1
UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP THANH HOÁ
------------
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: TRẠNG BỊ ĐIỆN – NƯỚC.
NGÀNH, NGHỀ: ĐIỆN – NƯỚC
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP.
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCĐCN ngày…. tháng…..năm 2025
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2025
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có
thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về
đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích
kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
3
LỜI GIỚI THIỆU
Cùng với công cuộc đổi mới công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước,
kỹ thuật điện nước đang phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam. Điện nước dân dụng,
công nghiệp, đã trở nên quen thuộc trong đời sống và sản xuất. Các hệ thống
điện nước phục vụ trong đời sống và sản xuất như: chế biến, bảo quản thực
phẩm, bia, rượu, y tế, thể dục thể thao, du lịch... đang phát huy tác dụng thúc
đẩy mạnh mẽ nền kinh tế, đời sống đi lên.
Cùng với sự phát triển kỹ thuật điện nước, việc đào tạo phát triển đội ngũ
kỹ thuật viên lành nghề được Đảng, Nhà nước, Nhà trường và mỗi công dân
quan tâm sâu sắc để có thể làm chủ được máy móc, trang thiết bị của nghề.
Giáo trình
“Trang bị điện nước“ được biên soạn dùng cho chương trình
dạy nghề Điện - nước đáp ứng cho hệ trung cấp nghề.
Nội dung của
Giáo trình
cung cấp các kiến thức cơ bản nhất về sử dụng
các khí cụ điện, thiết bị điện thông dụng được sử dụng trong mạch điện của hệ
thống Điện và hệ thống cấp thoát nước….
Tài liệu do các giáo viên nghề Điện- nước, Khoa Xây dựng , Trường
Cao đẳng công nghiệp Thanh Hóa biên soạn, theo chương trình khung nghề
Điện – nước của Trường Cao đẳng công nghiệp Thanh Hóa kết hợp tham
khảo một số tư liệu trong và ngoài nước.
Với kinh nghiệm và trình độ còn hạn chế, các tác giả rất mong nhận
được các ý kiến đóng góp, chỉ bảo của các nhà khoa học, giáo viên và các
bạn đọc quan tâm để bổ sung, điều chỉnh cho giáo trình luôn được cập nhật
và hoàn thiện theo hướng cơ bản, hiện đại, phù hợp với điều kiện Việt Nam
đáp ứng nhu cầu xã hội.
Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về: Nghề Điện- nước , Khoa Xây dựng,
Trường Cao đẳng công nghiệp Thanh Hóa.
Xin trân trọng cảm ơn !
Tham gia biên soạn.
Chủ biên: Trương Minh Hải
Nguyễn Thái Tám
4
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU............................................................................................................ 3
GIÁO TRÌNH MODUL/ MÔN HỌC.............................................................................6
BÀI 1: KHÍ CỤ ĐIỆN HẠ ÁP........................................................................................7
1. Khái niệm chung về khí cụ điện..............................................................................8
1.1. Khái niệm và phân loại.....................................................................................8
1.2. Yêu cầu đối với khí cụ điện..............................................................................8
1.3. Sự phát nóng của khí cụ điện............................................................................8
1.4. Tiếp xúc điện....................................................................................................8
1.5. Hồ quang.......................................................................................................... 9
2. Khí cụ điện đóng cắt..........................................................................................10
2.1. Cầu dao...........................................................................................................10
2.2. Công tắc..........................................................................................................13
2.3. Nút ấn.............................................................................................................16
3. Khí cụ điện bảo vệ.................................................................................................18
3.1. Cầu chì............................................................................................................18
3.2. Áp tô mát........................................................................................................22
3.3. Rơ le nhiệt...................................................................................................... 27
3.4. Rơ le trung gian..............................................................................................29
4. Khí cụ điện điều khiển...........................................................................................31
4.1. Công tắc tơ......................................................................................................31
4.2. Rơ le trung gian..............................................................................................34
4.3. Rơ le thời gian................................................................................................37
BÀI 2: XÁC ĐỊNH CUỘN DÂY ĐỘNG CƠ ĐIỆN 1 PHA........................................39
1. Khái niệm về motor 1 pha.....................................................................................39
2. Sơ đồ đấu dây motor 1 pha....................................................................................39
3. Xác định đầu dây trong động cơ 1 pha..................................................................40
3.1. Cách đấu motor 1 pha 2 tụ dùng VOM để dò từng cặp dây và dây đề...........40
5
3.2. Đấu dây motor 1 pha bằng dùng cảm ứng điện từ tiến hành xác định cực tính
............................................................................................................................... 41
3.3. Cách đấu dây motor điện 1 pha có 3 dây ra....................................................41
3.4. Cách đấu dây motor điện 1 pha có 4 dây ra....................................................42
3.5. Cách đấu dây motor điện 1 pha có 5 dây ra....................................................42
3.6. Cách đấu dây motor điện 1 pha có 6 dây ra....................................................43
BÀI 3: LẮP MẠCH KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ ĐIỆN 1 PHA......................................44
DÙNG KHỞI ĐỘNG TỪ..............................................................................................44
1. Sơ đồ nguyên lý mạch điện...................................................................................44
2. Nguyên lý làm việc của mạch điện........................................................................45
3. Đấu lắp mạch điện................................................................................................. 45
BÀI 4 : LẮP MẠCH ĐẢO CHIỀU ĐỘNG CƠ ĐIỆN 1 PHA DÙNG KHỞI ĐỘNG
TỪ..................................................................................................................................52
1. Sơ đồ nguyên lý mạch điện...................................................................................53
2. Nguyên lý làm việc của mạch điện........................................................................53
3. Lắp đặt mạch điện..................................................................................................54
BÀI 5: XÁC ĐỊNH CỰC TÍNH ĐỘNG CƠ ĐIỆN 3 PHA..........................................57
1. Sơ đồ đấu dây động cơ điện 3 pha.........................................................................58
1.1. Cách đấu dây động cơ điện 3 pha đấu tam giác (∆):......................................58
1.2. Cách đấu dây động cơ điện 3 pha đấu hình sao (Y):......................................58
2. Xác định các đầu dây.............................................................................................59
BÀI 6: LẮP MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ ĐIỆN 3 PHA DÙNG KHỞI ĐỘNG
TỪ..................................................................................................................................60
1. Sơ đồ nguyên lý.....................................................................................................61
2. Nguyên lý hoạt động của mạch điện.....................................................................61
3. Lắp đặt mạch điện..................................................................................................62
BÀI 7: LẮP MẠCH ĐẢO CHIỀU QUAY ĐỘNG CƠ ĐIỆN 3 PHA DÙNG KHỞI
ĐỘNG TỪ..................................................................................................................... 65
1. Sơ dồ nguyên lý.....................................................................................................66
