1
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: DÂU TẰM
NGÀNH/NGHỀ: KHOA HỌC CÂY TRỒNG
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
............., năm..................
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
3
LỜI GIỚI THIỆU
Nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm dệt lụa một trong những nghề
truyền thống lâu đời của nhân loại, có lịch sử phát triển từ 4.000 – 5.000 năm,
bắt nguồn từ Trung Quốc nhanh chóng lan rộng ra nhiều quốc gia châu Á,
trong đó có Việt Nam. Tại nước ta, nghề này đã xuất hiện từ thời Hùng Vương
gắn với đời sống của người dân qua nhiều thế kỷ, vượt qua không ít thăng
trầm của lịch sử và biến động kinh tế.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, nghề trồng dâu nuôi tằm còn
có ý nghĩa xã hội môi trường sâu sắc: giúp tạo việc làm, tăng thu nhập, tận
dụng lao động nhàn rỗi, phủ xanh đất trống, chống xói mònbảo vệ cân bằng
sinh thái. Thực tiễn sản xuất tại nhiều địa phương đã chứng minh cây dâu
khả năng thích ứng tốt, cho hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều loại cây trồng khác,
đặc biệt trên những vùng đất bãi ngập nước.
Giáo trình Dâu tằm được biên soạn nhằm cung cấp cho người học những
kiến thức kỹ năng bản, toàn diện về: đặc điểm sinh học của cây dâu
con tằm; kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch dâu; kỹ thuật nuôi tằm phòng
trừ sâu bệnh; cùng các phương pháp bảo quản sản phẩm. Giáo trình không chỉ
là tài liệu học tập cho sinh viên ngành Khoa học cây trồng mà còn là cẩm nang
kỹ thuật hữu ích cho nông dân và cán bộ kỹ thuật tại các địa phương.
Nhóm biên soạn hy vọng giáo trình này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả
sản xuất dâu tằm, bảo tồn phát triển nghề truyền thống, đồng thời đáp ứng
yêu cầu của sản xuất hàng hóa trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế. Trong
quá trình biên soạn, mặc đã nhiều cố gắng, chắc chắn vẫn không tránh
khỏi thiếu sót; rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của bạn
đọc và đồng nghiệp để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
4
CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Dâu tằm
Mã môn học: MĐ 31
Thời gian thực hiện môn học: 60 giờ
Lý thuyết: 30 giờ
Thực hành: 30 giờ
I. Vị trí, tính chất của môn học
- Vị trí:n học Dâu tằm là mô đun kiến thức tự chọn của ngành Khoa
học cây trồng, được btrí học sau c mô đun go dục đại ơng, môn học sở
ngành môn học chuyên môn nnh;
- Tính chất: Là môn hc kiến thc t chn quan trng ca ngành khoa hc cây
trng.
II. Mục tiêu môn học
- Kiến Thức:
+ Trình bày được các biện pháp kỹ thuật trong quy trình kỹ thuật trồng
chăm sóc, thu hái lá dâu sao cho giữ được sự cân đối giữ dâu và tằm;
+ Trình bày được các công đoạn trong kỹ thuật nuôi tằm, thu hoạch kén
và phòng trừ dịch hại tằm để đạt năng suất cao.
- Kỹ năng:
+ Thực hiện thành thạo các thao tácbản trong quy trình kỹ thuật trồng
dâu, chăm sóc, phòng trừ dịch hại và thu hái lá dâu;
+ Thực hiện thành thạo các thao tác cơ bản trong quy trình kỹ thuật nuôi
tằm, phòng trừ dịch hại, thu hoạch kén.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Yêu ngành, kiến thức cộng đồng tác phong làm việc của một
công
dân sống trong hội công nghiệp, lối sống lành mạnh phù hợp với
phong tục tập quán và truyền thống văn hoá dân tộc;
+ Luôn ý thức học tập rèn luyện để nâng cao trình độ, đáp ứng yêu
cầu
của công việc;
+ Xác định đúng vị trí quan trọng của ngành trồng rau, nuôi tằm.
5
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH....................................................................................................1
CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC.........................................................................4
I. Vị trí, tính chất của môn học..........................................................................4
II. Mục tiêu môn học.........................................................................................4
- Kiến Thức:.......................................................................................................4
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:.....................................................................4
BÀI MỞ ĐẦU: VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN VÀ Ý NGHĨA NGHỀ
TRỒNG DÂU NI TẰM..................................................................................11
Chương I: KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC DÂU..............................12
I. Đặc điểm hình thái vị trí phân loại dâu....................................................12
1. Vị trí phân loại dâu..................................................................................12
II. Ảnh hưởng số yếu tố sinh thái đến sinh trưởng phát triển dâu...............16
III. Sinh trưởng và phát triển của cây dâu...................................................18
1. Chu kỳ sinh trưởng hàng năm dâu...........................................................18
3. Các mối tương quan trong sinh trưởng của cây dâu............................19
IV. Nhân giống dâu.....................................................................................21
V. KỸ THUẬT TRỒNG DÂU...................................................................28
1. Làm đất....................................................................................................28
VI. QUẢN LÝ VÀ CHĂM SÓC VƯỜN DÂU..........................................31
1. Bón phân (Quản lý dinh dưỡng)..............................................................31
VII: KỸ THUẬT THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN LÁ DÂU....................34
1. Thu hoạch lá dâu.....................................................................................34
VIII. Một số sâu bệnh chính hại dâu và biện pháp phòng trừ.....................39
1. Bênh hại dâu............................................................................................39