SỞ LAO ĐỘNG – THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỈNH HÀ NAM
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: CƠ KỸ THUẬT
NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/ TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: 234 /QĐ-CĐN ngày 05 tháng 08 năm 2020
của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam.
Hà Nam, năm 2020
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Dựa theo giáo trình này, có thể sử dụng để giảng dạy cho các trình độ hoặc
nghề ngành/ nghề khác của nhà trường.
Cần giảng dạy bổ sung những môn học, mô đun bắt buộc và một số môn
học, mô đun tự chọn mà trong chương trình đào tạo trình độ Trung cấp chưa
giảng dạy;
3
LỜI GIỚI THIỆU
Để phục vụ cho học sinh, sinh viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những
kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa chữa các hệ thống
trên ô tô. Hoặc học nghề cơ khí. Tôi có biên soạn giáo trình: Cơ ứng dụng với
mong muốn giáo trình này sẽ giúp cho học sinh, sinh viên nắm vững hơn kiến
thức về ô tô. Cơ ứng dụng được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm ba
chương:
Chương1. Cơ học lý thuyết
Chương 2. Sức bền vật liệu
Chương 3. Chi tiết máy
Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình dạy nghề đã
được phê duyệt, sắp xếp logic và cô đọng. Sau mỗi bài học đều có các bài tập đi
kèm để sinh viên có thể nâng cao tính thực hành của môn học. Do đó, người đọc
có thể hiểu một cách dễ dàng các nội dung trong chương trình.
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả
rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo
trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nam, ngày…..tháng…. năm 2020
Tham gia biên soạn
1.
KS. Ninh Văn Hào
Chủ biên
2.
KS. Nguyễn Quang Hiển
Đồng chủ biên
3.
ThS. Nguyễn Đình Hoàng
Thành viên
4.
ThS. Nguyễn Thanh Tùng
Thành viên
5.
ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng
Thành viên
6.
KS. Phan Hưng Long
Thành viên
7.
KS. Trần Văn Thịnh
Thành viên
8.
KS. Bùi Đình Hiệp
Thành viên
4
MỤC LỤC
TRANG
LỜI GIỚI THIỆU ............................................................................................... 3
CHƯƠNG 1. CƠ HỌC LÝ THUYẾT ................................................................. 8
1. CÁC TIÊN ĐỀ TĨNH HỌC ............................................................................. 8
1.1 Tiên đề 1 (tiên đề về hai lực cân bằng) ......................................................... 8
1.2 Tiên đề 2 (tiên đề thêm bớt lực) ................................................................... 9
1.3 Tiên đề 3 (tiên đề hình bình hành lực) ....................................................... 10
1.4 Tiên đề 4 (tiên đề tác dụng và phản tác dụng) ........................................... 11
1.5 Tiên đề 5 (tiên đề hóa rắn) ......................................................................... 11
2. LỰC ................................................................................................................. 12
2.1. Định nghĩa ................................................................................................. 12
2.2 Các yếu tố của lực ...................................................................................... 12
2.3 Biểu diễn lực .............................................................................................. 13
2.4 Một số khái niện liên quan đến lực ........................................................... 13
2.5 Hệ lực ........................................................................................................ 13
2.6 Liên kết và phản lực liên kết ...................................................................... 15
3. HỆ LỰC PHẲNG ĐỒNG QUY, HỆ LỰC PHẲNG SONG SONG ......... 17
3.1. Hệ lực phẳng đồng quy ............................................................................. 17
3.2. Hệ lực phẳng song song ............................................................................ 27
4. MÔ MEN CỦA LỰC ĐỐI VỚI MỘT ĐIỂM, NGẪU LỰC ..................... 32
4.1 Mô men của một lực đối với một điểm. .................................................... 32
4.2 Ngẫu lực .................................................................................................... 36
5. CHUYỂN ĐỘNG CƠ BẢN CỦA CHẤT ĐIỂM ....................................... 37
5.1 Những khái niệm cơ bản ............................................................................ 37
5.2 Những đặc trưng cơ bản của chuyển động ................................................ 38
5.3 Vận tốc ....................................................................................................... 38
5.4 Gia tốc ........................................................................................................ 40
6. CHUYỂN ĐỘNG CƠ BẢN CỦA CHẤT RẮN .......................................... 43
6.1 Chuyển động tịnh tiến của vật rắn ............................................................. 43
6.2 Chuyển động quay quanh trục cố định của vật rắn .................................... 44
CHƯƠNG 2. SỨC BỀN VẬT LIỆU ................................................................ 45
1. NHỮNG KHÁI NIỆN CƠ BẢN VỀ SỨC BỀN VẬT LIỆU ..................... 45
1.1 Tính đàn hồi của vật thể ............................................................................. 45
1.2 Hình dạng vật thể được nghiên cứu trong sức bền vật liệu ....................... 45
5
1.3 Biến dạng ................................................................................................... 46
1.4 Ngoại lực .................................................................................................... 47
1.5 Nội lực ....................................................................................................... 47
1.5 Ứng suất .................................................................................................... 49
2. KÉO VÀ NÉN ĐÚNG TÂM......................................................................... 50
2.1 Khái niệm chung ........................................................................................ 50
2.2 Ứng suất pháp trên mặt cắt ngang ............................................................. 52
3. CẮT DẬP ....................................................................................................... 55
3.1 Cắt .............................................................................................................. 55
3.2 Dập ............................................................................................................. 58
4. THANH CHỊU XOẮN THUẦN TUÝ ......................................................... 58
4.1 Khái niệm. .................................................................................................. 58
4.2 Quan hệ giữa mômen xoắn ngoại lực với công suất và số vòng quay của
trục truyền ........................................................................................................ 59
4.3 Ứng suất trên mặt cắt ngang của thanh tròn chịu xoắn thuần tuý ............. 59
4.4 Biến dạng của thanh tròn chịu xoắn thuần tuý .......................................... 61
5. UỐN THUẦN TÚY THANH THẲNG ........................................................ 62
5.1 Khái niệm về uấn thuần tuý thanh thẳng ................................................... 62
5.2 Ứng suất trên mặt cắt ngang ...................................................................... 63
5.3 Điều kiện bền của dầm chịu uấn phẳng thuần tuý ..................................... 66
CHƯƠNG 3. CHI TIẾT MÁY ......................................................................... 67
1. NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CƠ CẤU VÀ MÁY ......................... 67
1.1 Khái niệm về chi tiết máy .......................................................................... 67
1.2 Khâu và khớp động .................................................................................... 68
1.3 Chuỗi động ................................................................................................. 68
1.4 Cơ cấu ........................................................................................................ 69
1.5 Máy ............................................................................................................ 69
2. CƠ CẤU TRUYỀN ĐỘNG MA SÁT (ĐAI TRUYỀN) ............................. 70
2.1 Những vấn đề chung về cơ cấu truyền động ma sát .................................. 70
2.2 Các thông số cơ bản của bộ truyền ............................................................ 73
3. CƠ CẤU TRUYỀN ĐỘNG ĂN KHỚP (BÁNH RĂNG) .......................... 74
3.1. Khái niện chung ........................................................................................ 74
3.2 Cơ cấu bánh răng đơn giản ........................................................................ 75
3.3 Hệ bánh răng có trục cố định ..................................................................... 77
3.4 Hệ bánh răng hành tinh .............................................................................. 79
4. CƠ CẤU TRUYỀN ĐỘNG KHÁC ............................................................ 81
