nghiÖp quèc doanh.
ThÞ trêng chøng kho¸n lµ n¬i ®Ó thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. L·i
suÊt thÞ trêng cã thÓ t¨ng lªn hoÆc gi¶m xuèng do viÖc chÝnh phñ mua hoÆc
b¸n tr¸i phiÕu.
Ngoµi ra thÞ trêng chøng kho¸n lµ n¬i thu hót c¸c nguån vèn ®Çu t gi¸n
tiÕp tõ níc ngoµi qua viÖc níc ngoµi mua chøng kho¸n.
b. §èi víi c¸c doanh nghiÖp.
ThÞ trêng chøng kho¸n gióp c¸c c«ng ty tho¸t khái c¸c kho¶n vay kh cã
chi phÝ tiÒn vay cao ë c¸c ng©n hµng. C¸c doanh nghiÖp cã thÓ ph¸t hµnh cæ
phiÕu hoÆc tr¸i phiÕu. HoÆc chÝnh thÞ ttêng chøng kho¸n t¹o ra tÝnh thanh
kho¶n ®Ó cho c«ng ty cã thÓ b¸n chøng kho¸n bÊt kú lóc nµo ®Ó cã tiÒn. Nh
vËy, thÞ trêng chøng kho¸n gióp c¸c doanh nghiÖp ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc
huy ®éng vèn vµ ®Çu t.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
ThÞ trêng chøng kho¸n lµ n¬i ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp vµ cña
c¶ nÒn kinh tÕ mét c¸ch tæng hîp vµ chÝnh x¸c (kÓ c¶ gi¸ trÞ h÷u h×nh vµ v«
h×nh) th«ng qua chØ sè gi¸ chøng kho¸n trªn thÞ trêng. Tõ ®ã t¹o ra mét m«i
trêng c¹nh tranh lµnh m¹nh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn, kÝch thÝch
¸p dông c«ng nghÖ míi, c¶i tiÕn s¶n phÈm.
ThÞ trêng chøng kho¸n cßn lµ n¬i gióp c¸c tËp ®oµn ra m¾t c«ng chóng.
ThÞ trêng chøng kho¸n chÝnh lµ n¬i qu¶ng c¸o Ýt chi phÝ vÒ b¶n th©n doanh
nghiÖp.
c. §èi víi nhµ ®Çu t.
ThÞ trêng chøng kho¸n lµ n¬i mµ c¸c nhµ ®Çu t cã thÓ dÔ dµng t×m
kiÕm c¸c c¬ héi ®Çu t ®Ó ®a d¹ng ho¸ ®Çu t, gi¶m thiÓu rñi ro trong ®Çu t.
4. Nhîc ®iÓm cña thÞ trêng chøng kho¸n.
a. YÕu tè ®Çu c¬.
§Çu c¬ lµ yÕu tè cã tÝnh to¸n cña ngêi chÊp nhËn rñi ro. Hä cã thÓ mua
cæ phiÕu ngay víi hy väng gi¸ cæ phiÕu sÏ t¨ng trong t¬ng lai vµ thu håi ®îc
lîi nhuËn trong tõng th¬ng vô. YÕu tè nµy g©y ¶nh hëng lan truyÒn lµm cho
gi¸ cæ phiÕu cã thÓ t¨ng gi¶ t¹o. Tuy nhiªn thÞ trêng kh«ng cÊm yÕu tè nµy.
b. Mua b¸n néi gi¸n.
Mua b¸n néi gi¸n lµ viÖc mét c¸ nh©n nµo ®ã lîi dông vÞ trÝ c«ng viÖc
cña m×nh, n¾m ®îc nh÷ng th«ng tin néi bé cña ®¬n vÞ ph¸t hµnh ®Ó mua hoÆc
b¸n cæ phiÕu cña ®¬n vÞ ®ã mét c¸ch kh«ng b×nh thêng nh»m thu lîi cho
m×nh vµ lµm ¶nh hëng tíi gi¸ cña cæ phiÕu trªn thÞ trêng. §©y lµ hµnh vi phi
®¹o ®øc th¬ng m¹i vµ bÞ cÊm ë c¸c níc.
c. Phao tin ®ån kh«ng chÝnh x¸c hay th«ng tin lÖch l¹c.
§©y lµ viÖc ®a ra c¸c th«ng tin sai sù thËt vÒ t×nh h×nh tµi chÝnh, t×nh
h×nh néi bé cña c«ng ty hay vÒ m«i trêng kinh doanh cña c«ng ty nh»m t¨ng
hay gi¶m gi¸ cæ phiÕu ®Ó thu lîi nhuËn cho c¸ nh©n.
d. Mua b¸n cæ phiÕu ngÇm.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.