LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn
TuÊn Ngäc
Lêi c¶m ¬n
§Ó hoµn thµnh luËn v¨n nµy t«i ®· nhËn ®îc sù quan t©m híng
dÉn, gióp ®ì cña nhiÒu c¸ nh©n, tËp thÓ trong vµ ngoµi trêng.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o Th.S NguyÔn ThÞ Kim Ng©n -
Gi¶ng viªn Bé m«n KÕ to¸n - Khoa Tµi chÝnh KÕ to¸n Trêng §¹i häc
Qu¶n lý vµ Kinh doanh Hµ Néi ®· tËn t×nh híng dÉn gióp ®ì em trong
suèt qu¸ tr×nh viÕt luËn v¨n tèt nghiÖp.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n Khoa Tµi chÝnh KÕ to¸n Trêng §¹i häc
Qu¶n lý vµ Kinh doanh; Ban gi¸m ®èc; Phßng KÕ to¸n Tµi chÝnh;
Phßng Tæ chøc Hµnh chÝnh C«ng ty Th¬ng m¹i vµ Du lÞch Hång Trµ
®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó gióp ®ì em hoµn thµnh b¶n luËn v¨n
nµy.
Mét lÇn n÷a em xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c vÒ sù gióp ®ì
quý b¸u nµy.
Hµ Néi, ngµy 10 th¸ng 01 n¨m 2005
Sinh viªn
NguyÔn TuÊn Ngäc
Trêng §H Qu¶n lý vµ Kinh doanh Hµ Néi - Khoa Tµi chÝnh KÕ to¸n
1
LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn
TuÊn Ngäc
Lêi më ®Çu
Chóng ta ®Òu biÕt r»ng ho¹t ®éng cña bÊt kú doanh nghiÖp nµo
còng g¾n liÒn víi thÞ trêng, ph¶i n¾m b¾t ®îc thÞ trêng ®Ó quyÕt
®Þnh vÊn ®Ò then chèt: s¶n xuÊt c¸i g×? s¶n xuÊt cho ai? vµ víi chi
phÝ lµ bao nhiªu? Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp lµ sù kÕt hîp
®ång bé gi÷a ba yÕu tè: t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao
®éng ®Ó t¹o ra s¶n phÈm mµ doanh nghiÖp mong muèn.
Sù ph¸t triÓn v÷ng m¹nh cña mét doanh nghiÖp phô thuéc vµo
nhiÒu nh©n tè trong ®ã kh¶ n¨ng øng xö gi¸ linh ho¹t, biÕt tÝnh to¸n
chi phÝ, biÕt khai th¸c nh÷ng tiÒm n¨ng s½n cã cña m×nh ®Ó gi¶m
chi phÝ tíi møc thÊp nhÊt vµ ®¹t ®îc lîi nhuËn nh mong muèn.
Tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸
thµnh s¶n phÈm sÏ ®¶m b¶o tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ gi¸ thµnh s¶n phÈm.
Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù c¹nh tranh gay g¾t nh hiÖn nay,
c¸c doanh nghiÖp lu«n phÊn ®Êu h¹ gi¸ thµnh, n©ng cao chÊt lîng s¶n
phÈm nh»m c¹nh tranh víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c.
Th«ng tin chi phÝ, gi¸ thµnh cã ý nghÜa s©u s¾c víi c«ng t¸c
qu¶n trÞ doanh nghiÖp bëi v× trªn c¬ së ®ã, ngêi qu¶n lý míi x©y
dùng ®îc c¬ cÊu chi phÝ s¶n xuÊt, c¬ cÊu s¶n phÈm sao cho hîp lý
nhÊt.
NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò trªn em ®· chän ®Ò
tµi:
"KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n
phÈm t¹i C«ng ty Th¬ng m¹i vµ Du lÞch Hång Trµ" ®Ó lµm ®Ò tµi
cho luËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh. Môc tiªu cña luËn v¨n lµ vËn dông
lý luËn vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®·
häc ë trêng vµ nghiªn cøu thùc tiÔn tõ ®ã ph©n tÝch, ®a ra mét sè ý
kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n
xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty.
Néi dung luËn v¨n gåm 3 phÇn (ngoµi më ®Çu vµ kÕt luËn).
PhÇn thø nhÊt: C¬ së lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ
s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt.
PhÇn thø hai: Thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n
xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty Th¬ng m¹i vµ Du lÞch
Hång Trµ.
PhÇn thø ba: Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c
kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë C«ng
Trêng §H Qu¶n lý vµ Kinh doanh Hµ Néi - Khoa Tµi chÝnh KÕ to¸n
2
LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn
TuÊn Ngäc
ty Th¬ng m¹i vµ Du lÞch Hång Trµ.
MÆc dï ®· rÊt cè g¾ng song thêi gian thùc tËp cßn Ýt, kh¶ n¨ng
vµ kinh nghiÖm cña b¶n th©n cßn h¹n chÕ nªn ch¾c ch¾n luËn v¨n
kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®îc ý kiÕn ®ãng
gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ b¹n bÌ.
Trêng §H Qu¶n lý vµ Kinh doanh Hµ Néi - Khoa Tµi chÝnh KÕ to¸n
3
LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn
TuÊn Ngäc
PhÇn I
C¬ së lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ
s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong
doanh nghiÖp s¶n xuÊt
I. Kh¸i qu¸t chung vÒ chi phÝ sn xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm
1. Chi phÝ s¶n xuÊt.
1.1. Kh¸i niÖm:
§Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, doanh nghiÖp ph¶i
biÕt kÕt hîp 3 yÕu tè c¬ b¶n, ®ã lµ: t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng
vµ søc lao ®éng. Hao phÝ cña nh÷ng yÕu tè nµy biÓu hiÖn díi h×nh
thøc gi¸ trÞ gäi lµ CPSX.
Nh vËy, CPSX lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ
lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt hãa, vµ c¸c chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c mµ
doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm
hoÆc thùc hiÖn cung cÊp lao vô, dÞch vô trong mét kú nhÊt ®Þnh.
1.2. Ph©n lo¹i:
Tïy theo viÖc xem xÐt chi phÝ ë gãc ®é kh¸c nhau, môc ®Ých
qu¶n lý chi phÝ kh¸c nhau mµ chóng ta lùa chän tiªu thøc ph©n lo¹i chi
phÝ cho phï hîp. Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt ngêi ta thêng ph©n lo¹i
chi phÝ s¶n xuÊt theo c¸c c¸ch sau:
1.2.1. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo néi dung, tÝnh
chÊt kinh tÕ cña chi phÝ.
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, ngêi ta c¨n cø vµo néi dung, tÝnh chÊt
kinh tÕ cña chi phÝ kh«ng ph©n biÖt chóng ph¸t sinh ë ®©u, dïng vµo
môc ®Ých g× ®Ó chia thµnh c¸c yÕu tè chi phÝ, bao gåm:
* Chi phÝ nguyªn vËt liÖu.
* Chi phÝ nh©n c«ng.
* Chi phÝ khÊu hao TSC§.
* Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi.
* Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c.
ý nghÜa cña c¸ch ph©n lo¹i nµy cho ta biÕt tû träng vµ kÕt cÊu
cña tõng lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt mµ doanh nghiÖp ®· chi ra trong mét kú
nhÊt ®Þnh.
1.2.2. Ph©n lo¹i CPSX theo môc ®Ých vµ c«ng dông cña chi phÝ.
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, ngêi ta c¨n cø vµo môc ®Ých vµ c«ng
dông cña chi phÝ ®Ó chia toµn bé CPSX theo c¸c kho¶n môc sau:
* Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (NVLTT).
* Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (NCTT).
Trêng §H Qu¶n lý vµ Kinh doanh Hµ Néi - Khoa Tµi chÝnh KÕ to¸n
4
LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn
TuÊn Ngäc
* Chi phÝ s¶n xuÊt chung bao gåm 6 yÕu tè: chi phÝ nh©n viªn
ph©n xëng; chi phÝ vËt liÖu; chi phÝ dông cô s¶n xuÊt; chi phÝ dÞch
vô mua ngoµi; chi phÝ khÊu hao TSC§; chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c.
C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông qu¶n lý CPSX theo ®Þnh møc,
cung cÊp sè liÖu cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, ph©n tÝch
t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch s¶n phÈm, lµ c¬ së ®Ó lËp ®Þnh møc
CPSX vµ kÕ ho¹ch gi¸ thµnh cho kú sau.
1.2.3. Ph©n lo¹i CPSX theo mèi quan hÖ víi khèi lîng c«ng viÖc,
s¶n phÈm hoµn thµnh.
Theo c¸ch nµy CPSX ®îc chia thµnh:
* Chi phÝ kh¶ biÕn (biÕn phÝ).
* Chi phÝ bÊt biÕn (®Þnh phÝ).
C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông lín ®èi víi qu¶n trÞ kinh doanh ®Ó
ph©n tÝch ®iÓm hßa vèn vµ phôc vô cho c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý cÇn
thiÕt ®Ó h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng hiÖu qu¶ kinh doanh.
1.2.4. Ph©n lo¹i CPSX theo mèi quan hÖ víi quy tr×nh c«ng nghÖ
s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm.
CPSX ®îc chia thµnh 2 lo¹i:
* Chi phÝ c¬ b¶n.
* Chi phÝ chung.
C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông gióp cho c¸c nhµ qu¶n lý doanh
nghiÖp x¸c ®Þnh ®óng ph¬ng híng vµ biÖn ph¸p sö dông tiÕt kiÖm chi
phÝ ®èi víi tõng lo¹i, nh»m h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, lao vô dÞch vô.
1.2.5. Ph©n lo¹i CPSX theo ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ vµo c¸c ®èi
tîng chÞu chi phÝ.
Toµn bé CPSX ®îc chia thµnh:
* Chi phÝ trùc tiÕp.
* Chi phÝ gi¸n tiÕp.
C¸ch ph©n lo¹i nµy cã ý nghÜa ®èi víi viÖc x¸c ®Þnh ph¬ng ph¸p
kÕ to¸n tËp hîp vµ ph©n bæ CPSX cho c¸c ®èi tîng mét c¸ch ®óng ®¾n
vµ hîp lý.
2. Gi¸ thµnh s¶n phÈm.
2.1. Kh¸i niÖm:
Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c chi phÝ
vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt hãa cã liªn quan ®Õn khèi lîng c«ng
t¸c, s¶n phÈm, lao vô hoµn thµnh.
Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ qu¸ tr×nh thèng nhÊt bao gåm 2 mÆt: chi
Trêng §H Qu¶n lý vµ Kinh doanh Hµ Néi - Khoa Tµi chÝnh KÕ to¸n
5