M t s kinh nghi m d y phân môn Nh c lí – t p đc nh c tr ng THCSộ ố ệ ạ ạ ậ ọ ạ ở ườ
A. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
I. L I NÓI ĐUỜ Ầ
Nh chúng ta đã bi t, âm nh c là m t món ăn tinh th n khôngư ế ạ ộ ầ
thi u trong đi s ng c a con ng i, nó g n bó m t thi t v i con ng iế ờ ố ủ ườ ắ ậ ế ớ ườ
t nh đn su t cu c đi. Loài ng i đã s d ng âm nh c nh làừ ỏ ế ố ộ ờ ườ ử ụ ạ ư
ph ng ti n đ làm cho đi s ng tinh th n thêm phong phú, góp ph nươ ệ ể ờ ố ầ ầ
c i thi n và nâng cao ch t l ng cu c s ng.ả ệ ấ ượ ộ ố
Ngày nay v i s phát tri n c a n n kinh t và xã h i, kéo theoớ ự ể ủ ề ế ộ
nhu c u đi s ng văn hoá tinh th n c a con ng i cũng phát tri nầ ờ ố ầ ủ ườ ể
m nh h n. trong v n đ v tinh th n thì âm nh c đóng vai trò khôngạ ơ ấ ề ề ầ ạ
nh giúp con ng i gi i trí và th giãn m i khi g p khó khăn và m tỏ ườ ả ư ỗ ặ ệ
m i. Xu t phát t nh ng y u t đó, mà trong nh ng năm g n đây bỏ ấ ừ ữ ế ố ữ ầ ộ
giáo d c và đào t o đã có s quan tâm, h ng d n ch đo các c p tụ ạ ự ướ ẫ ỉ ạ ấ ừ
TW đn đa ph ng th c hi n t t công tác c i cách giáo d c theo nghế ị ươ ự ệ ố ả ụ ị
quy t c a TW trong đó có vi c ph c p môn âm nh c trong nhà tr ngế ủ ệ ổ ậ ạ ườ
ph thông. Đc bi t năm h c 2008 –2009 b giáo d c và đào t o có chổ ặ ệ ọ ộ ụ ạ ỉ
thị
s : 55/2008/CT- BGD&ĐTố ngày 30 tháng 9 năm 2008 v vi c tăngề ệ
c ng gi ng d y, đào t o và ng d ng công ngh thông tin trong ngànhườ ả ạ ạ ứ ụ ệ
giáo d c giai đo n 2008-2012 ụ ạ
là m t b c ngo t l ch s trong vi c điộ ướ ặ ị ử ệ ổ
m i ph ng pháp d y h c. Công ngh thông tin đã gi i quy t đcớ ươ ạ ọ ệ ả ế ượ
m t ph n l n trong vi c t o ra các hình nh, âm thanh tr c quan sinhộ ầ ớ ệ ạ ả ự
đng, có s c cu n hút r t l n đi t ng h c sinh khi ti p c n ki nộ ứ ố ấ ớ ố ượ ọ ế ậ ế
th c. Tin h c còn gi i quy t đc m t s các v n đ trìu t ng mà ứ ọ ả ế ượ ộ ố ấ ề ượ ở
giáo c tr c quan đôi khi v n ch a gi i quy t đc. ụ ự ẫ ư ả ế ượ
Môn âm nh c trong ch ng trình gi ng d y g m có ba phân mônạ ươ ả ạ ồ
chính: H c hát, Nh c lí - T p đc nh c và Âm nh c th ng th c.ọ ạ ậ ọ ạ ạ ườ ứ
Trong ba phân môn trên thì phân môn Nh c lí - T p đc nh c là phânạ ậ ọ ạ
môn khó nh t, tr u t ng nh t, đòi h i h c sinh ph i có đôi tai thính,ấ ừ ượ ấ ỏ ọ ả
nh y c m đ phân bi t đc hình n t, đ cao th p c a t ng âm thanh,ạ ả ể ệ ượ ố ộ ấ ủ ừ
gi i mã các ký hi u âm nh c...Có th nói r ng, phân môn Nh c lý- T pả ệ ạ ể ằ ạ ậ
đc nh c nh là chi c chìa khoá v n năng, giúp cho con ng i có cọ ạ ư ế ạ ườ ơ
h i khám phá và có nh n th c đúng v nh ng đi u k di u trong âmộ ậ ứ ề ữ ề ỳ ệ
nh c. Chính vì v y, đa s h c sinh r t ng i h c các ti t h c có phânạ ậ ố ọ ấ ạ ọ ế ọ
môn Nh c lý-T p đc nh c t đó d n đn tình tr ng chung là đa s cácạ ậ ọ ạ ừ ẫ ế ạ ố
em thi u t tin vào kh năng c a mình, nh h ng không nh đn giáoế ự ả ủ ả ưở ỏ ế
d c toàn di n cho h c sinh.ụ ệ ọ
Giáo d c âm nh c trong tr ng ph thông không nh m m c đíchụ ạ ườ ổ ằ ụ
đào t o các em tr thành nh ng ng i làm ngh âm nh c, nh c sĩ hayạ ở ữ ườ ề ạ ạ
ca sĩ... mà m c đích c a giáo d c âm nh c trong nhà tr ng là đa âmụ ủ ụ ạ ườ ư
nh c vào đi s ng, b t đu cho vi c giáo d c văn hoá âm nh c gópạ ờ ố ắ ầ ệ ụ ạ
Nguy n Th Vân – Giáo viên Âm nh c tr ng THCS Hà Bình – Hà Trungễ ị ạ ườ
1
M t s kinh nghi m d y phân môn Nh c lí – t p đc nh c tr ng THCSộ ố ệ ạ ạ ậ ọ ạ ở ườ
ph n giáo d c th m m , đo đc, phát tri n trí tu , phát tri n th ch tầ ụ ẩ ỹ ạ ứ ể ệ ể ể ấ
cho h c sinh, khích l các em m nh d n tham gia vào các ho t đngọ ệ ạ ạ ạ ộ
c ng đng, đnh hình nhân cách s ng cho các em, t o đi u ki n giúpộ ồ ị ố ạ ề ệ
các em b c l và phát tri n năng khi u c a mình góp ph n hoàn thànhộ ộ ể ế ủ ầ
t t nhi m v năm h c v i phong trào xây d ng ố ệ ụ ọ ớ ự “Tr ng h c thânườ ọ
thi n, h c sinh tích c cệ ọ ự ”.
V y làm th nào đ gi h c âm nh c c th là h c phân mônậ ế ể ờ ọ ạ ụ ể ọ
Nh c lý – T p đc nh c đt hi u qu cao nh t? đó là đi u luôn làm tôiạ ậ ọ ạ ạ ệ ả ấ ề
trăn tr , suy nghĩ t bao năm nay và tôi đã đúc k t cho mình m t s kinhở ừ ế ộ ố
nghi m trong gi ng d y và đã đt hi u qu cao. Vì v y tôi ch n đ tàiệ ả ạ ạ ệ ả ậ ọ ề
“M t s kinh nghi m d y phân môn nh c lý - T p đc nh c ộ ố ệ ạ ạ ậ ọ ạ ở
tr ng THCS Hà Bình - Hà Trungườ ”.
II. TH C TR NG C A V N Đ NGHIÊN C UỰ Ạ Ủ Ấ Ề Ứ
1. Th c tr ng:ự ạ
Trong xu th h i nh p và phát tri n nh hi n nay, v i s phát tri nế ộ ậ ể ư ệ ớ ự ể
không ng ng c a k thu t hi n đi và công ngh thông tin v t tr i thìừ ủ ỹ ậ ệ ạ ệ ượ ộ
b môn âm nh c đóng m t vai trò quan tr ng trong chi n l c giáo d cộ ạ ộ ọ ế ượ ụ
toàn di n h c sinh.ệ ọ
Tr ng THCS Hà Bình - Hà Trung đóng trên đa bàn g n trung tâmườ ị ầ
huy n Hà Trung, ng i dân đây ch y u làm nông nghi p, kinh doanh,ệ ườ ở ủ ế ệ
buôn bán. Tr c đây kinh t r t khó khăn nh ng trong nh ng năm g nướ ế ấ ư ữ ầ
đây d i s lãnh đo c a đng, chính quy n đa ph ng đy m nh điướ ự ạ ủ ả ề ị ươ ẩ ạ ổ
m i ớ
kinh t , đi s ng c a ng i dân đã đc n đnh và ngày càng phát tri nế ờ ố ủ ườ ượ ổ ị ể
kéo theo nhu c u đi s ng văn hóa tinh th n ngày càng cao trong nhânầ ờ ố ầ
dân và t o đng l c h c t p b môn âm nh c cho h c sinh.ạ ộ ự ọ ậ ộ ạ ọ
Tr ng THCS Hà Bình đã đt chu n qu c gia giai đo n (2005-ườ ạ ẩ ố ạ
2010) và đang đc đu t c s v t ch t đáp ng các yêu c u chu nượ ầ ư ơ ở ậ ấ ứ ầ ẩ
Qu c gia giai đo n ti p theo, nhà tr ng đã b trí m t phòng h c nh cố ạ ế ườ ố ộ ọ ạ
riêng và có đ trang thi t b c n thi t cho d y và h c.ủ ế ị ầ ế ạ ọ
Trong nh ng năm g n đây vi c áp d ng công ngh thông tin vàoữ ầ ệ ụ ệ
d y h c trong nhà tr ng r t có hi u qu đang đc các giáo viênạ ọ ườ ấ ệ ả ượ
trong tr ng thi đua nghiên c u đ th c hi n. Đc bi t môn âm nh cườ ứ ể ự ệ ặ ệ ạ
c a tôi, tôi đã s d ng công ngh thông tin trong gi h c r t thànhủ ử ụ ệ ờ ọ ấ
công, gi h c các em r t thích, r t vui mà ch t l ng gi h c đt đcờ ọ ấ ấ ấ ượ ờ ọ ạ ượ
tăng lên r t nhi u so v i nh ng năm h c tr c kia. ấ ề ớ ữ ọ ướ
Tuy nhiên, v vi c d y b môn âm nh c hi n nay v n còn g pề ệ ạ ộ ạ ệ ẫ ặ
ph i m t s khó khăn dó là: m t s ph huynh v n cho r ng, nhàả ộ ố ộ ố ụ ẫ ằ ở
tr ng ph thông h c sinh h c quá nhi u môn, các em ph i đi h c su tườ ổ ọ ọ ề ả ọ ố
ngày ít có th i gian ôn bài nhà nên không cho các em tham gia cácờ ở
Nguy n Th Vân – Giáo viên Âm nh c tr ng THCS Hà Bình – Hà Trungễ ị ạ ườ
2
M t s kinh nghi m d y phân môn Nh c lí – t p đc nh c tr ng THCSộ ố ệ ạ ạ ậ ọ ạ ở ườ
phong trào văn ngh đ các em có th i gian h c các môn văn hoá khácệ ể ờ ọ
nh môn Ng văn, Toán, V t lý, Hoá h c, Ti ng Anh...ư ữ ậ ọ ế
Vi c t ch c ho t đng ngoài gi lên l p ch a th c s phongệ ổ ứ ạ ộ ờ ớ ư ự ự
phú, h p d n đi v i h c sinh, đc bi t l ng ghép các ho t đng vănấ ẫ ố ớ ọ ặ ệ ồ ạ ộ
ngh vào các ch đ, ch đi m ch a th c s coi tr ng nên ch a có "sânệ ủ ề ủ ể ư ự ự ọ ư
ch i" âm nh c đ h c sinh phát huy và b c l h t năng khi u c a mình.ơ ạ ể ọ ộ ộ ế ế ủ
M t v n đ có nh h ng r t l n đn vi c áp d ng đi m iộ ấ ề ả ưở ấ ớ ế ệ ụ ổ ớ
ph ng pháp d y và h c đó là tình hình c s v t ch t tuy đã đc đuươ ạ ọ ơ ở ậ ấ ượ ầ
t theo chu n song v n còn thi u, ch a đáp ng đc nhu c u và tìnhư ẩ ẫ ế ư ứ ượ ầ
hình phát tri n chung c a xã h i hi n nay ví nh đàn, tăng âm, loa, đài đãể ủ ộ ệ ư
l i th i, phòng h c nh c ch a đc trang b đy đ ti n nghi c đnh,ỗ ờ ọ ạ ư ượ ị ầ ủ ệ ố ị
ngu n đi n y u không n đnh. Nhi u ti t h c đi n y u giáo viênồ ệ ế ổ ị ề ế ọ ệ ế
không th s d ng ể ử ụ
đc đ dùng d y h c b ng đi n t .ựơ ồ ạ ọ ằ ệ ử
Nh ng khó khăn trên đã gây nhi u khó khăn cho giáo viên trongữ ề
quá trình gi ng d y, d n đn k t qu gi d y không đt đc theoả ạ ẫ ế ế ả ờ ạ ạ ượ
mong mu n. ố
3. K t qu , hi u qu c a th c tr ng trên:ế ả ệ ả ủ ự ạ
Ch t l ng h c t p c a h c sinh kh i 6,7,8 năm h c 2009-2010ấ ượ ọ ậ ủ ọ ố ọ
TT L pớSĩ
số
Gi iỏKháTB Y uếKém
S
L%S
L%S
L%S
L%S
L%
16A 25 2 8.0 8 32.0 12 48.0 3 12.0 00
26B 25 2 8.0 6 24.0 12 48.0 5 20.0 00
T ng ổ50 4 8.0 14 28.0 24 48.0 8 16.0 00
37A 25 3 12.0 832.0 12 48.0 2 8.0 00
47B 26 2 7.7 11 42.3 10 38.5 311.5 00
T ng ổ51 5 9.8 19 37.3 22 43.1 5 9.8 00
18A 25 4 16.0 832.0 10 40.0 312.0 00
28B 26 3 11.5 934.6 12 46.2 2 7.7 00
T ng ổ51 7 13.7 17 33.3 22 43.2 59.8 00
Qua th c tr ng và k t qu kh o sát trên cho th y ch t l ng h c bự ạ ế ả ả ấ ấ ượ ọ ộ
môn âm nh c ch a cao, ch t l ng th p đây ch y u n m ph n phânạ ư ấ ượ ấ ở ủ ế ằ ở ầ
môn nh c lý- t p đc nh c. Vì v y, c n có m t s gi i pháp, biên pháp đạ ậ ọ ạ ậ ầ ộ ố ả ể
nâng cao ch t l ng phân môn này, nên tôi t p trung u tiên đi m i d yấ ượ ở ậ ư ổ ớ ạ
ph n phân môn nh c lý- t p đc nh c.ầ ạ ậ ọ ạ
Nguy n Th Vân – Giáo viên Âm nh c tr ng THCS Hà Bình – Hà Trungễ ị ạ ườ
3
M t s kinh nghi m d y phân môn Nh c lí – t p đc nh c tr ng THCSộ ố ệ ạ ạ ậ ọ ạ ở ườ
Nguy n Th Vân – Giáo viên Âm nh c tr ng THCS Hà Bình – Hà Trungễ ị ạ ườ
4
M t s kinh nghi m d y phân môn Nh c lí – t p đc nh c tr ng THCSộ ố ệ ạ ạ ậ ọ ạ ở ườ
B. GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
I. CÁC GI I PHÁP TH C HI NẢ Ự Ệ
1. V ph n nh c lý:ề ầ ạ
Nh c lý là n i dung t ng đi khó d y, vì h c sinh không đc h cạ ộ ươ ố ạ ọ ượ ọ
th ng xuyên, th i gian d y ít và các em ít có đi u ki n v n d ng. Bênườ ờ ạ ề ệ ậ ụ
c nh đó, m t s ki n th c còn xa l , khó ti p thu v i nhi u em nên chúngạ ộ ố ế ứ ạ ế ớ ề
ta ph i có gi i pháp nh sau: ả ả ư
Khi d y nh c lý, giáo viên c n d y chính xác, đy đ v ki n th c,ạ ạ ầ ạ ầ ủ ề ế ứ
ng n g n và d hi u, c n t o đi u ki n cho h c sinh đc quan sát, l ngắ ọ ễ ể ầ ạ ề ệ ọ ượ ắ
nghe, tr l i, nh n xét, so sánh, đc th c hành b ng nh ng bài hát, bài t pả ờ ậ ượ ự ằ ữ ậ
đc nh c c th . ọ ạ ụ ể
Khi d y giáo viên c n cho h c sinh ghi nh tên, đc đi m, tính ch t,ạ ầ ọ ớ ặ ể ấ
tác d ng c a ki n th c nh c lý. Trong quá trình d y giáo viên nên v aụ ủ ế ứ ạ ạ ừ
thuy t trình v a g i m , đ giúp h c sinh v a nghe và v a t duy bài h cế ừ ợ ở ể ọ ừ ừ ư ọ
m t cách t nhiên, b ng cách gi i thi u ho c liên h nh ng đi u h c sinhộ ự ằ ớ ệ ặ ệ ữ ề ọ
đã bi t đ gi i thi u ki n th c m i. Trong khi d y giáo viên c n tránhế ể ớ ệ ế ứ ớ ạ ầ
nh ng l i sau:ữ ỗ
- D y sai v ki n th c, giáo viên phân tích, gi i thích không đúng vạ ề ế ứ ả ề
b n ch t ki n th c.ả ấ ế ứ
- D y lý thuy t suông, giáo viên ch nói, không cho h c sinh nghe âmạ ế ỉ ọ
thanh, đc quan sát hay làm bài t p.ượ ậ
-Không nên phân tích sâu, m r ng ki n th c v nh c lý, làm n iở ộ ế ứ ề ạ ộ
dung tr nên r m rà.ở ườ
- Yêu c u h c sinh làm bài t p không đúng v i năng l c.ầ ọ ậ ớ ự
2. V ph n t p đc nh c:ề ầ ậ ọ ạ
T p đc nh c còn g i là x ng âm, chính là đc cao đ và tr ng đậ ọ ạ ọ ướ ọ ộ ườ ộ
các n t nh c, nh m tìm ra và th hi n đúng giai đi u c a b n nh c. Đcố ạ ằ ể ệ ệ ủ ả ạ ọ
nh c r t quan tr ng, nó có ý nghĩa trong vi c h c và c m nh n âm nh c.ạ ấ ọ ệ ọ ả ậ ạ
Đây là m t trong nh ng ho t đng quan tr ng nh t đ phát tri n năng l cộ ữ ạ ộ ọ ấ ể ể ự
âm nh c c a h c sinh, b i nó đòi h i các em ph i có tai nghe, n m v ng tênạ ủ ọ ở ỏ ả ắ ữ
n t nh c, có kh năng gi i mã và khám phá v giai đi u, có c m nh n vố ạ ả ả ề ệ ả ậ ề
âm thanh và bi t th hi n đúng v cao đ, tr ng đ, t c đ và ng t ngh .ế ể ệ ề ộ ườ ộ ố ộ ắ ỉ
N i dung này là m t thách th c không nh đi v i vi c h c âm nh c c aộ ộ ứ ỏ ố ớ ệ ọ ạ ủ
h c sinh THCS, vì th k năng đc nh c c n d y m t cách t t đ giúpọ ế ỹ ọ ạ ầ ạ ộ ừ ừ ể
h c sinh ti p c n m t cách t nhiên và d n d n tr nên quen thu c.ọ ế ậ ộ ự ầ ầ ở ộ
Khi d y t p đc nh c ph i bám sát chu n ki n th c và ti n hànhạ ậ ọ ạ ả ẩ ế ứ ế
theo đúng qui trình sau:
- Gi i thi u bài t p đc nh c.ớ ệ ậ ọ ạ
- Tìm hi u bài t p đc nh c.ể ậ ọ ạ
- Luy n t p đc cao đ.ệ ậ ọ ộ
Nguy n Th Vân – Giáo viên Âm nh c tr ng THCS Hà Bình – Hà Trungễ ị ạ ườ
5
