
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: NUÔI TRỒNG NẤM
NGÀNH/NGHỀ: KHOA HỌC CÂY TRỒNG
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm
......... …………........... của……………………………….
............., năm..................

i
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

ii
LỜI NÓI ĐẦU
Nấm ăn và nấm dược liệu từ lâu đã được con người biết đến và sử dụng
không chỉ như một nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, hương vị thơm ngon đặc
trưng mà còn vì những giá trị dược lý quý báu của chúng. Ngày nay, cùng với sự
phát triển của khoa học công nghệ và nhận thức ngày càng cao về sức khỏe, an
toàn thực phẩm, nghề trồng nấm đang trở thành một lĩnh vực sản xuất nông nghiệp
có tiềm năng lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao, tạo việc làm và góp phần vào
việc xử lý, tái chế các phế phụ phẩm nông nghiệp, bảo vệ môi trường.
Tại Việt Nam, với điều kiện khí hậu đa dạng và nguồn nguyên liệu dồi dào,
nghề trồng nấm đã và đang phát triển ở nhiều địa phương, cung cấp các sản phẩm
nấm tươi và chế biến cho thị trường trong nước cũng như hướng tới xuất khẩu.
Đặc biệt, việc phát triển nghề trồng nấm ở các vùng nông thôn, miền núi có thể
góp phần quan trọng vào việc đa dạng hóa cây trồng, nâng cao thu nhập cho người
dân và xây dựng nền nông nghiệp bền vững.
Cuốn "Giáo trình Nuôi Trồng Nấm" được biên soạn nhằm cung cấp những
kiến thức cơ bản và hệ thống về các loài nấm ăn phổ biến, từ giá trị dinh dưỡng,
tiềm năng phát triển, đến cơ sở khoa học của công nghệ nuôi trồng và các điều
kiện cần thiết để tổ chức sản xuất nấm. Giáo trình sẽ là tài liệu học tập, tham khảo
hữu ích cho sinh viên các ngành nông nghiệp, công nghệ sinh học, thực phẩm và
những ai quan tâm đến việc tìm hiểu, bắt đầu hoặc phát triển nghề trồng nấm.
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song do lĩnh vực nuôi
trồng nấm rất đa dạng và không ngừng phát triển, cuốn giáo trình khó có thể tránh
khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý
báu của quý độc giả, các nhà khoa học và các bạn đồng nghiệp để giáo trình ngày
càng được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Ngày…..tháng….năm…..
Tham gia biên soạn
1. Nguyễn Thị Hương (Chủ biên)
2.
3

iii
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH i
Chương mở đầu 1
TẦM QUAN TRỌNG, ĐẶC ĐIỂM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG 1
SẢN XUẤT NẤM 1
1. Giá trị dinh dưỡng của một số nấm ăn 1
2. Tiềm năng phát triển nghề trồng nấm của Việt Nam 3
3. Thực trạng sản xuất nấm ăn hiện nay của Việt Nam và thế giới 4
3.1. Thực trạng sản xuất nấm ăn hiện nay của Việt Nam 4
3.2. Thực trạng sản xuất nấm ăn hiện nay trên thế giới 6
Chương 1 10
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG NGHỆ NUÔI TRỒNG NẤM 10
1. Đặc trưng chung về sinh sản và chu kỳ sống 10
2. Đặc điểm biến dưỡng và sinh lý 13
2.1. Đặc điểm biến dưỡng của nấm 13
2.2. Đặc điểm sinh lý của nấm 14
Chương 2 19
CHUẨN BỊ ĐIỀU KIỆN ĐỂ NUÔI TRỒNG NẤM 19
1. Nguyên liệu 19
2. Giống nấm (Meo nấm - Mushroom Spawn) 21
2.1. Tầm quan trọng của giống 21
2.2. Các dạng giống nấm (Meo nấm) 21
2.3. Tiêu chuẩn giống nấm tốt 22
3.1. Yêu cầu chung đối với nhà xưởng/lán trại trồng nấm 23
3.2. Các loại nhà xưởng/lán trại phổ biến 24
4. Các dụng cụ vật tư khác 33
5. Lao động 34
6. Vốn đầu tư 35
Chương 3 40
KỸ THUẬT TRỒNG MỘT SỐ LOẠI NẤM ĂN 40
1. Kỹ thuật trồng nấm rơm 40
1.1. Đặc tính của nấm rơm 40

iv
1.2. Xử lý nguyên liệu 46
1.3. Cấy giống 52
1.4. Chăm sóc mô nấm đã cấy giống 59
1.5. Thu hái và chế biến nấm 60
1.6. Sâu bệnh hại nấm rơm và cách phòng chống 61
2.1. Đặc tính sinh học của nấm sò 69
2.2. Xử lý nguyên liệu 70
2.3. Cấy giống 74
2.4. Ươm và rạch bịch 75
2.5. Chăm sóc, thu hái 76
2.6. Chế biến nấm 78
2.7. Sâu bệnh hại nấm sò và cách phòng chống 78
3. Kỹ thuật trồng mộc nhĩ . 89
3.1. Đặc tính sinh học của mộc nhĩ 89
3.2. Trồng mộc nhĩ trên mùn cưa 91
3.3. Trồng mộc nhĩ trên thân cây gỗ 92
4. Kỹ thuật trồng nấm hương 93
4.2. Trồng nấm hương trên mùn cưa 94
4.3. Trồng nấm hương trên thân cây gỗ 96

