Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Kinh doanh Hà
Nội
Nguyễn Mai Thảo - Lớp 605 – Khoá 6 MSV 2001D1422 1
Lời nói đầu
Trong nền kinh tế thị trường mở cửa với thị trường quốc tế như nền kinh tế
nước ta thì mọi Doanh nghiệp đều nằm trong các quy luật kinh tế như quy luật
cạnh tranh, quy luật cung cầu. Muốn tồn tại, phát triển và hội nhập được với khu
vực và thế giới, các Doanh nghiệp cần phải có chiến lược kinh doanh rõ ràng, hệ
thống quản lý hiệu quả nhằm phát huy được hết khả năng của mình. Để nâng cao
khả năng cạnh tranh trên thị trường thì Doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới,
phát triển sản phẩm về mẫu mã, kiểu dáng, chất lượng và phải tìm biện pháp hạ giá
thành sản phẩm.
Để hạ được giá thành sản phẩm thì Doanh nghiệp phải quản lý tốt được chi
phí sản xuất và tính giá thành đúng, đủ. Vì vậy, công tác kế toán nói chung và công
tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nói riêng là một
trong những biện pháp quản lý quan trọng nhất. Công tác kế toán tập hợp chi phí
sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần công việc rất quan trọng. Các
thông tin của kế toán, tuỳ mức độ khác nhau nó đã, đang và sẽ giúp Nhà nước,
Doanh nghiệp cũng như các bên thứ ba đưa ra quyết định quan trọng của mình. Cụ
thể, đối với Nhà nước là để quản lý tốt Doanh nghiệp, đối với Doanh nghiệp là để
quản lý tốt chi phí, giá thành nhằm đưa hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng
phát triển và tạo ra nhiều lợi nhuận, còn đối với bên thứ ba là tìm cơ hội làm ăn,
đầu tư, hợp tác, liên doanh. Do đó hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản
xuất và tính giá thành sản phẩm là một việc hết sức cần thiết đối với bất cứ Doanh
nghiệp nào.
Xuất phát từ tầm quan trọng đó và được tiếp xúc với thực tế trong giai đoạn
thực tập tại Xí nghiệp Chế tạo thiết bị và Gia công cơ khí ( CTTB & GCCK ) -
Công ty Cơ khí Xây dựng Đại Mỗ, cùng với kiến thức đã được học và với sự giúp
đỡ của cán bộ trong phòng kế toán, em đã nghiên cứu và lựa chọn chuyên đề:
“Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Xí
nghiệp CTTB & GCCK - Công ty Cơ khí Xây dựng Đại Mỗ”.
Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Kinh doanh Hà
Nội
Nguyễn Mai thảo - Lớp 605 - Khoá 6 MSV 2001D1422 2
Trong phạm vi chuyên đề này, em xin được trình bày những vấn đề chính
như sau:
Phần I: Một số vấn đề chung về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.
Phần II: Thực tế công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm ở Xí nghiệp CTTB & GCCK - Công ty Cơ khí Xây dựng Đại Mỗ.
Phần III: Nhận xét và kiến nghị về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính
giá thành sản phẩm ở Xí nghiệp CTTB & GCCK Công ty Cơ khí Xây dựng Đại
Mỗ.
Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Kinh doanh Hà
Nội
Nguyễn Mai thảo - Lớp 605 - Khoá 6 MSV 2001D1422 3
Phần thứ nhất
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT
VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
I. ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC SẢN XUẤT CỦA NGÀNH SẢN XUẤT
CÔNG NGHIỆP.
Hoạt động sản xuất Xã hội được tiến hành trong nhiều ngành kinh tế. Theo
Nghị định số 73/CP ngày 27/10/1993 của Chính phủ quy định hiện nay có 20
ngành kinh tế quốc dân cấp I hoạt động trong lĩnh vực sản xuất sản phẩm vật chất
và cung cấp dịch vụ (sản xuất phi vật chất). Mỗi ngành kinh tế có đặc điểm kinh tế
đặc trưng từ đó có ảnh hưởng quan trọng đến công tác tổ chức và hoạt động của kế
toán.
Trong doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, việc tổ chức công tác kế toán, vận
dụng các phương pháp kỹ thuật hạch toán, đặc biệt là vận dụng phương pháp kế
toán tập hợp, phân bổ chi phí sản xuất và phương pháp tính giá thành sản phẩm
trong phạm vi ngành sản xuất công nghiệp bắt buộc từ những đặc điểm của quy
trình công nghệ kỹ thuật và tổ chức sản xuất, từ tính đa dạng và khối lượng sản
phẩm được sản xuất ra, nói cách khác là bắt nguồn từ loại hình sản xuất của Doanh
nghiệp. Như vậy, nghiên cứu loại hình sản xuất của Doanh nghiệp sẽ giúp cho việc
tổ chức công tác kế toán trong Doanh nghiệp được hợp lý, vận dụng các phương
pháp kỹ thuật hạch toán trong Doanh nghiệp được đúng đắn và từ đó phát huy được
chức năng, vai trò và vị trí của kế toán trong công tác kế toán, quản lý kinh tế, quản
lý Doanh nghiệp nói chung và quản lý quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản
phẩm nói riêng.
Từ ngành kinh tế cấp I, sẽ được phân chia thành các ngành kinh tế cấp II,
cấp III có loại hình công nghệ sản xuất sản phẩm, định kỳ sản xuất và sự lặp lại của
sản phẩm được sản xuất ra khác nhau. Để nghiên cứu các loại hình sản xuất công
nghiệp cần phải tiến hành phân loại sản xuất công nghiệp theo những tiêu thức
khác nhau.
Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Kinh doanh Hà
Nội
Nguyễn Mai thảo - Lớp 605 - Khoá 6 MSV 2001D1422 4
II. KHÁI NIỆM CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ CÁC CÁCH PHÂN LOẠI
CHI PHÍ SẢN XUẤT CHỦ YẾU.
2.1. Khái niệm chi phí sản xuất.
Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động
sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp chi ra để tiến
hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ.
2.2. Các cách phân loại chi phí sản xuất chủ yếu.
Trong doanh nghiệp, chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại có tính chất kinh
tế, mục đích sử dụng, công dụng trong quá trình sản xuất khác nhau. Để phục vụ
cho công tác quản lý chi phí sản xuất, phục vụ cho công tác tính giá thành sản
phẩm, kế toán cần phải phân loại chi phí sản xuất.
2.2.1. Phân loại chi phí sản xuất theo tính chất kinh tế ( Yếu tố chi phí ).
Căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế ban đầu của chi phí sản xuất để sắp
xếp các chi phí phát sinh có cùng nội dung, tính chất kinh tế ban đầu vào một yếu
tố chi phí, không phân biệt công dụng kinh tế của chi phí đã phát sinh.
Căn cứ vào tiêu thức trên, chi phí sản xuất được phân chia thành các yếu
tố chi phí cơ bản sau:
- Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị của các loại
nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ
dụng cụ xuất dùng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ báo cáo.
- Chi phí nhân công: Bao gồm toàn bộ chi phí trả cho người lao động
(thường xuyên hay tạm thời) về tiền lương (tiền công), các khoản phụ cấp, trợ cấp
có tính chất lương, tiền ăn giữa ca và các khoản trích theo lương (KPCĐ, BHXH,
BHYT) trong kỳ báo cáo.
- Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm chi phí khấu hao toàn bộ tài
sản cố định của doanh nghiệp dùng trong sản xuất kinh doanh kỳ báo cáo.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm các chi phí về nhận cung ứng dịch
vụ từ các đơn vị khác phục vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ báo
cáo như: điện, nước, điện thoại, vệ sinh và các dịch vụ khác.
- Chi phí khác bằng tiền: Bao gồm các chi phí sản xuất kinh doanh chưa
được phản ánh ở các chỉ tiêu trên, đã chi bằng tiền trong kỳ báo cáo như: tiếp
khách, hội họp, thuê quảng cáo.
Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Kinh doanh Hà
Nội
Nguyễn Mai thảo - Lớp 605 - Khoá 6 MSV 2001D1422 5
2.2.2. Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng kinh tế (Theo khoản
mục chi phí).
Căn cứ vào tiêu thức phân loại này, mỗi khoản mục chi phí bao gồm
những chi phí sản xuất phát sinh có cùng công dụng kinh tế, không phân biệt nội
dung của chi phí đó.
Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất trong Doanh nghiệp sản xuất
công nghiệp, chi phí sản xuất được chia thành ba khoản mục chi phí sau:
- Khoản mục chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: Bao gồm chi phí về
nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ sử dụng trực tiếp cho hoạt động sản xuất sản
phẩm.
- Khoản mục chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các khoản mục phải
trả cho người lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm, dịch vụ như: lương, các khoản
phụ cấp lương, tiền ăn giữa ca và các khoản trích theo lương
(BHXH,BHYT,KPCĐ)
- Khoản mục chi phí sản xuất chung: Bao gồm những chi phí phát sinh tại
bộ phận sản xuất (phân xưởng, đội, trại sản xuất).
+ Theo mối quan hệ với sản lượng sản xuất, khoản mục chi phí sản
xuất chung bao gồm: chi phí sản xuất chung cố định và chi phí sản xuất chung biến
đổi.
+ Theo nội dung kinh tế, khoản mục chi phí sản xuất chung bao gồm:
Chi phí nhân viên phân xưởng.
Chi phí vật liệu.
Chi phí dụng cụ sản xuất.
Chi phí khấu hao tài sản cố định.
Chi phí dịch vụ mua ngoài.
Chi phí bằng tiền khác.
2.2.3. Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí sản xuất
với khối lượng sản phẩm sản xuất.
Theo cách phân loại này chi phí sản xuất chia làm 2 loại:
- Chi phí biến đổi (Biến phí): Là những chi phí có sự thay đổi về lượng
tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ
như: chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp.