1
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: CÂY ĂN QUẢ 1
NGÀNH/NGHỀ: KHOA HỌC CÂY TRỒNG
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của………………………………
............., năm..................
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
3
LỜI GIỚI THIỆU
Cây ăn quả đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, không
chỉ cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, đa dạng chủng loại mà còn
góp phần tạo cảnh quan sinh thái, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập cho
người nông dân. Ở Việt Nam, với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa và tài
nguyên đất phong phú, nghề trồng cây ăn quả đã phát triển mạnh mẽ, tạo ra
nhiều vùng chuyên canh nổi tiếng như xoài cát Hòa Lộc, bưởi Năm Roi,
thanh long Bình Thuận, vải thiều Lục Ngạn, nhãn lồng Hưng Yên…
Giáo trình Cây ăn quả 1 được biên soạn nhằm cung cấp cho người học
những kiến thức nền tảng về: phân loại, đặc điểm sinh học và sinh thái của các
nhóm cây ăn quả; yêu cầu ngoại cảnh; kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc;
và các biện pháp nâng cao năng suất, chất lượng quả. Nội dung giáo trình được
trình bày theo hướng thực tiễn, dễ tiếp cận, phù hợp cho sinh viên các ngành
Nông học, Khoa học cây trồng và những người làm vườn chuyên nghiệp.
Nhóm biên soạn hy vọng tài liệu này sẽ là nguồn tham khảo hữu ích,
giúp người học và người sản xuất áp dụng hiệu quả các tiến bộ kỹ thuật vào
thực tiễn, góp phần phát triển bền vững ngành trồng cây ăn quả. Trong quá trình
biên soạn, mặc dù đã có nhiều cố gắng, chắc chắn vẫn còn những hạn chế nhất
định. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc và đồng nghiệp để giáo
trình ngày càng hoàn thiện hơn.
4
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH....................................................................................................1
LỜI GIỚI THIỆU..............................................................................................3
MỤC LỤC.........................................................................................................4
CHƯƠNG 1: TÀI NGUYÊN CÂY ĂN QUẢ VIỆT NAM..............................8
1. Ý nghĩa phát triển ngành trồng cây ăn quả trong nền kinh tế quốc dân....8
2. Đặc điểm ngành trồng cây ăn quả trong nước và ngoài nước..................9
2.1. Đặc điểm ngành trồng cây ăn quả trong nước (Việt Nam).............10
2.2. Đặc điểm ngành trồng cây ăn quả ngoài nước (Thế giới)...............10
2.3. Ðịnh hướng phát triển nghề trồng cây ăn quả.................................12
2.3.1. Ðường lối chủ trương phát triển nghề trồng cây ǎn guả của Ðảng
uà Chính phủ...........................................................................................12
2.3.2. Mét số giải pháp guan trọng góp phần dưa nghề trồng cây ǎn guả
nước ta phát triển lên bước mới...............................................................12
3. Phân loại cây ăn quả ở Việt Nam............................................................14
4. Tình hình phân bố tự nhiên cây ăn quả ở nước ta...................................18
CHƯƠNG 2: CẤU TẠO HÌNH THÁI CÁC BỘ PHẬN. ĐẶC TÍNH SINH
VẬT HỌC CÂY ĂN QUẢ.............................................................................22
1. Hệ rễ cây ăn quả......................................................................................22
2. Mầm và cành...........................................................................................23
3. Lá cây ăn quả...........................................................................................24
4. Hoa cây ăn quả........................................................................................25
5. Quả và hạt cây ăn quả..............................................................................27
6. Các hiện tượng trinh sản, đa phôi và kết quả đơn tính............................29
CHƯƠNG 3: VƯỜN ƯƠM VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NHÂN GIỐNG
CÂY ĂN QUẢ................................................................................................34
1. Vườn ươm cây ăn quả.............................................................................34
2. Các phương pháp nhân giống cây ăn quả................................................37
2.1. Nhân giống hữu tính (Bằng hạt - Sexual Propagation)....................37
2.2. Phương pháp nhân giống vô tính......................................................38
2.2.1. Chiết cành......................................................................................38
5
2.2.2. Giâm cành......................................................................................40
2.2.3.Ghép cây.........................................................................................43
2.2.4.Phương pháp tách chồi uà giâm hom.............................................49
2.2.5. Phương pháp nuôi cấy mô tế bào (Inuitro)....................................50
CHƯƠNG 4: QUY HOẠCH VÀ THIẾT KẾ VƯỜN CÂY ĂN QUẢ..........60
I. Những căn cứ để xây dựng vùng trồng cây ăn quả..................................60
1. Căn cứ về điều kiện tự nhiên (Sinh thái):............................................60
2. Căn cứ về kinh tế - xã hội:...................................................................61
3. Căn cứ về kỹ thuật trồng trọt:..............................................................62
II. Thiết kế vườn quả...................................................................................62
1.Ðất trồng cây ăn quả.............................................................................62
2.Chuẩn bị đất trồng................................................................................65
2.1. Phát guang uà san ủi m¾t bằng........................................................65
2.2. Thiết kế lô, dường di uà hàng cây trong uườn guả...........................65
Hình 1: Phân lô dất dốc trên ruéng b¾c thang........................................68
2.3. Ðào hố uà bón phân lót uào hố.........................................................69
3. Mật độ khoảng cách và phương thức trồng.........................................69
3.1. Mật độ...............................................................................................69
3.2. Phương thức trồng............................................................................72
4.Kỹ thuật trồng và chăm sóc sau khi trồng............................................72
4.1. Kỹ thuật trồng...................................................................................73
4.2. Chǎm sóc cây sau khi trồng..............................................................73
5.2. Xác dịnh nhu cầu phân bón..............................................................74
5.4. Phương pháp bón phân.....................................................................77
Tưới nước................................................................................................78
5.5. Yêu cầu của cây uới dé ẩm dất.........................................................78
5.6. Các phương pháp xác dịnh dé ẩm dất...............................................79
5.7. Các phương pháp tưới......................................................................80
5.8. Tưới nước cho cây phải kết hợp uới giữ dé ẩm cho dất...................81
Tạo hình cắt tỉa và đốn trẻ lại..................................................................81