BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP VIỆT TRÌ
ThS. LÊ ANH ĐĂNG
ThS. PHẠM MẠNH THẮNG
GIÁO TRÌNH
THỰC HÀNH ĐỘNG CƠ Ô TÔ
(Lưu hành nội bộ)
Năm 2025
LỜI GIỚI THIỆU
Tôi là người may mắn được phục vụ dạy học trong nghề sửa chữa ô tô nhiều
năm, tôi hiểu nguyện vọng đa số của học sinh và người sử dụng ô tô, muốn có bộ
sách giáo trình tốt đáp ứng yêu cầu tìm hiểu về kỹ thuật sửa chữa ô tô. Bộ giáo trình
này có thể đáp ứng phần nào cho học sinh và bạn đọc đầy đủ những điều muốn biết
về kỹ thuật sửa chữa ô tô.
Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức cơ
bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa chữa bộ phận cố định và cơ cấu trục
khuỷu thanh truyền. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo
trình bao gồm bảy bài:
Bài 1. Sửa chữa bộ phận cố định của động cơ
Bài 2. Sửa chữa xy lanh
Bài 3. Sửa chữa nhóm piston
Bài 4. Sửa chữa nhóm thanh truyền
Bài 5. Sửa chữa nhóm trục khuỷu
Bài 6: Bảo dưỡng sửa chữa turbo tăng áp
3
MỤC LỤC
BÀI 1. SỬA CHỮA BỘ PHẬN CỐ ĐỊNH CỦA ĐỘNG CƠ............................7
1.1 HIỆN TƯỢNG NGUYÊN, NHÂN HƯ HỎNG CỦA BỘ PHẬN CỐ
ĐỊNH ĐỘNG CƠ............................................................................................8
1.1.1 Thân máy.............................................................................................8
1.1.2 Mặt máy..............................................................................................8
1.1.3 Đáy máy..............................................................................................9
1.2 PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA XÁC ĐỊNH SAI HỎNG CỦA BỘ PHẬN
CỐ ĐỊNH ĐỘNG CƠ.....................................................................................9
1.2.1 Thân máy.............................................................................................9
1.2.2 Mặt máy............................................................................................10
1.2.3 Đáy máy............................................................................................12
1.3 QUY TRÌNH SỬA CHỮA, SAI HỎNG CỦA BỘ PHẬN CỐ ĐỊNH
ĐỘNG CƠ....................................................................................................12
1.3.1 Thân máy...........................................................................................12
1.3.1.1 Sửa chữa thân máy bị nứt, vỡ, thủng..........................................12
1.3.1.2 Sửa chữa các lỗ bạc cam và lỗ lắp bạc cổ chính trục khuỷu bị mòn.
.............................................................................................................13
1.3.1.3 Sửa chữa các lỗ ren bị hỏng.......................................................14
1.3.2 Mặt máy............................................................................................14
1.3.2.1 Sửa chữa mặt máy bị biến dạng.................................................14
1.3.2.2 Sửa chữa mặt máy bị rạn, nứt.....................................................15
1.3.2.3 Sửa chữa lỗ lắp bu di hỏng ren...................................................15
1.3.2.4 Sửa chữa các mối ghép ren hỏng................................................15
1.3.3 Đáy máy............................................................................................15
BÀI 2. SỬA CHỮA XY LANH.......................................................................16
2.1 HIỆN TƯỢNG, NGUYÊN NHÂN HƯ HỎNG CỦA XY LANH ĐỘNG CƠ
......................................................................................................................17
2.2 PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA XÁC ĐỊNH SAI HỎNG CỦA XY LANH
ĐỘNG CƠ....................................................................................................18
2.3 QUY TRÌNH SỬA CHỮA SAI HỎNG CỦA XY LANH ĐỘNG CƠ...........20
2.3.1 Doa xy lanh.......................................................................................20
2.3.2 Đánh bóng xy lanh.............................................................................22
4
BÀI 3. SỬA CHỮA NHÓM PISTON..............................................................23
3.1 HIỆN TƯỢNG NGUYÊN NHÂN HƯ HỎNG CỦA NHÓM PISTON........24
3.1.1 Piston.................................................................................................24
3.1.2 Chốt piston........................................................................................25
3.1.3 Xéc măng dầu....................................................................................25
3.1.4 Xéc măng khí (Xéc măng hơi)...........................................................26
3.2 PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA XÁC ĐỊNH SAI HỎNG CỦA NHÓM
PISTON.........................................................................................................26
3.2.1 Piston................................................................................................26
3.2.1.1 Vệ sinh piston...........................................................................26
3.2.1.2 Kiểm tra piston..........................................................................27
3.2.2 Chốt piston........................................................................................27
3.2.3 Xéc măng dầu (Xéc măng dầu)..........................................................28
3.2.4 Xéc măng khí (Xéc măng hơi)............................................................28
3.2.4.1 Kiểm tra khe hở miệng (hình 5.5)..............................................28
3.2.4.2 Kiểm tra khe hở cạnh (chiều cao) (hình 5.6)...............................29
3.2.4.3 Kiểm tra khe hở lưng: (hình 3.6)...............................................30
3.2.4.4 Chọn được cụm thanh truyền piston của các động cơ.................30
3.3 QUY TRÌNH SỬA CHỮA SAI HỎNG CỦA NHÓM PISTON...................31
3.3.1 Piston.................................................................................................31
3.3.1.1 Doa lỗ chốt piston.....................................................................31
3.3.1.2 Tiện lại rãnh Xéc măng..............................................................32
3.3.1.3 Sử dụng piston cũ......................................................................33
3.3.2 Chốt piston........................................................................................33
3.3.3 Xéc măng dầu....................................................................................33
3.3.4 Xéc măng khí.....................................................................................33
BÀI 4. SỬA CHỮA NHÓM THANH TRUYỀN..............................................35
4.1 HIỆN TƯỢNG, NGUYÊN NHÂN HƯ HỎNG CỦA NHÓM THANH
TRUYỀN......................................................................................................35
4.1.1 Thanh truyền......................................................................................35
4.1.2 Bu lông thanh truyền.........................................................................36
4.1.3 Bạc lót thanh truyền...........................................................................36
5
4.2 PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA XÁC ĐỊNH SAI HỎNG CỦA NHÓM
THANH TRUYỀN.......................................................................................36
4.2.1 Thanh truyền......................................................................................36
4.2.1.1 Dùng mắt quan sát.....................................................................36
4.2.1.2 Kiểm tra lỗ dầu................................................................................37
4.2.1.3 Kiểm tra lỗ đầu to và đầu nhỏ thanh truyền................................37
4.2.1.4 Kiểm tra độ cong, độ xoắn.........................................................38
4.2.2 Bu lông thanh truyền..........................................................................40
4.2.3 Bạc lót thanh truyền...........................................................................40
4.2.3.1 Bạc lót đầu to............................................................................40
4.2.3.2 Bạc lót đầu nhỏ (bạc chốt).........................................................40
4.3 QUY TRÌNH SỬA CHỮA SAI HỎNG...................................................40
4.3.1 Thanh truyền......................................................................................40
4.3.1.1 Sửa chữa thanh truyền bị cong xoắn...........................................40
4.3.1.2 Sửa chữa lỗ lắp bạc thanh truyền................................................41
4.3.2 Bu lông thanh truyền.........................................................................41
4.3.3 Bạc lót thanh truyền...........................................................................41
4.3.3.1 Sửa chữa bạc chốt......................................................................41
4.3.3.2 Sửa chữa chốt piston..................................................................42
4.3.3.3 Chọn lắp cụm thanh truyền piston..............................................42
BÀI 5. SỬA CHỮA NHÓM TRỤC KHUỶU..................................................45
5.1 HIỆN TƯỢNG, NGUYÊN NHÂN HƯ HỎNG CỦA NHÓM TRỤC
KHUỶU THANH TRUYỀN.........................................................................45
5.1.1 Trục khuỷu........................................................................................45
5.1.2 Bạc lót trục khuỷu..............................................................................46
5.2 PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA XÁC ĐỊNH SAI HỎNG...........................46
5.2.1 Trục khuỷu........................................................................................47
5.2.2 Bạc lót trục khuỷu..............................................................................50
5.3 QUY TRÌNH SỬA CHỮA SAI HỎNG...................................................50
5.3.1 Trục khuỷu........................................................................................50
5.3.1.1 Sửa chữa trục khuỷu bị cong......................................................50
5.3.1.2 Sửa chữa trục khuỷu bị cong xoắn nhỏ.......................................51
5.3.1.3 Sửa chữa trục khuỷu bị gẫy........................................................51
5.3.1.4 Sửa chữa trục khuỷu bị mòn.....................................................52
6