
Trêng §¹i Häc Th¬ng M¹i Khoa KÕ to¸n- Tµi chÝnh
Lêi më ®Çu
S¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt lµ ®iÒu kiÖn cho sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x·
héi loµi ngêi. Cïng víi x· héi, c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh
nghiÖp ®·, ®ang vµ sÏ ngµy cµng ®îc më réng, ph¸t triÓn kh«ng ngõng.
Ngµy nay, trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý vÜ m« cña
Nhµ níc, c¸c doanh nghiÖp ®ang cã mét m«i trêng s¶n xuÊt kinh doanh thuËn
lîi: tù do ph¸t triÓn, tù do c¹nh tranh vµ b×nh ®¼ng tríc ph¸p luËt, thÞ trêng
trong níc ®îc më cöa; song còng vÊp ph¶i kh«ng Ýt khã kh¨n tõ sù t¸c ®éng cña
quy luËt c¹nh tranh cña c¬ chÕ míi. §Ó vît qua qu¸ tr×nh chän läc, ®µo th¶i
kh¾t khe cña thÞ trêng, c¸c doanh nghiÖp ph¶i gi¶i quyÕt tèt c¸c vÊn ®Ò liªn
quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp m×nh, trong ®ã,
viÖc ®Èy m¹nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm lµ vÊn ®Ò mang tÝnh sèng cßn
cña doanh nghiÖp.
Thùc hiÖn s¶n xuÊt kinh doanh trong c¬ chÕ thÞ trêng, kÕ to¸n lµ mét trong
nh÷ng c«ng cô qu¶n lý ®¾c lùc ë c¸c doanh nghiÖp. C«ng t¸c kÕ to¸n bao gåm
nhiÒu kh©u, nhiÒu phÇn hµnh kh¸c nhau nhng gi÷a chóng cã mèi quan hÖ h÷u
c¬ g¾n bã t¹o thµnh mét hÖ thèng qu¶n lý hiÖu qu¶. Trong sè ®ã, kÕ to¸n tiªu
thô thµnh phÈm lµ mét m¾t xÝch quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®îc. Bëi nã ph¶n
¸nh t×nh h×nh biÕn ®éng cña thµnh phÈm, qu¸ tr×nh tiªu thô thµnh phÈm cña
doanh nghiÖp.
Cïng víi kiÕn thøc ®· ®îc trang bÞ ë trêng vµ thêi gian thùc tËp t×m hiÓu
thùc tÕ c«ng t¸c kÕ to¸n t¹i C«ng ty SX&DVXK NguyÔn Hoµng, em ®· lùa chän
®Ò tµi: “Hoµn thiÖn kÕ to¸n nghiÖp vô tiªu thô thµnh phÈm t¹i C«ng ty
SX&DVXK NguyÔn Hoµng trong ®iÒu kiÖn vËn dông chuÈn mùc kÕ to¸n
sè 14 “Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c””
§Ò tµi ®îc thùc hiÖn nh»m n©ng cao kiÕn thøc cña b¶n th©n vÒ chÕ ®é
kÕ to¸n hiÖn hµnh nãi chung vµ kÕ to¸n nghiÖp vô tiªu thô thµnh phÈm nãi
Bïi Thu Hµ Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Líp HK1C- K2
1

Trêng §¹i Häc Th¬ng M¹i Khoa KÕ to¸n- Tµi chÝnh
riªng. Bªn c¹nh ®ã, ®Ò tµi còng ®· ®i s©u vµo nghiªn cøu kÕ to¸n tiªu thô thµnh
phÈm t¹i C«ng ty SX&DVXK NguyÔn Hoµng ®Ó thÊy ®îc nh÷ng u ®iÓm còng
nh tån t¹i cña C«ng ty, tõ ®ã ®a ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn nã. §Ò tµi
®îc nghiªn cøu dùa trªn ph¬ng ph¸p thu thËp tµi liÖu, quan s¸t ®Ó g¾n lý luËn
víi thùc tiÔn.
Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, chuyªn ®Ò tèt nghiÖp cña em gåm 3 ch¬ng:
Ch¬ng 1: Lý luËn c¬ b¶n vÒ kÕ to¸n nghiÖp vô tiªu thô thµnh phÈm trong
doanh nghiÖp s¶n xuÊt.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng kÕ to¸n nghiÖp vô tiªu thô thµnh phÈm t¹i C«ng ty
SX&DVXK NguyÔn Hoµng.
Ch¬ng 3: Hoµn thiÖn kÕ to¸n nghiÖp vô tiªu thô thµnh phÈm t¹i C«ng ty
SX & DV XK NguyÔn Hoµng.
MÆc dï ®· hÕt søc cè g¾ng nhng do h¹n chÕ vÒ thêi gian, kiÕn thøc còng
nh kinh nghiÖm thùc tiÔn nªn nh÷ng th«ng tin em thu nhËn ®îc míi chØ lµ
nh÷ng th«ng tin s¬ lîc nhÊt vÒ C«ng ty vµ c¸ch gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò thùc tiÔn
®Æt ra vÉn cha hoµn toµn thÊu ®¸o.
Trong qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i C«ng ty, em ®· nhËn ®îc sù híng dÉn nhiÖt
t×nh, chu ®¸o cña c« gi¸o NguyÔn Phó Giang vµ sù gióp ®ì cña c¸c c« chó
phßng kÕ to¸n tµi chÝnh C«ng ty SX&DVXK NguyÔn Hoµng.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
Hµ néi th¸ng 11 n¨m
2007
Sinh viªn thùc hiÖn
Bïi thu hµ
Bïi Thu Hµ Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Líp HK1C- K2
2

Trêng §¹i Häc Th¬ng M¹i Khoa KÕ to¸n- Tµi chÝnh
Ch¬ng 1
lý luËn c¬ b¶n vÒ kÕ to¸n nghiÖp vô tiªu thô thµnh phÈm trong doanh
nghiÖp s¶n xuÊt
1.1. ®Æc ®iÓm nghiÖp vô tiªu thô thµnh phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt
1.1.1. Kh¸i niÖm tiªu thô thµnh phÈm
Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt, tiªu thô thµnh phÈm (hay cßn gäi lµ b¸n
hµng) lµ qu¸ tr×nh trao ®æi ®Ó thùc hiÖn gi¸ trÞ cña s¶n phÈm tøc lµ chuyÓn
ho¸ vèn cña doanh nghiÖp tõ h×nh th¸i hiÖn vËt sang h×nh th¸i gi¸ trÞ. Tiªu thô
lµ kh©u cuèi cïng cña chu tr×nh s¶n xuÊt. Hµng ®em ®i tiªu thô cã thÓ lµ tËp
®oµn,.. th× gäi lµ tiªu thô néi bé.
Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng, ®iÒu quan träng vµ mèi quan t©m
hµng ®Çu cña c¸c doanh nghiÖp lµ s¶n phÈm, hµng ho¸ cña m×nh ph¶i tiªu thô
®îc trªn thÞ trêng, ®îc thÞ trêng chÊp nhËn vÒ c¸c ph¬ng diÖn: gi¸ c¶, chÊt l-
îng, mÉu m·,.. §©y lµ vÊn ®Ò sèng cßn quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña
doanh nghiÖp. Qu¸ tr×nh tiªu thô thµnh phÈm hoµn tÊt khi hµng ho¸ ®îc
chuyÓn giao cho ngêi mua vµ doanh nghiÖp ®· thu tiÒn hµng hoÆc kh¸ch
hµng chÊp nhËn thanh to¸n.
1.1.2. C¸c ph¬ng thøc tiªu thô thµnh phÈm
KÕt qu¶ tiªu thô thµnh phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt phô thuéc vµo
viÖc sö dông c¸c h×nh thøc, ph¬ng ph¸p vµ thñ thuËt b¸n hµng, thiÕt lËp vµ sö
dông hîp lý c¸c kªnh tiªu thô, cã chÝnh s¸ch ®óng ®¾n, thùc hiÖn tèt kÕ ho¹ch
Bïi Thu Hµ Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Líp HK1C- K2
3

Trêng §¹i Häc Th¬ng M¹i Khoa KÕ to¸n- Tµi chÝnh
tiªu thô hµng hãa cña doanh nghiÖp. Cã nhiÒu ph¬ng thøc b¸n hµng kh¸c nhau,
song cã 3 ph¬ng thøc b¸n hµng chñ yÕu ®îc ¸p dông lµ b¸n bu«n, b¸n lÎ vµ b¸n
hµng ®¹i lý.
1.1.2.1. Ph¬ng thøc b¸n bu«n:
B¸n bu«n lµ ph¬ng thøc b¸n hµng cho ngêi trung gian nh c¸c tæ chøc kinh
tÕ, c¸c ®¬n vÞ th¬ng m¹i hay c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt ®Ó hä tiÕp tôc chuyÓn b¸n
hoÆc tiÕp tôc gia c«ng chÕ t¹o s¶n phÈm míi.
ViÖc mua b¸n hµng ho¸ qua ph¬ng thøc nµy thêng ®îc thùc hiÖn th«ng qua
c¸c hîp ®ång mua b¸n hµng ho¸. §Æc ®iÓm cña ph¬ng thøc b¸n bu«n lµ hµng
ho¸ sau khi b¸n vÉn cßn trong kh©u lu th«ng, cha ®Õn tay ngêi tiªu dïng cuèi
cïng. Khèi lîng tiªu thô t¬ng ®èi lín, b¸n theo tõng l«.
Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt th× chØ ¸p dông h×nh thøc b¸n bu«n qua
kho. §©y lµ h×nh thøc b¸n hµng mµ hµng ho¸ ph¶i xuÊt ph¸t tõ kho cña doanh
nghiÖp. B¸n bu«n qua kho cã 2 h×nh thøc:
- B¸n bu«n trùc tiÕp qua kho: theo h×nh thøc nµy, doanh nghiÖp xuÊt hµng tõ
kho giao trùc tiÕp cho ngêi do bªn mua uû nhiÖm ®Õn nhËn hµng tõ kho cña
doanh nghiÖp. Sau khi ®¹i diÖn bªn mua nhËn ®ñ hµng, thanh to¸n tiÒn hµng
hoÆc chÊp nhËn nî, hµng ho¸ ®îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô. Khi ®ã, quyÒn së h÷u
hµng ho¸ chuyÓn tõ ngêi b¸n sang ngêi mua, mäi tæn thÊt mÊt m¸t trong qu¸
tr×nh vËn chuyÓn do bªn mua chÞu tr¸ch nhiÖm.
- B¸n hµng qua kho theo ph¬ng thøc chuyÓn hµng: theo h×nh thøc nµy, doanh
nghiÖp xuÊt hµng tõ kho, chuyÓn hµng ®Õn cho bªn mua t¹i ®Þa ®iÓm ®· quy
®Þnh theo hîp ®ång b»ng ph¬ng tiÖn vËn t¶i tù cã hoÆc thuª ngoµi. Chi phÝ
vËn chuyÓn do sù tho¶ thuËn tõ tríc cña hai bªn. NÕu chi phÝ nµy do doanh
nghiÖp chÞu th× ®îc ghi nhËn vµo chi phÝ vËn chuyÓn, nÕu kh«ng th× sÏ thu
tiÒn cña bªn mua. Hµng göi ®i b¸n vÉn thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp,
khi nµo bªn mua ký nhËn thanh to¸n hoÆc chÊp nhËn thanh to¸n th× sè hµng
göi b¸n ®ã ®îc coi lµ ®· tiªu thô.
Bïi Thu Hµ Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Líp HK1C- K2
4

Trêng §¹i Häc Th¬ng M¹i Khoa KÕ to¸n- Tµi chÝnh
1.1.2.2. Ph¬ng thøc b¸n lÎ:
B¸n lÎ lµ ph¬ng thøc b¸n hµng trùc tiÕp cho ngêi tiªu dïng, cho c¸c tæ chøc
kinh tÕ, tËp thÓ mua víi h×nh thøc tiªu dïng. Ph¬ng thøc nµy cã ®Æc ®iÓm lµ
khèi lîng hµng ho¸ b¸n nhá nhng rÊt ®a d¹ng vÒ chñng lo¹i vµ mÉu m·. Sau khi
ho¹t ®éng mua b¸n diÔn ra, hµng ho¸ t¸ch khái lÜnh vùc lu th«ng, ®i vµo lÜnh
vùc tiªu dïng, gi¸ trÞ hµng ho¸ ®îc thùc hiÖn, b¾t ®Çu vßng chu chuyÓn míi
cña hµng ho¸.
NÕu ph©n lo¹i theo h×nh thøc phôc vô, b¸n lÎ cã thÓ thùc hiÖn díi c¸c h×nh
thøc sau:
+ B¸n lÎ thu tiÒn trùc tiÕp: theo h×nh thøc nµy, nh©n viªn b¸n hµng hoµn toµn
chÞu tr¸ch nhiÖm vËt chÊt vÒ sè lîng hµng ®· nhËn b¸n ë quÇy. Nh©n viªn b¸n
hµng trùc tiÕp thu tiÒn cña kh¸ch vµ giao hµng cho kh¸ch. NghiÖp vô b¸n hµng
hoµn thµnh khi giao hµng cho kh¸ch mµ kh«ng cÇn lËp ho¸ ®¬n chøng tõ cho
tõng nghiÖp vô b¸n hµng. HÕt ca, hÕt ngµy b¸n hµng, nh©n viªn b¸n hµng lµm
giÊy nép tiÒn vµ nép tiÒn cho thñ quü. §ång thêi kiÓm kª hµng ho¸ tån quÇy
®Ó x¸c ®Þnh sè lîng hµng ®· b¸n trong ca, trong ngµy vµ lËp b¸o c¸o b¸n hµng.
Theo h×nh thøc nµy, kh¸ch hµng kh«ng mÊt thêi gian chê thanh to¸n nhng ®ßi
hái nh©n viªn b¸n hµng ph¶i cã nghiÖp vô v÷ng vµng, nhanh nhÑn, ho¹t b¸t, cã
tr¸ch nhiÖm cao ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng nhÇm lÉn, mÊt m¸t khi ®«ng kh¸ch.
+ B¸n hµng thu tiÒn tËp trung: Theo h×nh thøc nµy, viÖc thu tiÒn cña kh¸ch
hµng vµ giao hµng cho kh¸ch hµng t¸ch rêi nhau. Mçi quÇy hµng sÏ cã mét
nh©n viªn thu tiÒn, viÕt ho¸ ®¬n hoÆc tÝch kª cho kh¸ch, kh¸ch hµng sÏ mang
ho¸ ®¬n ®ã ®Õn nhËn hµng t¹i quÇy hµng, tr¶ l¹i ho¸ ®¬n, tÝch kª cho nh©n
viªn b¸n hµng t¹i quÇy. Cuèi ca, hoÆc cuèi ngµy, nh©n viªn thu tiÒn lµm giÊy
nép tiÒn b¸n hµng, cßn nh©n viªn b¸n hµng t¹i quÇy c¨n cø vµo ho¸ ®¬n hoÆc
tÝch kª giao hµng cho kh¸ch, x¸c ®Þnh lîng hµng ho¸ ®· b¸n, lËp b¸o c¸o b¸n
hµng trong ca hoÆc trong ngµy. H×nh thøc nµy qu¶n lý chÆt chÏ tiÒn hµng nh-
Bïi Thu Hµ Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Líp HK1C- K2
5

