Luận văn
Một số giải pháp thúc đẩy
doanh nghiệp vừa và nhỏ
niêm yetest trên Trung tâm
GDCK Hà Nội
Më ®Çu
1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi
Sau h¬n 4 n¨m triÓn khai vµ ®i vµo ho¹t ®éng, Trung t©m GDCK TP.HCM ®· b−íc
®Çu æn ®Þnh vµ më ra mét kªnh huy ®éng vèn trung vµ dµi h¹n míi quan träng cho
c¸c doanh nghiÖp nãi riªng vµ cho nÒn kinh tÕ nãi chung. Tuy nhiªn, thÞ tr−êng nµy
míi chØ ®¸p øng cho c¸c doanh nghiÖp cã vèn lín, trªn 10 tû ®ång; trong khi hiÖn
nay c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá ë n−íc ta chiÕm tû träng t−¬ng ®èi lín, kho¶ng
90% doanh nghiÖp, ®ãng gãp kho¶ng 25% GDP cho nÒn kinh tÕ. Nh−ng thùc tÕ c¸c
doanh nghiÖp nµy ®ang gÆp khã kh¨n vÒ vèn ®Ó ®Çu t− më réng vµ ph¸t triÓn s¶n
xuÊt. ViÖc sím ®−a Trung t©m GDCK Hµ Néi vµo ho¹t ®éng sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho
c¸c doanh nghiÖp nµy ®−îc tham gia vµo thÞ tr−êng chøng kho¸n, phÇn nµo gi¶i
quyÕt ®−îc mét sè khã kh¨n cña c¸c doanh nghiÖp nµy trong viÖc tiÕp cËn nguån
vèn trung vµ dµi h¹n, t¹o tÝnh thanh kho¶n cho chøng kho¸n cña c¸c doanh nghiÖp
nµy.
§Ó Trung t©m GDCK Hµ Néi ho¹t ®éng vµ ph¸t triÓn theo ®óng môc tiªu mµ
§¶ng vµ Nhµ n−íc ®· ®Ò ra trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn thÞ tr−êng chøng kho¸n ®Õn
n¨m 2010 ®· ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ ký duyÖt, th× cã nhiÒu viÖc ph¶i lµm, mét
trong nh÷ng c«ng viÖc quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc ®ã lµ “t¹o cung”, “t¹o
hµng” cho Trung t©m GDCK Hµ Néi. Trªn thùc tÕ, hiÖn nay chóng ta ®ang thùc
hiÖn mét sè gi¶i ph¸p ®Ó thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp tham gia niªm yÕt nh− tuyªn
truyÒn, phæ biÕn kiÕn thøc vÒ chøng kho¸n vµ thÞ tr−êng chøng kho¸n cho c¸c
doanh nghiÖp; nh÷ng −u ®·i vÒ thuÕ, phÝ kiÓm to¸n, phÝ c«ng bè th«ng tin…. cho
doanh nghiÖp. Nh−ng t¸c ®éng cña c¸c gi¶i ph¸p nµy cßn nhiÒu h¹n chÕ, ch−a thùc
sù mang l¹i kÕt qu¶ nh− mong muèn. §iÒu nµy cã thÓ do sù hiÓu biÕt cña c¸c doanh
nghiÖp vÒ lîi Ých cña viÖc niªm yÕt cßn thÊp; c¸c chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p cßn ch−a cô
thÓ; ch−a t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn lîi Ých cña doanh nghiÖp ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn vµ thóc
®Èy c¸c doanh nghiÖp tham gia niªm yÕt.
XuÊt ph¸t tõ nh÷ng vÊn ®Ò thùc tiÔn nªu trªn, nhãm ®Ò tµi ®· chän “Mét sè
gi¶i ph¸p thóc ®Èy doanh nghiÖp võa vµ nhá niªm yÕt trªn Trung t©m GDCK Hµ
Néi” lµm ®Ò tµi nghiªn cøu.
2. Môc tiªu nghiªn cøu
Tõ t×nh h×nh thùc tiÔn cña m« h×nh TTGDCK Hµ Néi vµ thùc tr¹ng ho¹t ®éng,
nhu cÇu niªm yÕt cña khèi doanh nghiÖp võa vµ nhá hiÖn nay ë n−íc ta, ®Ò tµi x¸c
®Þnh hµng ho¸ niªm yÕt t¹i TTGDCKHN. Trªn c¬ së ®ã, ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè c¶n
trë, thuËn lîi cho qu¸ tr×nh niªm yÕt, nhÊt lµ c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá vµ c¸c
gi¶i ph¸p hiÖn t¹i ®· thùc hiÖn ®−îc chøc n¨ng khuyÕn khÝch ch−a. Tõ ®ã, ®Ò xuÊt
®−îc c¸c gi¶i ph¸p míi vµ chØnh söa, bæ sung mét sè gi¶i ph¸p cò.
3. §èi t−îng, ph¹m vi nghiªn cøu
1
- §èi t−îng nghiªn cøu: §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn
t¸c ®éng cña c¸c gi¶i ph¸p ph¸p thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp tham gia niªm yÕt lµm
c¬ së ®Ó ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p phï hîp trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay.
- Ph¹m vi nghiªn cøu: Trong ph¹m vi vµ thêi gian cã h¹n, ®Ò tµi chØ tËp trung
vµo nghiªn cøu ®Æc thï cña khèi doanh nghiÖp võa vµ nhá niªm yÕt trªn Trung t©m
GDCK Hµ Néi vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp nµy tham gia
niªm yÕt. Do ®ã, phÇn kiÕn nghÞ cña ®Ò tµi chØ nªu lªn mét sè gi¶i ph¸p quan träng
nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá niªm yÕt trªn Trung t©m
GDCK Hµ Néi .
4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu
§Ò tµi sö dông ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö
lµm c¨n b¶n. §ång thêi kÕt hîp víi c¸c ph−¬ng ph¸p nghiÖp vô cô thÓ nh− hÖ thèng
ho¸, ph©n tÝch, so s¸nh vµ ®¸nh gi¸...
5. KÕt cÊu cña ®Ò tµi
Ngoµi lêi më ®Çu vµ kÕt luËn, ®Ò tµi ®−îc kÕt cÊu thµnh 2 ch−¬ng:
Ch−¬ng 1: Kh¸i qu¸t vÒ niªm yÕt chøng kho¸n trªn Trung t©m giao dÞch
chøng kho¸n Hµ Néi
Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng vµ c¸c gi¶i ph¸p thóc ®Èy doanh nghiÖp võa vµ nhá
niªm yÕt trªn Trung t©m GDCK Hµ Néi
Ch−¬ng 1
Kh¸i qu¸t vÒ niªm yÕt chøng kho¸n
trªn Trung t©m Giao dÞch chøng kho¸n Hµ Néi
1.1. Kh¸i qu¸t m« h×nh Trung t©m Giao dÞch Chøng kho¸n Hµ Néi
1.1.1. Môc tiªu x©y dùng Trung t©m Giao dÞch Chøng kho¸n Hµ Néi
trong tæng thÓ chiÕn l−îc ph¸t triÓn thÞ tr−êng giao dÞch chøng kho¸n ViÖt
Nam
- T¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c c«ng ty cæ phÇn ch−a ®ñ tiªu chuÈn niªm yÕt trªn
Trung t©m GDCK Tp. Hå ChÝ Minh, ®Æc biÖt lµ c¸c c«ng ty cã qui m« vèn võa vµ
nhá, c«ng ty míi thµnh lËp cã tiÒm n¨ng ph¸t triÓn nh»m t¨ng tÝnh thanh kho¶n cho
cæ phiÕu vµ tr¸i phiÕu cña c¸c c«ng ty nµy.
2
- Thu hót ngµy cµng nhiÒu h¬n c¸c nhµ ®Çu t−, më réng m«i tr−êng ®Çu t− cã
tæ chøc, qu¶n lý, thu hÑp thÞ tr−êng tù do ®ang tån t¹i d−íi nhiÒu h×nh thøc, qua ®ã
gãp phÇn hoµn thiÖn, lµnh m¹nh ho¸ thÞ tr−êng chøng kho¸n ViÖt Nam;
- Gãp phÇn hoµn thiÖn thÞ tr−êng tµi chÝnh ViÖt Nam;
- Gãp phÇn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc;
- T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c thµnh viªn tham gia thÞ tr−êng nh− c¸c c«ng
ty chøng kho¸n, t«ng ty qu¶n lý quü, tæ chøc l−u ký,… më réng kh¶ n¨ng, ph¹m vi
ho¹t ®éng, khai th¸c tèi ®a c¸c lo¹i h×nh kinh doanh chøng kho¸n.
1.1.2. Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ m« h×nh Trung t©m GDCK Hµ Néi
Chøng kho¸n giao dÞch trªn Trung t©m GDCK Hµ Néi. Hµng ho¸ giao dÞch
trªn Trung t©m GDCK Hµ Néi chñ yÕu bao gåm: (1) chøng kho¸n cña c¸c c«ng ty
cæ phÇn cã quy m« vèn võa vµ nhá, ch−a ®ñ ®iÒu kiÖn niªm yÕt hoÆc ®· ®ñ ®iÒu
kiÖn niªm yÕt nh−ng kh«ng muèn niªm yÕt trªn Trung t©m GDCK Tp. Hå ChÝ
Minh vµ (2) tr¸i phiÕu chÝnh phñ, tr¸i phiÕu ®−îc chÝnh phñ b¶o l·nh, tr¸i phiÕu
chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng.
C¬ chÕ giao dÞch vµ thanh to¸n bï trõ. Toµn bé giao dÞch ®−îc thùc hiÖn
th«ng qua hai hÖ thèng chÝnh lµ B¸o gi¸ trung t©m vµ Giao dÞch tho¶ thuËn vµ ph¶i
b¶o ®¶m nguyªn t¾c trung gian.
HÖ thèng B¸o gi¸ trung t©m lµ hÖ thèng giao dÞch chÝnh, ¸p dông cho c¸c giao
dÞch l« ch½n, cã x¸c ®Þnh gi¸ tham chiÕu lµ b×nh qu©n gia quyÒn c¸c møc gi¸ cña
c¸c giao dÞch diÔn ra trong ngµy giao dÞch gÇn nhÊt. Nhµ ®Çu t− ®Æt lÖnh qua hÖ
thèng b¸o gi¸, c¸c lÖnh ®Æt ®−îc hiÓn thÞ trªn mµn h×nh cña ®¹i diÖn giao dÞch vµ
mµn h×nh th«ng tin cña c¸c c«ng ty chøng kho¸n.
Giao dÞch tháa thuËn ®−îc thùc hiÖn c¶ trong giê giao dÞch th«ng th−êng vµ
sau giê giao dÞch th«ng th−êng.
Giao dÞch tho¶ thuËn sau giê cã hai h×nh thøc, giao dÞch tho¶ thuËn l« lín vµ
giao dÞch tho¶ thuËn trùc tiÕp.
ViÖc thanh to¸n c¸c giao dÞch chøng kho¸n trªn Trung t©m GDCK Hµ Néi
®−îc thùc hiÖn theo 3 h×nh thøc lµ (1) thanh to¸n theo kÕt qu¶ bï trõ ®a ph−¬ng, (2)
thanh to¸n theo kÕt qu¶ bï trõ song ph−¬ng vµ (3) thanh to¸n trùc tiÕp.
1.1.3. Nh÷ng ®iÓm kh¸c biÖt gi÷a m« h×nh Trung t©m GDCK Hµ Néi víi
m« h×nh Trung t©m GDCK Tp. HCM
- VÒ c¬ chÕ giao dÞch. C¬ chÕ giao dÞch trªn Trung t©m GDCK Tp. HCM lµ c¬
chÕ khíp lÖnh tËp trung, cßn c¬ chÕ giao dÞch trªn Trung t©m GDCK Hµ Néi lµ c¬
chÕ b¸o gi¸ trªn hÖ thèng b¸o gi¸.
3
- VÒ hµng ho¸. Hµng ho¸ trªn Trung t©m GDCK Tp. HCM lµ nh÷ng chøng
kho¸n ®¸p øng ®ñ ®iÒu kiÖn niªm yÕt trªn thÞ tr−êng tËp trung víi nh÷ng ®iÒu kiÖn
cao h¬n vµ kh¾t khe h¬n thÞ tr−êng phi tËp trung. Tr¸i l¹i, nh÷ng hµng ho¸ cã nhu
cÇu ®−îc giao dÞch trªn thÞ tr−êng nh−ng ch−a ®¸p øng ®ñ tiªu chuÈn niªm yÕt trªn
Trung t©m GDCK Tp. Hå ChÝ Minh ®−îc giao dÞch trªn Trung t©m GDCK Hµ Néi.
- VÒ c¬ chÕ niªm yÕt/®¨ng ký giao dÞch. C¸c chøng kho¸n lªn sµn giao dÞch t¹i
Trung t©m GDCK Tp. HCM theo c¬ chÕ cÊp phÐp niªm yÕt chøng kho¸n, cßn trªn
Trung t©m GDCK Hµ Néi lµ ®¨ng ký giao dÞch.
1.2. Nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng niªm yÕt cña khèi doanh nghiÖp võa vµ nhá
1.2.1. Kh¸i qu¸t vÒ khèi doanh nghiÖp võa vµ nhá
- Kh¸i niÖm doanh nghiÖp võa vµ nhá. Theo NghÞ ®inh sè 90/2001/N§-CP
ngµy 23/11/2001 cña ChÝnh phñ doanh nghiÖp võa vµ nhá lµ c¬ së s¶n xuÊt, kinh
doanh ®éc lËp, ®· ®¨ng ký kinh doanh theo ph¸p luËt hiÖn hµnh, cã vèn ®¨ng ký
kh«ng qu¸ 10 tû ®ång hoÆc sè lao ®éng trung b×nh hµng n¨m kh«ng qu¸ 300
ng−êi”.
- Doanh nghiÖp võa vµ nhá cã c¸c ®iÓm m¹nh nh−: dÔ khëi nghiÖp víi
mét sè ban ®Çu Ýt; n¨ng ®éng vµ dÔ thÝch øng víi sù thay ®æi nhanh cña m«i
tr−êng; cã kh¶ n¨ng ph¸t huy nh÷ng nguån lùc ®Çu vµo nh− lao ®éng, tµi nguyªn
hoÆc nguån vèn t¹i chç khi khai th¸c vµ ph¸t huy c¸c ngµnh nghÒ truyÒn thèng
cña tõng ®Þa ph−¬ng. Ngoµi ra, c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá cßn cã lîi thÕ trong
viÖc theo s¸t thÞ hiÕu vµ nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng, qua ®ã t¹o ra nhiÒu lo¹i
hµng ho¸ vµ dÞch vô ®¸p øng ngµy cµng tèt h¬n nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng.
- VÒ c¸c ®iÓm yÕu. PhÇn lín c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá ®Òu thiÕu vèn,
khã cã kh¶ n¨ng ®Ó tiÕn hµnh c¸c c«ng tr×nh lín, c¸c dù ¸n ®Çu t− lín; rñi ro kinh
doanh th−êng rÊt cao;
- Vai trß cña doanh nghiÖp võa vµ nhá
+ T¹o c«ng ¨n viÖc lµm míi – gãp phÇn gi¶m tû lÖ thÊt nghiÖp. B¸o c¸o tæng
kÕt ®¸nh gi¸ 3 n¨m thi hµnh LuËt doanh nghiÖp cho thÊy, trong ba n¨m qua −íc
tÝnh ®· cã kho¶ng 1,8 ®Õn 2 triÖu chç lµm viÖc míi ®· ®−îc t¹o ra nhê c¸c doanh
nghiÖp. Trong ®ã, doanh nghiÖp võa vµ nhá ®ãng gãp kho¶ng 78% chç lµm viÖc.
+ Thóc ®Èy sù t¨ng tr−ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. Theo sè liÖu thèng kª, trong
nh÷ng n¨m qua doanh nghiÖp võa vµ nhá ®· ®ãng gãp tõ 25 – 30% trong tæng s¶n
phÈm quèc néi (GDP) cña c¶ n−íc.
+ Gãp phÇn t¨ng vèn ®Çu t− ph¸t triÓn vµ xuÊt khÈu. Cïng víi sù t¨ng
tr−ëng nhanh vÒ sè l−îng doanh nghiÖp, l−îng vèn ®Çu t− cña c¸c doanh nghiÖp
võa vµ nhá cña n−íc ta trong nh÷ng n¨m qua ®· t¨ng m¹nh; cho ®Õn nay, tæng ®Çu
t− cña doanh nghiÖp t− nh©n ®· chiÕm kho¶ng 27% tæng ®Çu t− cña toµn x· héi.
4