Trường Tiểu học Phan Chu Trinh
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Làm thế nào để GV không chuyên tự tin
dạy tốt âm nhạc
Tác giả: Mai Thị Kim Duyên
A. PHẦN MỞ ĐẦU:
Trong xu thế hiện nay, để đáp ứng nhu cầu của xã hội thì ngành giáo dục phải đào tạo
được những con người phát triển toàn diện. Đối với nhà trường tiểu học mục tiêu cuối
cùng là hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu
dài về tình cảm, trí tuệ, thể chất và các kỹ năng cơ bản để học sinh học tiếp trung học
hoặc đi vào cuộc sống lao động. Đáp ứng mục tiêu, yêu cầu ấy mà ở bậc Tiểu học đã đưa
ra các môn học như Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên xã hội, Kỹ thuật, Mỹ thuật, Thể
dục…Mỗi môn học đều có vai trò quan trọng góp phần vào sự phát triển toàn diện của
học sinh. Âm nhạc là môn học được đưa vào kế hoạch dạy ở Tiểu học nhằm giúp học
sinh cảm nhận cái hay, cái đẹp, nhận biết thế giới xung quanh, phát triển trí não, óc tưởng
tượng qua âm nhạc để từ đó mà giáo dục, hoàn thiện nhân cách học sinh. Ngoài ra Âm
nhạc bậc tiểu học còn cung cấp những kiến thức cơ bản về âm nhạc (nhận biết nốt nhạc,
hình nốt nhạc, khuôn nhạc, phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc, phát triển khả năng
nghe nhạc, …) tạo điều kiện góp phần phát hiện và bồi dưỡng cho học sinh có năng lực
đặc biệt nhưng quan trọng hơn hết âm nhạc là một nhu cầu không thể thiếu đối với đời
sống tinh thần của học sinh.
Tuy nhiên Âm nhạc là một môn năng khiếu, không phải giáo viên nào cũng có khiếu
để dạy.
B. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hiện nay bộ môn Âm nhạc đã có giáo viên chuyên trách nhưng vẫn không đủ đáp
ứng cho nhà trường vì vậy đa số giáo viên không chuyên vẫn đảm nhận dạy bộ môn Âm
nhạc. Đối với lớp 4,5, việc học Âm nhạc chuyển sang giai đoạn mới: vừa học hát, vừa
học những ký hiệu ghi chép nhạc và tập đọc nhạc, giáo viên lại càng gặp nhiều khó khăn
hơn nên không thể tránh được giáo viên ngại hát cho nghe nhạc mẫu là chính rồi học sinh
hát theo hoặc có dạy nhưng không thể sửa sai học sinh hay chỉ dạy chiếu lệ, dạy lướt
chưa chú trọng đầu tư tiết dạy. Với những cách dạy trên không những làm cho học sinh
khó cảm nhận cái hay, cái đẹp qua Âm nhạc mà còn làm cho giờ học trở nên đơn điệu,
buồn tẻ, không tạo được hứng thú học tập cho học sinh. Vậy phải làm sao để giờ học Âm
nhạc hiệu quả, làm sao để giáo viên không chuyên tự tin dạy tốt Âm nhạc?
C. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. Những khó khăn khi giảng dạy Âm nhạc:
. GV hát chưa chuẩn, chưa tự tin khi hát.
. Chưa nắm chắc 3 cách gõ đệm.
. Sự hiểu biết về nhạc lý có giới hạn.
. Chưa nắm chắc các hoạt động trong từng tiết dạy.
. Không biết nhiều động tác biểu diễn để dạy vận động phụ họa hoặc thiếu tự tin
dạy vận động phụ họa.
. Khó khăn trong việc tìm tư liệu cho các nhạc cụ dân tộc.
. Việc phát hiện và chỉnh sửa học sinh hát sai giáo viên còn lúng túng.
. Chưa có nhiều trò chơi cho tiết âm nhạc để học sinh hứng thú học tập.
. Không có đủ thiết bị, đồ dùng khi lên tiết.
. Hình thức, phương pháp tổ chức dạy học chưa phong phú.
. Học sinh gồm nhiều đối tượng, sử dụng nhạc cụ chưa thành thạo.
. Học sinh gõ đệm ồn, ảnh hưởng đến các lớp khác.
. Trong 1 tiết dạy có nhiều hoạt động.
. Học sinh không có đủ nhạc cụ học tập.
II. Giải quyết các khó khăn khi dạy Âm nhạc:
. Giáo viên nghe trước nhiều lần bài hát sẽ dạy để hát đúng cường độ, trường độ,
giai điệu của bài hát. Mạnh dạn hát cho giáo viên chuyên trách hạn chế, khắc phục
sai sót.
. Phân biệt 3 cách gõ đệm:
Gõ đều tay (từ đầu đến hết bài): gõ theo phách. Lưu ý
cuối bài hát là nốt trắng phải gõ thêm 1 phách nữa.
Hát tiếng nào gõ đệm tiếng đó, hát nhanh gõ nhanh, hát
chậm gõ chậm, không hát không gõ: gõ theo tiết tấu.
Gõ chậm hơn phách, độ mở của tay rộng hơn: gõ theo nhịp. Lưu
ý phân biệt nhịp 2, nhịp 3 (2 phách nhẹ, 1 phách mạnh)
. Về nhạc lý giáo viên cần tập trung theo khối lên kế hoạch nhờ đồng nghiệp hướng
dẫn (giáo viên chuyên môn).
. Giáo viên nên tham khảo băng nhạc thiếu nhi, xem các tiết mục múa hoặc tổ chức
cho học sinh thảo luận nhóm tự tìm động tác phụ hoạ cho bài hát lúc đó giáo viên
sẽ có nhiều động tác hướng dẫn học sinh, phát huy tính tích cực nơi các em.
. Việc chỉnh sửa học sinh hát sai đòi hỏi về chuyên môn. Tuy nhiên giáo viên cố
gắng lắng nghe và nên chia nhóm (4 -6 học sinh), đi xuống tận chỗ HS sẽ nhận ra
HS hát chưa đúng, hát lạc giọng mà sửa cho HS hoặc có thể nhắc em hát nhỏ hơn
để tiếng hát không trội ra.
. GV làm mẫu từng câu cho từng kiểu gõ đệm, yêu cầu học sinh xác định kiểu gõ
hoặc giáo viên nêu kiểu gõ yêu cầu HS gõ đệm. Khi học sinh gõ được giáo viên
mới cho gõ đệm hết bài.
. HS khi được gõ đệm sẽ rất thích vì vậy dễ làm ồn, ảnh hưởng đến lớp khác. Giáo
viên phải nắm được tâm lý này mà hạn chế cho gõ đệm cả lớp, chỉ nên cho gõ đệm
theo nhóm, theo tổ.
. Học Âm nhạc ở Tiểu học không phải là biến học sinh trở thành ca sĩ, nhạc sĩ;
không đòi hỏi cả lớp hát hay, hát đều mà tùy theo đối tượng HS, giáo viên uốn nắn
nhắc nhở để hát được hòa giọng.
. Giáo viên còn bám sát sách giáo viên, chưa mạnh dạn đưa ra mục tiêu bài dạy nên
thường dạy hết các hoạc động, mục tiêu sách đưa ra vô tình ôm đồm, không dạy
kịp. Giáo viên nên tự đề ra mục tiêu và dạy đảm bảo mục tiêu đó.
. Không nhất thiết lúc nào cũng để cả lớp ra rả đọc từng câu (thuộc lời bài hát), giáo
viên thay đổi lúc cho đọc nhóm, đọc tổ, đọc theo hàng ngang, hàng dọc, theo bàn,
theo dãy…luyện hát thì có thể kết hợp
. Giáo viên có thể sử dụng giáo án điện tử, thiết kế bài dạy âm nhạc sẽ rất hiệu quả
cho dù giáo viên không sử dụng được đàn.
.
Lời 1:
Quả gì mà ngon ngon thế?
Xin thưa rằng quả khế.
Ăn vào thì chắc là chua?
Vâng vâng ! Chua thì để nấu canh cua.
Lời 1:
Quả gì mà ngon ngon thế?
Xin thưa rằng quả khế.
Ăn vào thì chắc là chua?
Vâng vâng ! Chua thì để nấu canh cua.
nhóm hát, nhóm vỗ tay (hoặc
gõ đệm)
hát nối tiếp theo tổ (mỗi tổ hát 2 câu, 4
câu…)
Hát kết hợp 3 cách gõ đệm (nhóm hát kết hợp
gõ phách, nhóm hát kết hợp gõ tiết tấu….)
