KIẾN THỨC KHÁI QUÁT VỀ BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT
DÀNH CHO MẸ KHI CHĂM SÓC TRẺ
1. Bệnh sốt xuất huyết là gì?
Sốt Dengue và sốt suất huyết Dengue là một bệnh truyền nhiễm do virus Dengue
gây ra. Virus Dengue có 4 type, đánh số từ 1 đến 4. Virus này được truyền từ
người bệnh sang người lành do muỗi Aedes aegypti (muỗi vằn) đốt. Bệnh có thể
gây ra các biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị
kịp thời.
Muỗi vằn Virus Dengue
2. Giai đoạn dễ bị sốt xuất huyết trong năm?
Việt Nam, đặc biệt là miền nam Việt Nam thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, quanh
năm có muỗi nên thuộc vùng dịch tễ cao của bệnh sốt xuất huyết. Bệnh sốt xuất
huyết có thể gặp quanh năm. Tuy nhiên, đỉnh cao của bệnh vào những tháng mùa
mưa khi muỗi có điều kiện thuận lợi để sinh sản và phát triển.
3. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp của bệnh? Chẩn đoán bệnh?
* Về mặt lâm sàng, thường người bệnh có các triệu chứng sau:
- Sốt cao liên tục từ 2 – 7 ngày kèm ít nhất 2 triệu chứng sau:
Đau đầu
Đau sau hốc mắt
Đau cơ
Đau khớp
Phát ban
Dấu dây thắt dương tính (do nhân viên y tế làm)
Xuất huyết tự nhiên: có chấm xuất huyết trên da hoặc chảy máu mũi hoặc
chảy máu chân răng hoặc ói ra máu hoặchoặc kinh nguyệt kéo dài (ở trẻ nữ
đã dậy thì)… tiêu ra máu
- Ăn uống kém
- Trong một số trường hợp, sốc thường xảy ra từ đầu ngày thứ 4 đến cuối ngày
thứ 5 của bệnh.
* Theo WHO, chẩn đoán nhanh sốt xuất huyết khi bệnh nhân có:
- Lâm sàng: sốt và xuất huyết (kể cả dấu dây thắt dương tính)
- Cận lâm sàng:
Cô đặc máu (thường biểu hiện bằng Hct tăng ≥ 20% so với bình thường),
hoặc có triệu chứng thoát huyết tương (tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng
bụng hay protein máu giảm)
Số lượng tiểu cầu giảm (< 100.000 tế bào/mm3)
* Chẩn đoán căn nguyên của sốt xuất huyết bằng các xét nghiệm như huyết
thanh chẩn đoán MAC Elisa tìm kháng thể IgM, IgG; xét nghiệm nhanh tìm kháng
nguyên NS1 hoặc PCR hay nuôi cấy virus. Các xét nghiệm này thường ít có giá trị
về mặt thực hành vì không phải cơ sở y tế nào cũng làm được và cần thời gian.
4. Phân độ sốt xuất huyết?
Độ 1: sốt liên tục 2 – 7 ngày kèm dấu dây thắt dương tính.
Độ 2: triệu chứng như độ 1 kèm ít nhất một dấu hiệu xuất huyết tự nhiên.
Độ 3: có dấu hiệu suy tuần hoàn, mạch nhanh nhỏ, huyệt áp kẹp hay hạ huyết áp,
vật vã, bứt rức hoặc li bì.
Độ 4: sốc sâu, huyết áp và mạch không đo được.
5. Vì sao sốt xuất huyết lại nguy hiểm?
Bệnh sốt xuất huyết có những biến chứng có thể dẫn đến tử vong nếu không điều
trị kịp thời và thích hợp: như sốc giảm thể tích, xuất huyết nặng, rối loạn đông
máu, suy hô hấp trong giai đoạn tái hấp thu dịch.
6. Các dấu hiện trở nặng của bệnh:
Cần lưu ý các dấu hiệu trở nặng sau để đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức (dấu
hiệu lâm ang):
- Vật vã, lừ đừ, lì bì
- Đau bụng vùng gan (vùng dười xương sườn bên phải)
- Chân tay không còn ấm mà mát dù bé không sốt cao
- Tiểu ít
- Nôn ói nhiều, không chịu uống nước
- Xuất huyết nhiều (ví dụ như: ói ra máu, chảy máu mũi nhiều không tự cầm,
kinh nguyệt ra ồ ạt, tiểu ra máu…)
7. Khi nào cần cho trẻ nhập viện?
Chỉ định nhập viện ở trẻ bị sốt xuất huyết do bác sĩ trực tiếp thăm khám và quyết
định cho từng trường hợp cụ thể. Thường sốt xuất huyết độ 1 có thể điều trị tại nhà