SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM
VỀ CHỈ ĐẠO RÈN LUYỆN HÀNH
VI ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TRONG
TRƯỜNG THCS
I. Đặt vấn đề:
1. Cơ sở lý luận:
- Kết luận Hội nghị lần thứ VI của ban chấp hành TW Đảng khoá IX
có ghi: “Thực hiện giáo dục toàn diện, tạo sự chuyển biến cơ bản về chất
lượng giáo dục, đặc biệt chú trọng giáo dục tư tưởng - chính trị, đạo đức, lối
sống nhất là trong các trường Đại học, Cao đẳng: bồi dưỡng thế hệ trẻ tinh
thần yêu nước, yêu quê hương, gia đình và tôn trọng dân tộc, lý tưởng xã hội
chủ nghĩa, bản lĩnh chính trị, lòng nhân ái, ý thức tôn trọng pháp luật, tác
phong công nghiệp, tinh thần hiếu học, chí tiến thủ, lập thân, lập nghiệp
không cam chịu nghèo hèn; đào tạo lớp người lao động tích cực, chủ động,
năng động thích nghi và sáng tạo, có sức khoẻ, có kiến thức cơ bản, làm chủ
kỹ năng nghề nghiệp, tạo ra hiệu quả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ý
thức vươn lên về khoa học và công nghệ”.
- Chiến lược phát triển giáo dục năm 2001- 2010 xác định mục tiêu
giải pháp và các bước đi theo phương châm đa dạng hoá, chuẩn hoá, hiện đại
hoá, xây dựng một nền giáo dục có tính thực tiễn và hiệu quả, tạo bước
chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng, đưa nền giáo dục nước ta sớm tiến kịp
các nước phát triển trong khu vực, nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài, góp
phần đắc lực thực hiện các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội
năm 2001- 2010.
- Trách nhiệm bồi bưỡng thế hệ trẻ của Đảng. Hồ Chí Minh đã khẳng
định: thế hệ trẻ xứng đáng với tương lai thì thế hệ trẻ đi trước, những bậc cha
anh phải có trách nhiệm bồi dưỡng thế hệ trẻ. Đó cũng là trọng trách lớn lao
của cách mạng, của Đảng. Bởi vậy trong di chúc Hồ Chí Minh căn dặn: “Bồi
dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần
thiết”.
2. Cơ sở thực hiện:
- Mục tiêu của Luật giáo dục phổ thông năm 2005 có ghi: “Mục tiêu
của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân,
tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội
chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh
tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng bảo vệ tổ
quốc.
- Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh cũng cố phát triển những kết
quả của giáo dục Tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những
hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ
thông, Trung cấp, học nghề hoặc vào cuộc sống lao động.
- Xuất phát từ thực hiện nhiệm vụ năm học 2006 - 2007 của Bộ giáo
dục và Đào tạo mà trọng tâm là thực hiện cuộc vận động “Nói không với tiêu
cực trong thi cử và lành mạnh trong giáo dục” khơi dậy ý thức của mỗi học
sinh, sinh viên về tương lai của chính mình và trách nhiệm lớn lao của gia
đình đối với sự phát triển và tương lai của con em mình, thống nhất nhận
thức trong toàn xã hội: Chống gian dối trong học tập, thi cử; học tập và rèn
luyện để có năng lực thực chất là con người tốt nhất để chuẩn bị cho các em
vào đời, làm người, có nghề.
II. Xuất phát từ tình hình thực tế:
1. Chủ quan:
- Trường THCS năm học 2005 - 2007 được cấp trên công nhận: Tập
thể lao động tiên tiến.
- Trường gồm có: 21 lớp với 879 học sinh.
- Khối 6: 5 lớp với 244 học sinh.
- Khối 7: 5 lớp với 207 học sinh.
- Khối 8: 6 lớp với 243 học sinh.
- Khối 9: 5 lớp với 205 học sinh.
- Đầu năm trường có 03 cán bộ quản lý, đến 01/4/2007 còn 02 cán bộ
quản lý và có 44 giáo viên.
+Trình độ Đại học: 10 đ/c (22,7%)
+ Trình độ Cao đẳng : 33 đ/c (77,3%)
+ Có 03 đ/c Nhân viên: Thư viện, Kế toán, Văn phòng.
- Kết quả khảo sát đầu năm học sinh:
T/S
HS
Tốt Khá TB Yếu Ghi
chú
SL % SL % SL % SL %
880 421 47,8 410 46,6 44 5 5 0,6
- Về cơ sở vật chất: Đủ điều kiện tối thiểu để thực hiện chương trình
đổi mới giáo dục phổ thông, gồm có 04 phòng chức năng, 12 phòng học, hệ
thống hàng rào khép kín, có 2 công trình vệ sinh...diện tích khuôn viên đạt
chuẩn quy định. Cơ sở vật chất đang xây dựng tiệm cận trường đạt chuẩn
quốc gia.
2. Khách quan:
- Có Nghị quyết số: 40/2000/QH10 (9/12/2000) Nghị quyết của Quốc
hội về đổi mới chương trình đổi mới giáo dục phổ thông. Chỉ thị số:
12/2001/CT-TTg ngày 11/6/2001 Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về đổi
mới chương trình giáo dục phổ thông, thực hiện Nghị quyết số:
40/2000/QH10 của Quốc hội.
- Thực hiện Chỉ thị số: 40/2004/CT-TW ngày 15/6/2004 Chỉ thị của
Ban Bí thư về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán
bộ quản lý giáo dục.
- Thực hiện hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2006 - 2007 của Bộ, Sở,
Phòng Giáo dục.
III. Một số kinh nghiệm chỉ đạo rèn luyện hành vi đạo đức học sinh
trong trường THCS:
1. Việc tổ chức quán triệt tinh thần các văn bản:
- Giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm vụ chung của nhà trường,
gia đình và xã hội. Trong các lượng ấy nhà trường đóng vai trò quan trọng vì
đó là nơi lãnh trách nhiệm Giáo dục - Đào tạo thế hệ trở thành lớp người
“Vừa hồng vừa chuyên”, thành người công dân có ích cho xã hội. Muốn thực
hiện tốt nhiệm vụ chính trị của ngành trong năm học 2006 - 2007 điều cơ bản
đầu tiên mang tính quyết định và mở đường cho việc nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện, là phải thực hiện một cách thường xuyên và có hiệu quả
cuộc vận động: “ Tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng trong trường
học”.
- Trong giai đoạn chuyển đổi hội nhập, gia nhập WTO thì tư tưởng của
trẻ dễ bị ảnh hưởng của mặt trái đời thường tác động, nên đòi hỏi người quản
lý phải sáng tạo, kiên trì trong quá trình lãnh và chỉ đạo để dẫn dắt phong
trào đi đúng hướng và đạt kết quả cao trong giáo dục và đào tạo. Tổ chức
quán triệt tinh thần các văn bản chỉ đạo của cấp trên như: Tài liệu hướng dẫn
nhiệm vụ năm học 2006 - 2007 của Bô, Sở, Phòng. Học tập Quyết định số:
3859/BGD-ĐT ngày 28/7/2006 ban hành kế hoạch tổ chức cuộc vận động
“Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” và
triển khai thực hiện kế hoạch tổ chức thực hiện cuộc vận động “Nói không
với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” của phòng Giáo
dục Lệ Thuỷ. Tổ chức cho cán bộ, giáo viên học tập tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh. Tổ chức cho học sinh học tập mười điều nội quy của nhà trường
ngay từ đầu năm học.
- Để xây dựng Chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa,
phải phát huy đến đỉnh cao sức mạnh tổng hợp nội sinh của đất nước, trước
hết là con người Viêt Nam. Vì vậy cần có cuộc cải biến mạnh mẽ, có tính
cách mạng trong lĩnh vực Giáo dục - Đào tạo, chấn hưng nền giáo dục quốc
dân, xây dựng nền giáo dục tiên tiến phù hợp với xu thế của thời đại, tạo điều
kiện cho mọi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ không ngừng nâng cao tri thức
và kỹ năng, đội ngũ cán bộ khoa học của nước ta chiếm lĩnh được đỉnh cao
của trí tuệ của nhân loại. Để làm tốt nhiệm vụ được giao góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện, công việc trọng tâm có tính xuyên suốt là phải
giáo dục cho học sinh, xây dựng các hành vi đạo đức lành mạnh góp phần
nâng cao chất lượng văn hoá.
2. Lập kế hoạch thực hiện:
Làm tốt khâu kế hoạch hoá là một trong những điều kiện quan trọng
nhất bảo đảm hoàn thành thắng lợi của các tập thể. Hoạt động hình thành
hành vi đạo đức ở trong trường THCS có nội dung rất phong phú, đa dạng
với sự tham gia của tất cả các thành viên trong trường. Được phối hợp chặt
chẽ với gia đình và các tổ chức xã hội trên địa bàn xã Hoa Thuỷ. Kế hoạch
giáo dục đạo đức được thông qua Hội nghị viên chức đầu năm. Dựa vào
hướng dẫn nghiệp vụ năm học 2006 - 2007 của Bộ, Sở, Phòng mà trọng tâm
là thực hiện cuộc vận động “Hai không”. Từ kế hoạch năm, xây dựng kế
hoạch tháng, tuần có chỉ tiêu một cách cụ thể. Từ đó giáo viên chủ nhiệm, tổ
chức Đoàn, Đội xây dựng kế hoạch giáo dục hình thành hành vi đạo đức của
mình đồng bộ theo mục tiêu chung mà Chi bộ nhà trường đã đề ra.
3. Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên:
- Chỉ thị số: 40/CT-TW của Ban Bí thư về xây dựng nâng cao chất
lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục ghi rõ mục tiêu từ 2001-
2010: Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục
được chuẩn hoá: bảo đảm chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc
biệt là nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, đạo đức, lối sống, lương tâm
hay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển định hướng và có
hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực,
đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp “Công nghiệp hoá hiện
đại hoá đất nước”. Muốn tổ chức rèn luyện các hành vi đạo đức cho học sinh
đạt hiệu quả thì người quản lý phải dày công trong việc xây dựng đội ngũ
thầy cô giáo đủ phẩm chất, năng lực sư phạm, xứng đáng đội quân tiên
phong trong sự nghiệp Giáo dục- Đào tạo. Dù cho ở cương vị nào đi nữa
“Mỗi thầy cô giáo là tấm gương sáng cho học sinh noi theo”. Xây dựng đội
ngũ đều tay thực hiện được chữ “Tâm” của nghề dạy học trong giai đoạn
hiện nay không phải là dễ, do đó đòi hỏi sự sáng tạo, tính kiên trì và tính kiên
quyết, có cả “Tình đồng chí” qua quá trình chỉ đạo và thực hiện. Ngay từ đầu
năm bắm chắc vào nhiệm vụ của ngành, xây dựng nội bộ đoàn kết, nhất trí
cao trong hành động cũng như tư tưởng, thường xuyên rèn luyện đạo đức, tác
phong của người giáo viên “Tất cả vì học sinh thân yêu”. Xây dựng tập thể
giáo viên thành một khối nhất trí từ lãnh đạo xuống nhân viên, có ý thức làm
chủ tập thể, biết khắc phục những khó khăn trước mắt để vươn lên trong
công tác. Tiêu biểu cho sự cống hiến trong thời gian vừa qua về giáo dục rèn
luyện hình thành đạo đức cho học sinh có các đ/c: Mỹ, đ/c Kiên, đ/c Tuế, đ/c
Mùi...
Để duy trì được phong trào thì đòi hỏi người quản lý: Hiệu trưởng,
Phó hiệu trưởng, Bí thư Chi bộ, Chủ tịch Công đoàn, Tổ trưởng là lực lượng
nồng cốt trong việc xây dựng nội bộ đoàn kết và chỉ đạo thực hiện hành vì
đạo đức cho các em, đồng thời là chiếc cầu nối giữa nhà trường với gia đình
tham mưu đúng hướng cho Đảng uỷ chính quyền địa phương làm tốt công
tác giáo dục. Mỗi đồng chí lãnh đạo không những là tấm gương sáng cho học
sinh noi theo mà còn là tấm gương sáng cho giáo viên noi theo. Thực sự
đồng chí Hiệu trưởng phải gương mẫu mọi mặt, trước hết là kiên trì thực
hiện đường lối, phương châm giáo dục của Đảng không giao động trước
những khó khăn nhất thời trong sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo, công việc giáo
dục đạo đức cho học sinh là công việc thường nhật, thường xuyên.
4. Chỉ đạo rèn luyện hành vi đạo đức qua các bộ môn văn hoá cơ bản:
Trong tất cả các môn học ở trường THCS đều có tích hợp hình thành
rèn luyện hành vi đạo đức cho học sinh, nhất là môn Giáo dục công dân, môn
Ngữ Văn và Lịch sử. Nhiệm vụ của giáo viên trong giảng dạy là biết khai
thác, liên hệ vận dụng thích hợp để bồi dưỡng tình cảm, hình thành niềm tin
đạo đức cho các em. Qua mỗi tiết học giáo viên không bỏ qua yêu cầu giáo
dục tư tưởng tình cảm. Tất cả các bộ môn văn hoá thì bộ môn giáo dục Công
dân được xem là một phương tiện quan trọng nhất để thực hiện nhiệm vụ tư
tưởng , tình cảm, đạo đức pháp luật cho học sinh một cách trực tiếp, hoàn
chỉnh và sâu sắc. Bộ môn giáo dục công dân với hệ thống tri thức từ lớp 6 -9,
