Khái niệm và tiêu chí xác định doanh nghiệp xã hội: Nghiên cứu từ hệ thống pháp luật của một số nước và kinh nghiệm cho Việt Nam

Doanh nghiệp xã hội (DNXH) đang nổi lên như một mô hình tổ chức quan trọng, giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường thông qua hoạt động kinh doanh, góp phần vào sự phát triển bền vững toàn cầu. Mặc dù có những tiến bộ nhất định, tại Việt Nam, khái niệm và tiêu chí xác định DNXH vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau và chưa nhận được sự hỗ trợ toàn diện, có hệ thống. Bối cảnh này đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và hoàn thiện khung pháp lý. Bài viết này nhằm phân tích khái niệm và các tiêu chí xác định doanh nghiệp xã hội hiện hành, đồng thời khảo sát kinh nghiệm từ hệ thống pháp luật của một số nước Châu Á để đề xuất các gợi ý hữu ích cho việc xây dựng và hoàn thiện chính sách, quy định về doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam.

Các nhà hoạch định chính sách, cán bộ pháp chế, các nhà nghiên cứu về kinh tế xã hội và phát triển bền vững, các doanh nhân xã hội, và sinh viên quan tâm đến lĩnh vực doanh nghiệp xã hội và khung pháp lý hỗ trợ tại Việt Nam và khu vực Châu Á.

Nghiên cứu này khám phá sâu sắc về khái niệm và tiêu chí xác định doanh nghiệp xã hội (DNXH), một mô hình tổ chức đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết các thách thức xã hội và môi trường thông qua hoạt động kinh doanh. Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của DNXH trong bối cảnh phát triển bền vững và tiếp cận cơ hội cho các nhóm yếu thế. Để làm rõ vấn đề này, tác giả đã tiến hành phân tích so sánh các quy định pháp luật về DNXH tại một số quốc gia Châu Á như Hàn Quốc, Singapore và Thái Lan, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu. Phương pháp này cho phép đánh giá toàn diện các cách tiếp cận khác nhau trong việc định nghĩa, công nhận và hỗ trợ DNXH. Tiếp theo, nghiên cứu đi sâu phân tích tình hình hiện tại ở Việt Nam, đặc biệt là các quy định liên quan trong Luật Doanh nghiệp năm 2020. Mặc dù Luật này đã đưa ra các tiêu chí xác định doanh nghiệp xã hội về mặt kinh tế và xã hội, song bài viết chỉ ra rằng vẫn còn thiếu vắng các tiêu chí rõ ràng về khía cạnh quản trị, vốn là điểm khác biệt quan trọng của DNXH so với doanh nghiệp thương mại truyền thống. Những thiếu sót này ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của DNXH. Dựa trên những phân tích này và kinh nghiệm quốc tế, nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị cụ thể, bao gồm việc ban hành Nghị định riêng về DNXH và chính thức công nhận khái niệm cùng các tiêu chí chi tiết hơn. Các khuyến nghị này có giá trị ứng dụng cao, nhằm mục đích xây dựng một khung pháp lý vững chắc và toàn diện, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam, từ đó tối đa hóa đóng góp của chúng vào các mục tiêu xã hội và môi trường.