Lean - Những câu chuyện
ở Việt Nam
Lean manufacturing (Sản xuất tinh gọn) đã giúp nhiều doanh
nghiệp trên thế giới đạt tới thành công. Tuy nhiên, việc áp dụng
Lean ở Việt Nam vẫn chưa được phổ biến và số doanh nghiệp áp
dụng Lean thành công chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Băn khoăn...
Nguyên tắc chủ đạo của Lean là gia tăng giá trị cho khách hàng
thông qua việc liên tục loại bỏ lãng phí trong suất quá trình cung
cấp sản phẩm và dịch vụ. Lãng phí ở đây được hiểu là đất cả các
hoạt động của doanh nghiệp không giúp tạo ra giá trị mong muốn
cho khách hàng. Vì thế, muốn áp dụng Lean, doanh nghiệp phải
hiểu đâu là những điều khách hàng thật sự quan tâm, những giá
trị từ sản phẩm và dịch vụ cung cấp được khách hàng sẵn sàng
trả tiền...
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp sẽ biết cách giảm thiểu, hoặc loại
bỏ, những hoạt động nào làm phát sinh chi phí và kéo dài thời
gian chờ đợi của khách hàng.
Tại hội thảo “Ứng dụng Lean trong quản lý doanh nghiệp để gia
tăng lợi nhuận”, do Mekong Capital tổ chức hồi tháng 9, ông
Andrew Cheah, chuyên viên Công ty Tư vấn Lean Advisors, cho
biết nhiều doanh nghiệp vẫn hiểu lầm ứng dụng Lean là... sa thải
nhân viên. ông nói: “Thực ra Lean chẳng dính dáng gì đến
chuyện này mà ngược lại, ứng dụng Lean sẽ không thành công
nếu doanh nghiệp giảm bớt nhân
sự”.
Cũng trong hội thảo, nhiều doanh
nghiệp Việt Nam đã nêu lên
những khó khăn của mình trong
quản lý. Một nhà sản xuất đồ chơi trẻ em bằng gỗ cho biết ông
đang gặp khó khăn với vấn đề lãng phí nguyên vật liệu. Khách
hàng yêu cầu sản phẩm xuất xưởng phải đẹp và ông đã tìm mua
nguyên liệu có chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu này. Tuy
nhiên, vì sản phẩm có kích thước rất nhỏ nên quá trình sản xuất
mắc nhiều lỗi, dẫn đến lãng phí rất nhiều vật liệu. Một nhà sản
xuất khác lại gặp vấn đề về năng suất lao động thấp, tinh thần
làm việc của nhân viên uể oải; tinh thần phối hợp nhóm để giải
quyết công việc chưa cao. Có nhà sản xuất lại đau đầu với giá
nguyên liệu tăng mà không thể tăng giá bán sản phẩm... Và điều
mà tất cả mọi người đều muốn biết là phải ứng dụng Lean như
thế nào để thành công.
Liệu doanh nghiệp nhỏ có cần thiết áp dụng Lean hay không?
Theo ông Cheah, đừng nên đợi công ty lớn mạnh mới chuyển
sang áp dụng Lean, vì khi đó việc chuyển đổi các hình thức quản
trợ sản xuất... sẽ rất phức tạp. Áp dụng Lean đơn giản chỉ là giải
thích cho nhân viên về những gì cần làm để tăng thêm giá trị cho
khách hàng, những gì ngược với mối quan tâm của khách hàng
là lãng phí, ông Cheah nói.
Kinh nghiệm và thành công
Có lẽ Toyota Bến Thành là câu chuyện về ứng dụng Lean thành
công ở Việt Nam được nhắc đến nhiều trong thời gian qua. Đây
là một trong những trung tâm dịch vụ bảo trì hàng đầu của Toyota
tại Việt Nam. Nhờ áp dụng Lean, Toyota Bến Thành đã rút ngắn
được hơn ba phần tư thời gian bảo trì định kỳ cho một chiếc xe
từ 240 phút xuống còn khoảng 50
phút.
Đầu tiên, Toyota Bến Thành khắc phục
khoảng thời gian chết, chiếm đến hơn
một phần tư thời gian bảo trì xe, chủ
yếu do các nhân viên phải đợi nhau
trong lúc giao và nhận phụ tùng giữa các công đoạn của quy
trình. Tuy nhiên, vẫn còn một nửa thời gian bảo trì cần phải đẩy
nhanh tiến độ theo yêu cầu của khách. Để cắt giảm lượng thời
gian thừa này, Toyota Bến Thành nghiên cứu lại việc sắp xếp chỗ
đứng của công nhân trong thao tác để có thể hỗ trợ nhau nhiều
hơn, ít mất thời gian di chuyển hơn, sắp đặt lại dụng cụ theo từng
thao tác phù hợp để công nhân sử dụng được thời gian tối ưu
trong việc lựa chọn dụng cụ làm việc; trang bị thêm các thiết bị
chuyên dùng và huấn luyện công nhân sử dụng thành thạo các
thiết bị này...
Câu chuyện ứng dụng thành công Lean của Toyota Bến Thành
cho thấy việc tổ chức quy trình sản xuất hợp lý có ý nghĩa hơn là
đổi mới thiết bị, công nghệ nhằm tăng năng suất lao động. Trên
thực tế, nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp ở Việt Nam vẫn chưa
thấy được tầm quan trọng của việc quy hoạch mặt bằng nhà
xưởng, bố trí máy móc thiết bị phù hợp, rút ngắn thời gian vận
chuyển nguyên liệu từ kho vào dây chuyền sản xuất... sẽ giúp
tăng hiệu suất làm việc của công nhân như thế nào. Ở trường