UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: VẬT LIỆU XÂY DỰNG
NGÀNH, NGHỀ: KỸ THUẬT XÂY DỰNG
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG XÂY DỰNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ- TCĐCN ngày.... tháng.... năm
2025 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa)
Thanh Hóa, năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
.........................................................................................................................
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình môn học Vật liệu xây dựng được xây dựng theo đề cương của
chương trình dạy nghề trình độ Cao đẳng nghề Kỹ thuật Xây dựng do Trường
cao đẳng công nghiệp Thanh Hóa ban hành.
Môn học Vật liệu xây dựng là một trong các môn kỹ thuật cơ sở, được bố
trí học trước các môn học/mô đun chuyên môn nghề. Là môn cơ sở nhưng chiếm
vị trí đặc biệt quan trọng trong chương trình của nghề kỹ thuật xây dựng. Chất
lượng của vật liệu có ảnh hướng lớn đến chất lượng và tuổi thọ công trình. Do
đó trong chương trình dạy nghề trình độ Cao đẳng nghề, kiến thức về vật liệu
xây dựng trở thành yêu cầu quan trọng. Người cán bộ kỹ thuật cần phải có
những kiến thức hiểu biết cơ bản về vật liệu xây dựng, các tính năng và phạm vi
sử dụng của từng loại vật liệu, để từ đó có thể lựa chọn đúng loại vật liệu cần
thiết sử dụng cho mục đích cụ thể trong xây dựng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và
kinh tế của công trình xây dựng.
Giáo trình môn học Vật liệu xây dựng giới thiệu các tính chất cơ bản của
vật liệu xây dựng. Giới thiệu được phân loại, thành phần tính chất, công dụng,
cách bảo quản, sử dụng của từng loại vật liệu xây dựng cơ bản.
Giáo trình này chủ yếu dùng làm tài liệu học tập cho học sinh, sinh viên
Cao đẳng; Trung cấp nghề. Nghề Kỹ thuật Xây dựng và có thể làm tài liệu tham
khảo cho những người làm công tác xây dựng nói chung.
Trong quá trình biên soạn, dù đã có nhiều cố gắng nhưng giáo trình vẫn
không tránh khỏi những thiếu sót về nội dung và hình thức, rất mong được sự
đóng góp của đồng nghiệp và độc giả.
Nhóm biên soạn giáo trình môn học Vật liệu Xây dựng xin chân thành cảm
ơn Lãnh đạo và các Phòng, Khoa, các thành viên Hội đồng thẩm định trong Nhà
trường, đã tạo điều kiện và giúp đỡ chúng tôi hoàn thành giáo trình này./
Thanh Hóa, ngày 05 tháng 05 năm 2025
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: KS Nguyễn Văn Mạnh
2. Thành viên: KS Lê Văn Toán
2
3. Thành viên: Nguyễn Hông Nhị
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU..................................................................................................2
Tên chương, mục...................................................................................................6
CHƯƠNG 1: Các tính chất cơ bản của vật liệu....................................................8
1. Các tính chất vật lý chủ yếu...........................................................................8
1.1. Khối lượng riêng:
........................................................................................8
1.2. Khối lượng thể tích
.....................................................................................9
1.3. Các tính chất vật lý:
...................................................................................10
2. Các tính chất cơ học chủ yếu:......................................................................15
2.1.Cường độ chịu lực của vật liệu:
.................................................................15
2.3. Tính đàn hồi, dẻo, giòn:
............................................................................18
CHƯƠNG 2: Vật liệu đá thiên nhiên..................................................................19
1. Khái niệm và phân loại................................................................................19
1.1. Khái niệm..................................................................................................19
1.2. Phân loại....................................................................................................19
2. Thành phần, tính chất và công dụng của một số loại đá thường dùng.........20
2.1. Đá mác ma.................................................................................................20
2.2. Đá trầm tích...............................................................................................22
2.3. Đá biến chất...............................................................................................23
CHƯƠNG 3: Vật liệu gốm xây dựng..................................................................24
1. Khái niệm và phân loại................................................................................24
1.1. Khái niệm..................................................................................................24
1.2. Phân loại....................................................................................................24
2. Các loại sản phẩm gốm xây dựng:...............................................................25
2.1. Các loại gạch xây
......................................................................................25
2.2. Ngói đất sét
............................................................................................... 27
2.3. Các loại sản phẩm khác.............................................................................29
1. Khái niệm.....................................................................................................31
2. Cấu tạo của gỗ:.............................................................................................31
2.1. Cấu tạo thô................................................................................................32
2.2. Cấu tạo vi mô............................................................................................32
3. Các tính chất vật lý của gỗ:..........................................................................33
3.1. Độ ẩm và tính hút ẩm
................................................................................33
4. Các tính chất cơ học của gỗ:........................................................................35
5. Phân loại và cách bảo quản gỗ:....................................................................36
3
5.1. Phân loại....................................................................................................36
5.2. Bảo quản gỗ
...............................................................................................36
1. Khái niệm.....................................................................................................40
2. Các loại thép xây dựng:................................................................................42
3. Một số sản phẩm thép dùng trong xây dựng................................................44
3.1. Cốt thép cho kết cấu bê tông cốt thép
.......................................................44
3.2. Kết cấu thép
...............................................................................................48
3.3. Hợp kim nhôm
..........................................................................................48
3.4. Đura
...........................................................................................................49
3.5. Silumin
...................................................................................................... 49
1. Khái niệm bê tông, bê tông cốt thép............................................................50
1.1. Khái niệm chung
.......................................................................................50
1.2. Vật liệu chế tạo bê tông nặng
....................................................................52
2. Tính chất cơ bản của vật liệu bê tông, bê tông cốt thép...............................55
2.1. Cường độ chịu lực
.....................................................................................55
2.2. Tính thấm nước của bê tông
......................................................................57
2.3. Tính co nở thể tích
....................................................................................58
2.4. Tính chịu nhiệt
..........................................................................................59
3. Bê tông và bê tông cốt thép dùng trong xây dựng.......................................59
3.1. Các loại bê tông dùng trong xây dựng
......................................................59
3.2. Các loại cấu kiện bê tông và bê tông cốt thép dùng trong xây dựng
........64
1. Khái niệm.....................................................................................................66
1.1. Lịch sử của PVC.......................................................................................66
1.2. Khái niệm PVC.........................................................................................66
3. Vật liệu PVC dùng trong xây dựng:.............................................................68
3.1.
Ống
............................................................................................................68
3.2. Dây và cáp điện
.........................................................................................68
3.3. PVC cứng (uPVC)
.....................................................................................69
1. Khái niệm.....................................................................................................70
2. Thành phần của sơn dầu:..............................................................................70
3. Vật liệu sơn:.................................................................................................71
3.1.Các loại sơn................................................................................................71
3.2. Vecni
.........................................................................................................73
3.3. Vật liệu phụ
...............................................................................................73
4. Sử dụng và bảo quản sơn:............................................................................74
4.1. Sử dụng.....................................................................................................74
4
4.2. Bảo quản....................................................................................................74
1. Chất kết dính vô cơ......................................................................................75
1.1. Khái niệm và phân loại
.............................................................................75
1.2. Một số chất kết dính vô cơ
........................................................................76
2. Chất kết dính hữu cơ....................................................................................81
2.1. Khái niêm và phân loại
.............................................................................81
2.2.Tính chất cơ bản
.........................................................................................82
3. Sử dụng và bảo quản....................................................................................83
3.1. Phạm vi sử dụng
........................................................................................84
3.2. Bảo quản
....................................................................................................85
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................85
5