HỌA SĨ LÊ MAI VỚI MẢNH
HỒN LÀNG
LÊ MAI-Chiều ven đê-Sơn dầu
Trong triển lãm cá nhân lần thứ ba tháng 7 năm 2008 tại nhà triển lãm
16 Ngô Quyền của Hội Mỹ thuật Việt Nam. Họa sĩ Lê Mai m
ột lần nữa
tự bạch: “Quê hương như chiếc bát pha lê, chiến tranh làm vỡ tung
ngàn mảnh. Tôi là một trong muôn ngàn mảnh ấy” - Mảnh hồn làng.
“Vẫn cầm bút mà tha hồ hát ca”. Đó chính là ngọn nguồn sáng tạo của
họa sĩ Lê Mai xuyên suốt con đường nghệ thuật hội họa của ông.
Lê Mai như tôi biết... sinh 1944 tại núi Chẹt, Quảng Xương, Thanh
Hóa. Một thời là lính chiến trên chiến trường ác liệt Quảng Trị anh
hùng. Vốn có năng khiếu hội họa trưởng thành từ phong trào sáng tác
mỹ thuật Thanh Hóa, hội viên H
ội Văn học nghệ thuật tỉnh Thanh Hóa.
Một họa sĩ tự do, hiện thường trú tại Hà Nội. Ba lần triển lãm cá nhân
và thường xuyên có tranh tham dự các triển lãm mỹ thuật toàn quốc,
triển lãm tranh cổ động toàn quốc... và 4 lần nhận được giải thưởng
trong các triển lãm chung - một họa sĩ quen biết của giới mỹ thuật thủ
đô.
Cũng như không ít họa sĩ cùng thế hệ vẽ trên nhiều chất liệu: lụa, bột
màu... song sở trường của Lê Mai là tranh bút sắt, tranh sơn dầu, nhất l
à
tranh bút sắt. Thông thường người ta dùng bút sắt để vẽ ký họa, ghi
chép tài liệu, hiếm người lấy bút sắt làm chất liệu sáng tác tranh.
Đặc điểm nghệ thuật tranh bút sắt, yếu tố tạo hình chủ đạo hệ thống
đường nét, thông thường là nét đen nó gần với tranh khắc là hệ thống
nét. Có điều tranh khắc phải in có thể là nhân bản hay độc bản. Còn
tranh bút sắt là vẽ trực tiếp có thể gọi là trực họa, mà ưu thế của trực
họa là cảm xúc tươi nguyên, ào ạt trong từng nét bút l
àm nên cái duyên,
cái hấp dẫn của tranh bút sắt. Một đặc điểm nữa của tranh bút sắt là ít
màu, thường là một màu, trên nền giấy trắng. Đòi hỏi người vẽ diễn
màu bằng hệ thống nét sao cho đa sắc. Sắc là cái nhụy của màu cho
cảm giác nhiều màu. Hệ thống nét, đơn màu h
ội đủ khả năng tạo không
gian, ánh sáng, diễn hình, diễn màu khắc họa được cảm xúc và ý tưởng
nghệ thuật của người vẽ. Theo tôi đó là tiêu chí thẩm định nghệ thuật
tranh bút sắt.
Các tác phẩm bút sắt của Lê Mai đã và đang ít hay nhiều được sáng tác
theo tiêu chí đó: Chiến sĩ công binh bắc cầu dưới trăng, Trận đánh làng
Vây , Bao vây cứ điểm Thượng Đức , Chiến sĩ thông tin sau trận bom,
Trận đánh cao điểm 367 Quảng Trị năm 1972,...v.v là những tri ân tri
kỷ với đồng đội một thời chiến tranh, thức dậy những kỷ niệm đẹp
trong lòng công chúng yêu mỹ thuật.
Còn tranh sơn dầu của Lê Mai đa phần là tranh phong cảnh: Làng tôi
xưa, Bên bờ ao, Chiều Sapa, Cửa rừng , Lán Nà Lừa hôm nay, Hòn
Vọng phu Thanh Hóa, Cổng Thành nhà Mạc, Mùa đông Trung du,
Phong cảnh Đại Từ ... theo nhiều chiều không gian, thời gian, của một
thời hòa bình... Đó là những bức tranh phong cảnh thể hiện được khả
năng nắm bắt hình sắc vốn có của từng cảnh vật và khắc họa được
những sắc thái tình cảm trước từng cảnh vật. Đó cũng là tiêu chí thẩm
định nghệ thuật tranh phong cảnh.
“Mảnh hồn làng” của Lê Mai theo hai dòng chảy của cảm xúc: Quê
hương và đồng đội, hậu phương và tiền tuyến, chiến tranh và hòa bình
của một người trong cuộc chân thành trong cảm xúc, cụ thể về nội
dung, giản dị mà dễ hiểu về hình thức, có khả năng đối thoại rộng rãi.
Định hình, định vị một phong cách nghệ thuật hiện thực giàu chất thơ.
Lê Mai là một họa sĩ tự do say nghề, biết tự đào tạo và tự vượt chính
mình, sống được bằng tranh. Tôi biết ông vẫn trăn trở và ấp ủ “Hát bài
ca trong vắt” (tự bạch) thông qua các tác phẩm hội họa đem lại “niềm
vui lớn” như cách nói của C.Mác cho mình, gia đình và đồng nghiệp,
thật đáng trân trọng...
Lê Quốc Bảo