Bài giảng Công nghệ chế tạo máy: Chương 6 - TS. Phùng Xuân Lan

Trong ngành công nghiệp chế tạo hiện đại, các phương pháp gia công cắt gọt đóng vai trò thiết yếu trong việc tạo ra các chi tiết máy với độ chính xác và yêu cầu bề mặt cao. Sự phát triển không ngừng của công nghệ đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về các nguyên lý và ứng dụng của chúng. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về các phương pháp gia công cắt gọt cơ bản, đồng thời đi sâu vào phân tích quy trình tiện – một trong những phương pháp phổ biến và quan trọng nhất. Nội dung sẽ trình bày chi tiết về cấu tạo máy tiện, các loại dao tiện, vật liệu chế tạo dao, và các trang bị công nghệ đi kèm như mâm cặp, mũi tâm, tốc và luynet, nhằm trang bị kiến thức nền tảng vững chắc cho việc thiết kế và vận hành hiệu quả các quá trình gia công trong sản xuất.

Sinh viên ngành cơ khí, kỹ thuật chế tạo, kỹ sư và kỹ thuật viên làm việc trong lĩnh vực gia công cơ khí.

Tài liệu này cung cấp cái nhìn toàn diện về các phương pháp gia công cắt gọt, bắt đầu với tổng quan các quy trình phổ biến như bào, phay, khoan, mài, và đặc biệt tập trung sâu vào phương pháp tiện. Phần trọng tâm của tài liệu là phân tích chi tiết về tiện, bao gồm cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy tiện, từ máy tiện ren vít vạn năng đến các loại máy chuyên dụng như máy tiện đứng và máy tiện cụt, nhấn mạnh khả năng gia công các chi tiết có kích thước và hình dạng đa dạng. Các loại dao tiện được trình bày kỹ lưỡng theo hướng tiến dao, hình dáng, công dụng và kết cấu, cùng với phân loại vật liệu làm dao theo tốc độ cắt gọt, từ thép cacbon đến hợp kim cứng, cho thấy sự lựa chọn vật liệu dao phù hợp là yếu tố then chốt để đạt hiệu suất gia công tối ưu và tuổi thọ dụng cụ cao. Hơn nữa, tài liệu còn đi sâu vào các trang bị công nghệ quan trọng cho máy tiện, bao gồm các loại mâm cặp như 3 chấu tự định tâm và 4 chấu không tự định tâm, các dạng mũi tâm (thường, quay, khía nhám, ngược) dùng để định vị và đỡ phôi, cũng như các loại tốc và luynet. Tốc có chức năng truyền mô-men xoắn, trong khi luynet được sử dụng để hỗ trợ gia công các chi tiết dài, kém cứng vững, giúp giảm rung động và tăng độ chính xác. Việc hiểu rõ các trang bị này cùng với cách chúng được sử dụng không chỉ nâng cao hiệu quả mà còn đảm bảo chất lượng và độ chính xác của chi tiết gia công trong ngành cơ khí chế tạo.