BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
-----------------------------
TRẦN THỊ HOÀI VÂN
NGHIÊN CỨU HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH SINH HỌC
CỦA MỘT SỐ LOÀI THỰC VẬT VIỆT NAM THEO
ĐỊNH HƯỚNG KHÁNG CHỦNG
VIBRIO PARAHAEMOLYTICUS VÀ GÂY ĐỘC TẾ BÀO
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
HÀ NỘI – 2023
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
-----------------------------
TRẦN THỊ HOÀI VÂN
NGHIÊN CỨU HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH SINH HỌC
CỦA MỘT SỐ LOÀI THỰC VẬT VIỆT NAM THEO
ĐỊNH HƯỚNG KHÁNG CHỦNG
VIBRIO PARAHAEMOLYTICUS VÀ GÂY ĐỘC TẾ BÀO
Chuyên ngành: Hóa học các hợp chất thiên nhiên
Mã số: 9 44 01 17
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS.TS. Phạm Thị Hồng Minh
2. GS.TS. Phạm Quốc Long
HÀ NỘI – 2023
LỜI CẢM ƠN
Luận án này được hoàn thành tại Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên, Viện
Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, có sự hỗ trợ kinh phí của Đề tài cấp Nhà
nước - mã số 04HĐ/KHCN-VP - Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn thuộc Chương
trình trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ Sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp
và phát triển nông thôn đến năm 2020. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã nhận được
sự giúp đỡ quý báu của các Thầy cô, những nhà khoa học trong và ngoài nước cũng như
các đồng nghiệp, bạn bè và gia đình.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, cảm phục và kính trọng nhất tới PGS.TS.
Phạm Thị Hồng Minh và GS.TS. Phạm Quốc Long, những người Thầy đã hướng dẫn
tận tình, chu đáo và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện
Luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên,
Học viện Khoa học và Công nghệ và cán bộ các phòng ban đã tạo mọi điều kiện thuận
lợi để tôi hoàn thành các thủ tục trong quá trình thực hiện và bảo vệ Luận án.
Tôi xin trân trọng cảm ơn các cán bộ Trung tâm Phát triển công nghệ sạch và Vật
liệu, Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo mọi điều kiện
cho tôi trong quá trình làm thực nghiệm và hoàn thành Luận án.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt
Nam, Khoa Khoa học Cơ bản, Bộ môn Hóa đã tạo điều kiện, chia sẻ và động viên trong
suốt thời gian tôi thực hiện Luận án.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới gia đình, bạn
bè và người thân đã luôn quan tâm, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập
và nghiên cứu.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2023
Tác giả luận án
Trần Thị Hoài Vân
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự
hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Phạm Thị Hồng Minh và GS.TS. Phạm Quốc Long. Các
số liệu, kết quả trong Luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình
nào khác.
Hà Nội, ngày tháng năm 2023
Tác giả luận án
Trần Thị Hoài Vân
MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
DANH MỤC HÌNH VẼ
DANH MỤC BẢNG
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
Chương 1. TỔNG QUAN ......................................................................................... 3
1.1. Giới thiệu về 7 loài thực vật nghiên cứu .............................................................. 3
1.1.1. Loài Aralia armata ........................................................................................ 3
1.1.2. Loài Cronton tonkinensis .............................................................................. 3
1.1.3. Loài Polygonum chinense ............................................................................. 4
1.1.4. Loài Pouzolzia zeylanica ............................................................................... 6
1.1.5. Loài Ricinus communis ................................................................................. 7
1.1.6. Loài Solanum xanthocarpum ........................................................................ 9
1.1.7. Loài Urena lobata ....................................................................................... 10
1.2. Tình hình nghiên cứu về hoạt tính kháng vi sinh vật và gây độc tế bào ung thư
................................................................................................................................... 12
1.2.1. Tình hình nghiên cứu về hoạt tính kháng vi sinh vật .................................. 12
1.2.2. Tình hình nghiên cứu về hoạt tính gây độc tế bào ung thư ......................... 17
1.3. Các nghiên cứu thuốc thực vật chống chng Vibrio gây bệnh trong nuôi trồng
thy sản ..................................................................................................................... 21
1.3.1. Bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND) ........................................................... 21
1.3.2. Các nghiên cứu thuốc thực vật chống Vibrio gây bệnh trong NTTS .......... 22
1.4. Sàng lọc ảo dự đoán hoạt chất định hướng hoạt tính kháng khuẩn, gây độc tế bào
................................................................................................................................... 27
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ....................... 29
2.1. Nguyên liệu và phương pháp phân lập xác định cấu trúc hóa học .................... 30
2.1.1. Mẫu thực vật ................................................................................................ 30
2.1.2. Phương pháp xử lý và chiết mẫu ................................................................. 32
2.1.3. Phương pháp phân tích, phân lập các hợp chất từ mẫu cây ........................ 32
2.1.4. Phương pháp xác định cấu trúc hóa học ...................................................... 32
2.2. Phương pháp thử nghiệm hoạt tính kháng vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus . 33
2.2.1. Vật liệu ........................................................................................................ 33
2.2.2. Phương pháp thử nghiệm hoạt tính kháng khuẩn in vitro ........................... 33
2.2.3. Phương pháp thử nghiệm hoạt tính kháng khuẩn in vivo ............................ 34
2.2.4. Thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào .......................................................... 35
2.3. Phương pháp mô phỏng lắp ghép phân tử .......................................................... 35
2.3.1. Docking phân tử trên đích tác dụng PDH ................................................... 35
2.3.2. Docking phân tử trên đích tác dụng con đường tín hiệu PI3K .................... 36