Khó thở ở trẻ em - khi nào cần cấp cứu?
Trẻ khó thở có nguyên nhân thanh quản bị tổn thương.
Trong các bệnh về hô hấp ở trẻ em thì khó thở thanh quản là một
trong những bệnh được đặt trong tình trạng cấp cứu. Hiện nay số trẻ nhập
viện vì các bệnh ở đường hô hấp đang tăng lên, nhiều trường hợp đến viện
trong tình trạng bệnh rất nặng gây khó khăn cho công tác điều trị. Nhận biết
bệnh và phòng bệnh tốt cho trẻ là điều cần thiết đối với các bậc cha mẹ.
Các mức độ nguy hiểm của bệnh
Hầu hết trẻ bị khó thở thanh quản đều có những dấu hiệu như hít thở khó,
thở chậm, nghe có tiếng rít thanh quản khi thở, xuất hiện các cơn co kéo hô hấp
nhất là tình trạng lõm ức và rút lõm lồng ngực. Bên cạnh đó trẻ còn có những triệu
chứng khác như khàn tiếng hay mất tiếng khi nói, ho, khóc. Đầu trẻ thường bị gật
gù khi thở và hay bị ngửa ra sau trong thì hít vào. Nếu quan sát sẽ thấy sụn thanh
quản nhô lên khi hít vào, mặt trẻ bị nhăn lại, hai cánh mũi nở rộng.
Để chẩn đoán mức độ khó thở thanh quản của trẻ người ta chia ra 3 mức độ
nặng, nhẹ khác nhau, đây là yêu cầu rất cần thiết để có thể đưa ra những xử trí
đúng đắn nhất.
Mức độ 1:
Trẻ xuất hiện khàn và rè tiếng khi khóc, nói nhưng tiếng ho có thể vẫn còn
trong hoặc hơi rè. Biểu hiện khó thở chưa điển hình, tiếng rít thanh quản nhẹ hoặc
chưa rõ, cơn co kéo hô hấp ít. Tình trạng toàn thân chưa ảnh hưởng, trẻ vẫn còn
chơi, chưa quấy khóc nhiều.
Mức độ 2:
Trẻ bị mất tiếng, nói không rõ từ, tiếng ho trở nên ông ổng. Lúc này triệu
chứng khó thở thanh quản rất điển hình, tiếng rít thanh quản rõ, cơn co kéo hô hấp
mạnh. Trẻ xuất hiện trạng thái kích thích, vật vã, hốt hoảng, lo sợ.
Mức độ 3:
Trẻ bị mất tiếng hoàn toàn, khóc hoặc nói không thành tiếng, nghe phều
phào. Ngay cả khi ho cũng không thành tiếng hoặc muốn ho mà không ho được.
Biểu hiện khó thở trở nên dữ dội, có triệu chứng thiếu ôxy nặng nề, lúc này trẻ có
thể bị tím tái, rối loạn nhịp thở. Toàn thân trẻ bị ảnh hưởng thần kinh (hôn mê, lờ
đờ hay vật vã...), tim mạch, da tái vã mồ hôi...
Trẻ cần được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt
Tất cả những trường hợp khó thở thanh quản đều cần được theo dõi chặt
chẽ và xử trí bệnh kịp thời, đặc biệt là tình trạng cấp tính. Nếu trẻ có nguyên nhân
bị dị vật đường thở phải nhanh chóng lấy dị vật khỏi thanh quản. Nhiều trường
hợp nặng phải mở nội khí quản, thở ôxy. Tùy theo từng nguyên nhân gây bệnh và
mức độ bệnh, các bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng các loại thuốc khác nhau.
Khó thở thanh quản là bệnh do nhiều nguyên nhân gây ra trong đó có
những nguyên nhân có thể dự phòng được. Các bậc cha mẹ không nên để trẻ ngậm
đồ vật dễ gây hóc, mặt khác còn gây nhiễm khuẩn, giun sán. Nên vệ sinh sạch sẽ
cho bản thân trẻ và người chăm sóc trẻ, nhất là vệ sinh trước khi cho trẻ ăn và sau
khi đi vệ sinh. Cần tiêm phòng đầy đủ cho trẻ theo lịch tiêm chủng. Mang lại cho
trẻ một không gian sống thoáng, sạch. Nếu thấy có những dấu hiệu bất thường ở
đường hô hấp nên đưa trẻ đi khám ở các chuyên khoa hô hấp để phát hiện bệnh và
điều trị sớm.
Virut, vi khuẩn là những thủ phạm gây bệnh
Trong trường hợp trẻ bị khó thở thanh quản cấp tính thường là do những
nguyên nhân như dị vật đường thở, đây là do trong quá trình ăn, ngậm thức ăn
hoặc đồ vật nào đó bị rơi vào thanh quản. Trường hợp này rất hay gặp, nhất là
khi trẻ vừa ăn vừa chơi không tập trung. Viêm thanh quản cấp là một nguyên nhân
quan trọng gây ra tình trạng này, bệnh xuất hiện có thể do vi khuẩn (H.influenzae,
streptocoque, staphylocoque) hoặc do virut (hay gặp nhất là virut cúm, sau đó là
virut nhóm myxovirut); Những trẻ bị còi xương và nhiễm khuẩn nặng ở họng, đau
không nuốt, nói được cũng hay mắc phải tình trạng khó thở thanh quản cấp tính.
Bên cạnh đó bệnh bạch hầu thanh quản và viêm thanh quản do sởi cũng là những
yếu tố quan trọng khiến trẻ rơi vào tình trạng cấp cứu này.
Các trường hợp khó thở mạn tính có thể do mềm sụn thanh quản, dị dạng
sụn thanh quản, (trong những trường hợp này trẻ sẽ có tiếng thở rít thanh quản
bẩm sinh) hoặc do hẹp thanh quản mạn tính (do hậu quả của chấn thương hoặc
hẹp thanh quản do u máu, dị dạng bẩm sinh...). Khó thở mạn tính còn do papillon
thanh quản, đó là loại u nhú, lành tính ở thanh quản, u phát triển nhanh, tái phát
gây khó thở thanh quản từ từ. Để xác định chính xác cần phải soi thanh quản.