BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH VÀ CÔNG THƯƠNG
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
NGÀNH/NGHỀ: KỸ THUẬT LẮP ĐẶT ĐIỆN
VÀ ĐIỀU KHIỂN TRONG CÔNG NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số 873 /QĐ-DLCT ngày 26 /8/2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng
Du lịch và Công Thương)
Hải Dương, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo
và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Để thực hiện biên soạn giáo trình đào tạo nghề Điện công nghiệp ở trình độ Cao
Đẳng và Trung Cấp, giáo trình Điện tử cơ bản là một trong những giáo trình môn học đào
tạo cơ sở ngành được biên soạn theo nội dung chương trình khung đã được phê duyệt. Nội
dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến thức và kỹ năng chặt chẽ với nhau, logíc.
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới có liên
quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung lý
thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế trong sản xuất đồng thời có
tính thực tiển cao. Nội dung giáo trình được biên soạn với dung lượng thời gian đào tạo 45
giờ gồm có:
MĐ12-00: Mở đầu
MĐ12-01: Các khái niệm cơ bản
MĐ12-02: Linh kiện thụ động
MĐ12-03: Linh kiện bán dẫn
MĐ12-04: Các Mạch khuếch đại dùng tranzito
MĐ12-05: Các mạch ứng dụng dùng BJT
Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học và công
nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiên thức mới cho phù hợp.
Trong giáo trình, chúng tôi có đề ra nội dung thực tập của từng bài để người học cũng cố
và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng.
Tuy nhiên, tùy theo điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị, các trường có thề sử
dụng cho phù hợp. Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo
nhưng không tránh được những khiếm khuyết. Rất mong nhận được đóng góp ý kiến của
các thầy, cô giáo, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn. Các ý kiến
đóng góp xin gửi về Trường Cao đẳng Du lịch và Công thương.
.
Hải Dương, ngày tháng năm 2022
Các tác giả
1
MỤC LỤC
BÀI MỞ ĐẦU. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ LINH KIỆN ĐIỆN TỬ.................... 11
1. Khái quát chung về kỹ thuật điện tử .......................................................................... 11 2.
Ứng dụng cơ bản của kỹ thuật điện tử ....................................................................... 12
BÀI 1. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN ......................................................................
13 1.1. Vật liệu dẫn điện và cách điện ................................................................................
13 1.1.2. Điện trở cách điện của linh kiện và mạch điện tử................................................
19 1.2. Các hạt mang điện và dòng điện trong môi trường................................................ 19
BÀI 2. LINH KIỆN THỤ ĐỘNG...........................................................................
28 1. Điện trở .....................................................................................................................
28 1.1 Ký hiệu, phân loại và cấu tạo.................................................................................. 28
1.2. Cách đọc, đo, cách mắc điện trở ............................................................................. 33 2.
Tụ điện ...................................................................................................................... 44 2.1
Ký hiệu, phân loại, cấu tạo tụ điện.......................................................................... 44 2.2
Cách đọc, đo và cách mắc tụ điện........................................................................... 46 2.3.
Ứng dụng của tụ điện.............................................................................................. 51 3.
Cuộn Cảm ................................................................................................................. 56 3.1.
Ký hiệu, phân loại, cấu tạo ..................................................................................... 56 3.3.
Các linh kiện khác cùng nhóm, ứng dụng .............................................................. 57
BÀI 3. LINH KIỆN BÁN DẪN..............................................................................
61 1. Khái niệm chất bán dẫn ............................................................................................ 61
1.1. Chất bán dẫn thuần: ................................................................................................ 62
1.2 Chất bán dẫn loại N................................................................................................. 63
1.3. Chất bán dẫn loại P ................................................................................................. 63 2.
Tiếp giáp P-N, đi-ốt tiếp mặt .................................................................................... 64 2.1
Một số hình dạng của didoe khác ........................................................................... 65 3. Cấu
tạo, phân loại và các ứng dụng của diode........................................................... 65 4. Đo và
kiểm tra diode.................................................................................................. 71 Thực hành
diode ............................................................................................................ 71 3. Lặp mạch
nguồn một chiều đơn giản......................................................................... 74 4. Transistor
BJT........................................................................................................... 77 4.1 Cấu tạo và
phân loại................................................................................................. 77 4.2 Nguyên lý
làm việc .................................................................................................. 77
2
4.3 Chế độ phân cực và ổn định nhiệt ............................................................................79
4.4 Các tham số cơ bản và tham số tới hạn của tranzito: ..............................................83 5
Transistor Trường (FET)............................................................................................88
BÀI 4. CÁC MẠCH KHUẾCH ĐẠI DÙNG TRANZITO.................................. 108
1. Mạch khuếch đại đơn ...............................................................................................109
1.1. Mạch mắc theo kiểu E chung (E-C: Emitter Common)........................................109
1.2 Mạch mắc theo kiểu B chung (B-C):......................................................................115
1.3 Mạch mắc theo kiểu C chung (C-C):......................................................................119 2.
Mạch ghép phức hợp ................................................................................................131 2.1.
Mạch khuếch đại Cascode.....................................................................................131 2.2.
Mạch khuếch đại Darlington .................................................................................132 2.3.
Mạch khuếch đại Vi sai.........................................................................................133
BÀI 5. CÁC MẠCH ỨNG DỤNG DÙNG BJT...................................................
134 1. Mạch dao
động .........................................................................................................134 1.1. Mạch dao
động đa hài ............................................................................................135 1.2. Dao động
dịch pha.................................................................................................139
3
GIÁO TRÌNH
1. Tên mô-đun: ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
2. Mã mô đun: MĐ12
3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun
- Vị trí: Mô đun Điện tử cơ bản học trước các môn học, mô đun như: PLC cơ bản, kỹ
thuật cảm biến; có thể học song song với môn học Mạch điện.
- Tính chất: Là mô đun kỹ thuật cơ sở.
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun
Linh kiện điện tử là tập hợp tất cả các vật liệu, linh kiện cần thiết để tạo nên các mạch
điện tử, bằng cách ghép nối các linh kiện trong một mạch điện tử và làm cho nó hoạt động.
Vì thế, việc hiểu nguyên lý làm việc của vật liệu, linh kiện, đánh giá đầy đủ các đặc tính, ứng
dụng các giá trị của chúng là việc đầu tiên một
người thợ sửa chữa, lắp ráp thiết bị điện tử phải tìm hiểu.
Đối với học viên thì cuốn sách này sẽ giúp tìm hiểu các thông số kỹ thuật, tính năng và
ứng dụng của các vật liệu, linh kiện điện tử.
Nếu mục đích của công việc là có kiến thức và kỹ năng để sửa chữa thì việc làm hiệu
quả nhất của học viên là hiểu rõ các tính năng, thực hiện được cách đo kiểm tra các
thông số các vật liệu, linh kiện, ứng dụng thực tế và thay thế các vật liệu, linh kiện đã
bị hỏng.
Hy vọng rằng cuốn giáo trình này đề cập đựơc phần lớn những lĩnh vực mà học viên cần biết
để sao cho những mạch điện tử trở thành đối tượng dễ hiểu, dễ lắp ráp, sửa chữa và đem lại
cho học viên những thông tin cần biết.
+ Tính chất của mô đun: Là mô đun kỹ thuật cơ sở
4. Mục tiêu của mô đun
Kiến thức:
- Giải thích và phân tích được cấu tạo nguyên lý các linh kiện kiện điện tử thông dụng. -
Phân tích được nguyên lý một số mạch ứng dụng cơ bản của tranzito như: mạch khuếch đại,
dao động, mạch xén...
Kỹ năng:
- Nhận dạng được chính xác ký hiệu của từng linh kiện, đọc chính xác trị số của chúng. - Xác
định được chính xác sơ đồ chân linh kiện, lắp ráp, cân chỉnh một số mạch ứng dụng đạt yêu
cầu kỹ thuật và an toàn.
Thái độ
4
- Hình thành tư duy khoa học phát triển năng lực làm việc theo nhóm -
Rèn luyện tính chính xác khoa học và tác phong công nghiệp
5. Nội dung mô-đun
5.1. Nội dung chương trình