Tr−êng §¹i häc Thuû lîi
GI¸O TR×NH
Quy ho¹ch vμ ThiÕt kÕ
hÖ thèng thuû lîi
TËp I
W R U
WRU/SCB
Hµ néi, 2005
Tr−êng §¹i häc Thuû lîi
GI¸O TR×NH
Quy ho¹ch vμ ThiÕt kÕ
hÖ thèng thuû lîi
TËp I
PGS.TS. Ph¹m Ngäc H¶i
GS.TS. Tèng §øc Khang
GS.TS. Bïi HiÕu
TS. Ph¹m ViÖt Hßa
W R U
WRU/SCB
Hµ néi, 2005
Môc lôc 3
Môc lôc
Trang
Môc lôc 3
Lêi nãi ®Çu 9
B¶ng ch÷ viÕt t¾t 10
Ch−¬ng 1. Nh÷ng kh¸i niÖm më ®Çu vÒ m«n häc
1.1. NhiÖm vô, néi dung c¬ b¶n m«n häc 11
1.1.1. Kh¸i niÖm vÒ m«n häc 12
1.1.2. NhiÖm vô cña m«n häc 12
1.1.3. Néi dung c¬ b¶n cña m«n häc 14
1.2. S¬ l−îc vÒ lÞch sö ph¸t triÓn cña ngµnh 14
Ch−¬ng 2. Quan hÖ ®Êt - n−íc vµ c©y trång, nguyªn lý ®iÒu tiÕt n−íc ruéng
2.1. nh h−ëng cña n−íc ®èi víi sù ph¸t triÓn cña c©y trång vµ t¸c dông
c¶i t¹o ®Êt 20
2.1.1. nh h−ëng cña n−íc ®Õn kh¶ n¨ng hót n−íc cña c©y trång 20
2.1.2. nh h−ëng cña n−íc trong ®Êt ®èi víi chÕ ®é tho¸ng khÝ cña ®Êt trång 30
2.1.3. nh h−ëng cña n−íc trong ®Êt ®Õn chÕ ®é nhiÖt cña ®Êt 30
2.1.4. nh h−ëng cña n−íc trong ®Êt ®Õn chÕ ®é thøc ¨n cña c©y trång 31
2.1.5. nh h−ëng cña n−íc trong ®Êt ®Õn ®é ph× nhiªu cña ®Êt 31
2.2. C¸c d¹ng n−íc trong ®Êt 32
2.2.1. N−íc träng lùc 32
2.2.2. N−íc mao qu¶n 32
2.2.3. N−íc liªn kÕt 32
2.3. ChuyÓn ®éng cña n−íc trong ®Êt 33
2.3.1. Sù chuyÓn ®éng cña n−íc d−íi d¹ng h¬i 33
2.3.2. ChuyÓn ®éng cña n−íc mao qu¶n 33
2.3.3. Sù chuyÓn ®éng cña n−íc träng lùc 34
2.4. §iÒu tiÕt n−íc ruéng 41
2.4.1. Nguyªn lý ®iÒu tiÕt n−íc ruéng 41
2.4.2. ChÊt l−îng n−íc t−íi 42
Ch−¬ng 3. ChÕ ®é t−íi vµ yªu cÇu t−íi cho c¸c lo¹i c©y trång
3.1. ý nghÜa, néi dung tÝnh to¸n chÕ ®é t−íi vµ c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng 46
3.1.1. ý nghÜa vµ néi dung 46
3.1.2. C¸c yÕu tè ¶nh h−ëng tíi chÕ ®é t−íi 47
3.2. L−îng bèc h¬i mÆt ruéng, ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh 48
3.2.1. C¸c yÕu tè ¶nh h−ëng tíi l−îng bèc h¬i mÆt ruéng 48
Quy ho¹ch vµ thiÕt kÕ hÖ thèng thñy lîi
4
3.2.2. C¸c ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh l−îng bèc h¬i mÆt ruéng ETc 49
3.3. TÝnh to¸n chÕ ®é t−íi cho lóa 66
3.3.1. TÝnh to¸n chÕ ®é t−íi cho lóa theo quan ®iÓm gieo cÊy ®ång thêi 66
3.3.2. TÝnh to¸n chÕ ®é t−íi cho lóa theo quan ®iÓm gieo cÊy tuÇn tù 73
3.4. TÝnh to¸n chÕ ®é t−íi cho c©y trång c¹n 88
3.4.1. C¬ së vµ ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n 89
3.4.2. ThÝ dô ¸p dông 93
3.5. HÖ sè t−íi - Gi¶n ®å hÖ sè t−íi - Gi¶n ®å l−u l−îng t−íi 100
3.5.1. HÖ sè t−íi - Gi¶n ®å hÖ sè t−íi 100
3.5.2. Gi¶n ®å l−u l−îng t−íi thùc cÇn cña c¸c cÊp kªnh 105
Ch−¬ng 4. ChÕ ®é tiªu vµ yªu cÇu tiªu
4.1. TÝnh hÖ sè tiªu cho vïng trång lóa 107
4.1.1. C¸c tµi liÖu cÇn thiÕt 107
4.1.2. Ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n 108
4.2. TÝnh to¸n tiªu cho c©y trång c¹n 113
4.2.1. C¸c tµi liÖu cÇn thiÕt 113
4.2.2. C¸ch x¸c ®Þnh thêi gian tËp trung dßng ch¶y (τ) 113
4.2.3. TÝnh to¸n hÖ sè tiªu lín nhÊt cho c©y trång c¹n 114
4.2.4. C¸ch tÝnh hÖ sè tiªu lín nhÊt cho c©y trång c¹n theo ph−¬ng ph¸p
c−êng ®é m−a giíi h¹n 119
4.3. TÝnh tiªu cho c¸c khu d©n c− ®« thÞ 121
4.3.1. TÝnh theo quy ph¹m 121
4.3.2. TÝnh hÖ sè tiªu cho ®« thÞ theo m« h×nh 123
4.4. TÝnh hÖ sè tiªu cho hÖ thèng 125
4.4.1. Tr−êng hîp kh«ng kÓ thêi gian chËm tíi 125
4.4.2. Tr−êng hîp kÓ ®Õn thêi gian chËm tíi cña c¸c nót ra ®Õn cöa tiªu 125
Ch−¬ng 5. Nguån n−íc vµ yªu cÇu n−íc trong quy ho¹ch thuû lîi tæng hîp
5.1. Nguån n−íc sö dông cho c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n 127
5.1.1. C¸c nguån n−íc mÆt 127
5.1.2. C¸c nguån n−íc ngÇm 130
5.2. Nhu cÇu n−íc cña c¸c ngµnh tiªu hao n−íc 133
5.2.1. Yªu cÇu n−íc trong n«ng nghiÖp 133
5.2.2. Nhu cÇu n−íc trong ch¨n nu«i 133
5.2.3. Nhu cÇu dïng n−íc cho c«ng nghiÖp 133
5.2.4. X¸c ®Þnh nhu cÇu n−íc cho sinh ho¹t 138
5.3. Nhu cÇu n−íc cña c¸c ngµnh sö dông n−íc 142
5.3.1. Nhu cÇu n−íc nu«i trång thuû s¶n 142
5.3.2. Yªu cÇu cña vËn t¶i thuû ®èi víi dßng ch¶y 143
5.3.3. Yªu cÇu vÒ chèng lò 144
5.3.4. Nhu cÇu ®iÖn cña c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n vµ nhu cÇu n−íc cña ngµnh ®iÖn 144
5.4. Nhu cÇu n−íc gi¸n tiÕp cña c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n 145
Môc lôc 5
5.5. C¸c ph−¬ng ph¸p dù b¸o nhu cÇu n−íc 147
5.5.1. Ph−¬ng ph¸p ngo¹i suy theo thêi gian 147
5.5.2. Ph−¬ng ph¸p hÖ sè ®¬n 147
5.5.3. M« h×nh tÊt yÕu ®a hÖ sè (Multiple coefficient requirement models) 148
5.5.4. M« h×nh nhu cÇu ®a hÖ sè 149
5.5.5. Dù b¸o nhu cÇu n−íc trªn c¬ së ph©n tÝch chØ tiªu kinh tÕ vÜ m« 150
5.6. TÇn suÊt tÝnh to¸n cña c¸c c«ng tr×nh thuû lîi ®èi víi c¸c ngµnh dïng n−íc 151
5.6.1. Kh¸i niÖm chung 151
5.6.2. X¸c ®Þnh tÇn suÊt tÝnh to¸n 152
5.7. Nguyªn t¾c sö dông nguån n−íc vµ néi dung tÝnh to¸n thuû lîi 153
5.7.1. Nguyªn t¾c sö dông nguån n−íc 153
5.7.2. Néi dung tÝnh to¸n thuû lîi 154
Ch−¬ng 6. Ph−¬ng ph¸p t−íi vµ c«ng nghÖ t−íi
6.1. Kh¸i qu¸t chung 157
6.2. Ph−¬ng ph¸p t−íi mÆt ®Êt 158
6.2.1. T−íi ngËp cho lóa 158
6.2.2. T−íi theo d¶i 159
6.2.3. T−íi r·nh 171
6.2.4. Ph−¬ng ph¸p thùc nghiÖm x¸c ®Þnh chÊt l−îng t−íi r·nh vµ t−íi d¶i 182
6.3. Ph−¬ng ph¸p t−íi ngÇm 184
6.3.1. HÖ thèng ®−êng èng ngÇm 184
6.3.2. HÖ thèng kªnh lé thiªn ®Ó t−íi ngÇm 184
6.3.3. NhËn xÐt vÒ t−íi ngÇm 184
6.4. Ph−¬ng ph¸p t−íi phun m−a 185
6.4.1. Kh¸i qu¸t 185
6.4.2. CÊu t¹o vµ ph©n lo¹i 186
6.4.3. Vßi phun m−a vµ c¸c ®Æc tr−ng 188
6.4.4. ThiÕt kÕ, tÝnh to¸n hÖ thèng phun m−a 196
6.4.5. X¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu kü thuËt qu¶n lý khai th¸c 202
6.4.6. C«ng t¸c vËn hµnh qu¶n lý, khai th¸c kü thuËt phun m−a 205
6.5. Ph−¬ng ph¸p t−íi nhá giät 206
6.5.1. §Æc ®iÓm vµ ph©n lo¹i 206
6.5.2. CÊu t¹o vµ ph©n lo¹i hÖ thèng t−íi nhá giät 206
6.5.3. ¦u khuyÕt ®iÓm cña hÖ thèng t−íi nhá giät 207
6.5.4. ThiÕt bÞ vµ nguyªn lý c«ng t¸c 208
6.6. C«ng nghÖ t−íi côc bé tiÕt kiÖm n−íc 209
6.6.1. Giíi thiÖu c«ng nghÖ t−íi côc bé tiÕt kiÖm n−íc 209
6.6.2. C¬ së x¸c ®Þnh chÕ ®é t−íi hîp lý víi kü thuËt t−íi côc bé tiÕt kiÖm n−íc 217
6.6.3. Yªu cÇu cña kü thuËt t−íi côc bé tiÕt kiÖm n−íc ®èi víi chÊt l−îng n−íc 223
6.6.4. X¸c ®Þnh c¸c tham sè cña c«ng nghÖ t−íi nhá giät 224
6.6.5. ¸p dông tÝnh to¸n kü thuËt t−íi nhá giät 225