HỘI HỌA LÊ HUY HÒA
Nhân k
ỷ niệm 10 năm ngày mất của hoạ sĩ Lê Huy Hòa (1996- 2006),
Trung tâm Giới thiệu và Trao đổi Nghệ thuật (CEAE) đã tổ chức cuộc
Triển lãm tranh Lê Huy Hòa trong bộ sưu tập của Phan Ngọc Mỹ từ
26/11 đến 10/12/2006. Như nhận xét của Hoạ sĩ, Giám đốc Trịnh Sinh
Nha
- Triển lãm giới thiệu những tác phẩm cuối cùng của một hoạ sĩ
xuất sắc khoá Kháng chiến năm xưa từng được danh hoạ Tô Ngọc Vân
hướng dẫn. Bộ tác phẩm đã bộc lộ rõ quan điểm đổi mới trong sáng tác
của Lê Huy Hòa: học tập và kế thừa những tinh hoa của nền nghệ thuật
truyền thống kết hợp hài hoà với nền nghệ thuật hiện đại của thế giới,
để tạo thành một phong cách riêng. Cái riêng đó chính là sự hấp dẫn
lớn nhất trong các tác phẩm làm nên một phong cách hội hoạ Lê Huy
Hòa.
Tôi biết bộ sưu tập này khá đầy đặn tới vài chục tác phẩm, nhưng dù
sao, đó cũng chỉ là một phần trong các tác phẩm của Lê Huy Hòa. Còn
thiếu những tác phẩm tiêu biểu đang có mặt tại các bảo tàng, các nhà
sưu tập trong và ngoài nước, âu cũng là lẽ thường tình của bất cứ một
bộ sưu tập nào.
Song, từ một số tác phẩm trong sưu tập của Phan Ngọc Mỹ, chúng ta
vẫn nhận diện được cuộc đời và hội hoạ của Lê Huy Hòa. Sinh ra và
lớn lên tại Thạch Hà, Hà Tĩnh ( 1/9/1932 ), Lê Huy Hòa đã tham gia
thiếu sinh quân từ sau ngày Toàn quốc Kháng chiến, tháng 12/1946. L
à
một con người trọng thực, trực tính, bộc lộ thẳng thắn chính kiến của
mình về cuộc sống cũng như về hội hoạ, nhưng Lê Huy Hòa lại là
người rất dễ gần gũi. Anh có hai người em ruột cùng nghề; họa sĩ-
Nghệ sĩ Ưu tú Lê Huy Quang và hoạ sĩ- nhà điêu khắc Lê Huy Hạnh;
hai người em anh còn là nhà thơ, không biết Lê Huy Hòa có làm thơ
không- Đúng là một gia đình nghệ thuật đích thực.
Hoạ sĩ Lê huy Hòa thuộc thế hệ đầu tiên được đào tạo dưới chính
quyền cách mạng. Khoá Mỹ thuật Kháng chiến mở tại chiến khu Việt
Bắc, do danh hoạ Tô Ngọc Vân làm hiệu trưởng; cùng với các thầy
Trần Văn Cẩn, Nguyễn Sĩ Ngọc, Nguyễn Văn Tỵ, Nguyễn Khang, Bùi
Trang Chước, Nguyễn Tư Nghiêm- những hoạ sĩ tên tuổi, với nhiều
học trò thành danh trong các khoá đào tạo mỹ thuật của Việt Nam như
Trần Đông Lương, Lưu Công Nhân, Nguyễn Trọng Kiệm, Lê Huy
Hòa, Mai Long, Trần Lưu Hậu, Ngô Mạnh Lân, Lê Lam...Quả thật,
thầy nào trò ấy, đều làm rạng danh cho nền mỹ thuật nước nhà !
Chỉ xem các tác phẩm của Lê Huy Hòa trưng bày trong sưu tập của
Phan Ngọc Mỹ, chúng ta vẫn nhận diện được cuộc đời và nghệ thuật
của anh. Chỉ qua mấy tác phẩm nude khoả thân), cũng thấy được bản
lĩnh hình hoạ của tác giả, bởi như nhiều người đã khẳng định- Hình là
3/4 tác phẩm. Cái đúng trong nghệ thuật, cụ thể đúng về hình, tức là đã
mở đường cho cái đẹp trong tác phẩm. Cụ thể, 4 tác phẩm Xiếc Việt
Nam, hình t
ượng nhân vật diễn viên được cách điệu tưởng như phi lý
trên cơ sở cái đúng, đã tạo nên cái đẹp về hình...Đó chính là vẻ đẹp
đích thực trong nghệ thuật.
Đường biên Lê Huy Hòa đi từ cực nọ- hiện thực đến cực kia- phi hiện
thực. Nếu như các tác phẩm Thư Bác Hồ gửi miền Nam, Phong cảnh
miền núi, Kiều- Kim Trọng, Tố nữ, Thiếu nữ Hà Nội...thiên về xu
hướng nghệ thuật hiện thực, thì các tác phẩm Khát vọng, Hồ Xuân
Hương, Đánh đàn, Tắm tất niên... lại khai thác các yếu tố tạo hình của
chủ nghĩa hiện đại, cụ thể của các isme: lập thể, siêu thực, biểu hiện,
trừu tượng- khá hiệu quả, thể hiện được hiện thực tâm trạng. Thú vị
hơn, tất cả những hình thức, thủ pháp nghệ thuật đó đã kết tinh trong
tác phẩm sơn dầu Bài ca về ngã ba Đồng Lộc- Huy chương Vàng tại
Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc 1990. Cái đáng trân trọng là sự tự vượt
chính mình, ở đề tài chiến tranh cách mạng, bằng một hình thức tạo
hình hiện đại, nổi trội các yếu tố tạo hình : siêu thực, lập thể, biểu
hiện...định hình, định vị một phong cách nghệ thuật Lê Huy Hòa trong
lịch sử mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Có được Triển lãm này, không thể
không nói tới tấm lòng rất đáng trân trọng của nhà sưu tập Phan Ngọc
Mỹ- Nói rộng ra, các nhà sưu tập là một phần của đời sống mỹ thuật
hôm nay.
Nhớ Lê Huy Hoà ( anh hơn tôi một tuổi); đôi điều tâm sự, coi như một
nén tâm nhang, gửi tới hương hồn hoạ sĩ Lê Huy Hòa!
LÊ QUỐC BẢO