Khoa th ng m i Vũ th thuýươ ạ ị
Quỳnh
CH NG IƯƠ
VAI TRÒ VÀ N I DUNG C A HO T Ộ Ủ Ạ Đ NG XU T KH U.Ộ Ấ Ẩ
I. KHÁI NI M VÀ VAI TRÒ C A HO T Đ NG XU T KH U.Ệ Ủ Ạ Ộ Ấ Ẩ
1. Khái ni mệ
Ho t đ ng xu t kh u hàng hoá là vi c bán hàng hoá và d ch v choạ ộ ấ ẩ ệ ị ụ
m t qu c gia khác trên c s dùng ti n t làm ph ng ti n thanh toán.ộ ố ơ ở ề ệ ươ ệ
Ti n t đây có th là ngo i t đ i v i m t qu c gia hay đ i v i c haiề ệ ở ể ạ ệ ố ớ ộ ố ố ớ ả
qu c gia.ố
C s c a ho t đ ng xu t kh u hàng hoá là ho t đ ng mua bán traoơ ở ủ ạ ộ ấ ẩ ạ ộ
đ i hàng hoá gi a các n c. Khi vi c trao đ i hàng hoá gi a các qu c giaổ ữ ướ ệ ổ ữ ố
có l i thì các qu c gia đ u quan tâm và m r ng ho t đ ng này.ợ ố ề ở ộ ạ ộ
Th c t cho th y, n u m i qu c gia ch đóng c a n n kinh t c aự ế ấ ế ỗ ố ỉ ử ề ế ủ
mình, áp d ng ph ng th c t cung t c p thì không bao gi có c h i đụ ươ ứ ự ự ấ ờ ơ ộ ể
v n lên, c ng c th l c c a mình trên tr ng qu c t và nâng cao đ iươ ủ ố ế ự ủ ườ ố ế ờ
s ng nhân dân.ố
Ho t đ ng xu t kh u là hình th c c b n c a ho t đ ng ngo iạ ộ ấ ẩ ứ ơ ả ủ ạ ộ ạ
th ng đã xu t hi n r t lâu đ i và ngày càng phát tri n. Tuy hình th c cươ ấ ệ ấ ờ ể ứ ơ
b n là trao đ i hàng hoá và d ch v gi a các n c nh ng hi n nay nó đãả ổ ị ụ ữ ướ ư ệ
đ c biê hi n d i nhi u hình th c khác nhau.ượ ủ ệ ướ ề ứ
Ho t đ ng xu t kh u di n ra trên m i lĩnh v c, m i đi u ki n kinhạ ộ ấ ẩ ễ ọ ự ọ ề ệ
t , t xu t kh u hàng hoá tiêu dùng cho đ n xu t kh u hàng hoá ph c vế ừ ấ ẩ ế ấ ẩ ụ ụ
s n xu t, t máy móc thi t b cho đ n các công ngh k thu t cao. T t cả ấ ừ ế ị ế ệ ỹ ậ ấ ả
các ho t đ ng trao đ i đó đ u nh m m c tiêu là đem l i l i ích cho cácạ ộ ổ ề ằ ụ ạ ợ
qu c gia.ố
Ho t đ ng xu t kh u di n ra trên ph m vi r t r ng c v đi u ki nạ ộ ấ ẩ ễ ạ ấ ộ ả ề ề ệ
không gian l n đi u ki n th i gian. Nó có th ch di n ra trong m t haiẫ ề ệ ờ ể ỉ ễ ộ
ngày ho c kéo dài hàng năm, có th đ c ti n hành trên ph m vi lãnh thặ ể ượ ế ạ ổ
c a m t qu c gia hay nhi u qu c gia khác nhau.ủ ộ ố ề ố
2.TÍNH T T Y U C A VI C M R NG HO T Đ NG XU T KH UẤ Ế Ủ Ệ Ở Ộ Ạ Ộ Ấ Ẩ
Chuyên đ th c t p t t nghi pề ự ậ ố ệ 1
Khoa th ng m i Vũ th thuýươ ạ ị
Quỳnh
Ho t đ ng xu t kh u là m t t t y u c a m i qu c gia trong quáạ ộ ấ ẩ ộ ấ ế ủ ỗ ố
trình phát tri n kinh t . Do nh ng đi u ki n khác nhau, m i qu c gia cóể ế ữ ề ệ ỗ ố
th m nh v lĩnh v c này nh ng l i y u v lĩnh v c khác. Đ có thế ạ ề ự ư ạ ế ề ự ể ể
dung hoà đ c nguy c và l i th , t o ra đ c s cân b ng trong quá trìnhượ ơ ợ ế ạ ượ ự ằ
s n xu t và tiêu dùng, các qu c gia ph i ti n hành trao đ i v i nhau, bánả ấ ố ả ế ổ ớ
nh ng gì mình th a và nh ng gì mình thi u.ữ ừ ữ ế
Tuy nhiên, ho t đ ng xu t kh u không nh t thi t ch di n ra gi aạ ộ ấ ẩ ấ ế ỉ ễ ữ
nh ng qu c gia có l i th v lĩnh v c này hay lĩnh v c khác mà các qu cữ ố ợ ế ề ự ự ố
gia thua thi t h n v t t c các đi u ki n nh : nhân l c, tài chính, tàiệ ơ ề ấ ả ề ệ ư ự
nguyên thiên nhiên, công ngh … thông qua ho t đ ng trao đ i th ng m iệ ạ ộ ổ ươ ạ
qu c t cũng s thu đ c nh ng l i ích, t o đi u ki n phát tri n n n kinhố ế ẽ ượ ữ ợ ạ ề ệ ể ề
t n i đ a.ế ộ ị
Tính t t y u c a ho t đ ng xu t kh u đã đ c ch ng minh r t rõấ ế ủ ạ ộ ấ ẩ ượ ứ ấ
qua lý thuy t v l i th so sánh c a nhà kinh t h c David Ricardo.ế ề ợ ế ủ ế ọ
Theo quy lu t l i th so sánh, n u m t n c có hi u qu th p h nậ ợ ế ế ộ ướ ệ ả ấ ơ
so v i các n c khác trong vi c s n xu t h u h t các lo i s n ph m v nớ ướ ệ ả ấ ầ ế ạ ả ẩ ẫ
c n ph i tham gia ho t đ ng th ng m i qu c t vì có th t o ra l i íchầ ả ạ ộ ươ ạ ố ế ể ạ ợ
không nh mà n u b qua qu c gia có th m t c h i phát tri n. Nói cáchỏ ế ỏ ố ể ấ ơ ộ ể
khác, trong nh ng đi m b t l i nh t v n có th tìm ra đi m có l i đ khaiữ ể ấ ợ ấ ẫ ể ể ợ ể
thác. Khi ti n hành xu t kh u, m t qu c gia có hi u qu th p trong vi cế ấ ẩ ộ ố ệ ả ấ ệ
s n xu t ra t t c các lo i hàng hoá s có th chuyên môn hoá vào s nả ấ ấ ả ạ ẽ ể ả
xu t lo i hàng hoá ít b t l i nh t đ trao đ i v i các qu c gia khác vàấ ạ ấ ợ ấ ể ổ ớ ố
nh p v nh ng lo i hàng hoá mà vi c s n xu t nó là b t l i nh t đ ti tậ ề ữ ạ ệ ả ấ ấ ợ ấ ể ế
ki m đ c các ngu n l c c a mình và thúc đ y s phát tri n c a s nệ ượ ồ ự ủ ẩ ự ể ủ ả
xu t trong n c…ấ ướ
Mô hình c a nhà kinh t David Ricardo v i các gi thi t đ c đ nủ ế ớ ả ế ượ ơ
gi n hoá nh sau:ả ư
+ Th gi i ch có hai n c ch ng h n là Vi t Nam và M . Hai qu cế ớ ỉ ướ ẳ ạ ệ ỹ ố
gia này ch s n xu t hai ch ng lo i hàng hoá là v i và máy vi tính. M iỉ ả ấ ủ ạ ả ỗ
qu c gia ch có l i th v s n xu t m t m t hàng. M có l i th v s nố ỉ ợ ế ề ả ấ ộ ặ ỹ ợ ế ề ả
xu t máy vi tính và Vi t Nam có l i th s n xu t v i.ấ ệ ợ ế ả ấ ả
Chuyên đ th c t p t t nghi pề ự ậ ố ệ 2
Khoa th ng m i Vũ th thuýươ ạ ị
Quỳnh
+ Y u t s n xu t duy nh t là lao đ ng có th t do di chuy n trongế ố ả ấ ấ ộ ể ự ể
m t n c.ộ ướ
+ Công ngh s n xu t c a M và Vi t Nam là c đ nh.ệ ả ấ ủ ỹ ệ ố ị
+ Chi phí s n xu t, không phát sinh các chi phí khác.ả ấ
B ng 1: ảL i th so sánh gi a hai qu c gia Vi t Nam và M .ợ ế ữ ố ệ ỹ
Qu c gia ố
M t hàng ặVi t NamệMỹ
V i( m/gi công )ả ờ 2 4
Máy tính( chi c/giế ờ
1 6
S li u b ng 1 cho th y:ố ệ ả ấ
M có l i th tuy t đ i so v i Vi t Nam trong s n xu t c hai m tỹ ợ ế ệ ố ớ ệ ả ấ ả ặ
hàng là v i và máy tính. Tuy nhiên n u phân tích c th thì khi năng su tả ế ụ ể ấ
lao đ ng ngành ch t o máy tính c a M g p 6 l n Vi t Nam, năngộ ở ế ạ ủ ỹ ấ ầ ệ
su t c a ngành d t ch g p có hao l n. Nh v y gi a ch t o máy tính vàấ ủ ệ ỉ ấ ầ ư ậ ữ ế ạ
s n xu t v i thì Vi t Nam có l i th t ng đ i trong s n xu t v i. Theoả ấ ả ệ ợ ế ươ ố ả ấ ả
quy lu t l i th so sánh thì hai qu c gia s cùng có l i n u đi sâu vàoậ ợ ế ố ẽ ợ ế
chuyên môn hoá s n xu t m t lo i s n ph m( M ch t o máy tính, Vi tả ấ ộ ạ ả ẩ ỹ ế ạ ệ
Nam s n xu t v i )và sau đó hai qu c gia ti n hành trao đ i ngo i th ng,ả ấ ả ố ế ổ ạ ươ
đ i m t ph n v i l y m t ph n máy tính. ổ ộ ầ ả ấ ộ ầ
N u ti n hành trao đ i 6 chi c máy tính l y 4 mét v i thì M s ch ngế ế ổ ế ấ ả ỹ ẽ ẳ
có l i gì vì ngay trong th tr ng n i đ a c a M cũng trao đ i theo t lợ ị ườ ộ ị ủ ỹ ổ ỷ ệ
này.
T ng t nh v y, n u trao đ i theo t l 2 mét v i l y m t chi cươ ự ư ậ ế ổ ỷ ệ ả ấ ộ ế
máy tính thì Vi t Nam cũng s t ch i vì l i ích ngo i th ng không h nệ ẽ ừ ố ợ ạ ươ ơ
gì trao đ i trong n c. Do đó, t l trao đ i qu c t ph i n m trongổ ướ ỷ ệ ổ ố ế ả ằ
kho ng mà có th đem l i l i ích cho c hai n c, t c là:ả ể ạ ợ ả ướ ứ
4/6 < T l trao đ i qu c t V i/Máy tính < 2/1ỷ ệ ổ ố ế ả
Gi s t l trao đ i qu c t là 1/1 t c là 6 máy tính đ i l y 6 mét v i.ả ử ỷ ệ ổ ố ế ứ ổ ấ ả
qua trao đ i này, ta th y M có l i 2 mét v i, t c là ti t ki m đ c 1/2ổ ấ ỹ ợ ả ứ ế ệ ượ
Chuyên đ th c t p t t nghi pề ự ậ ố ệ 3
Khoa th ng m i Vũ th thuýươ ạ ị
Quỳnh
gi công. Còn Vi t Nam nh n đ c 6 chi c máy tính t M mà bìnhờ ệ ậ ượ ế ừ ỹ
th ng Vi t Nam ph i b ra 6 gi công đ s n xu t. N u dùng 6 giườ ệ ả ỏ ờ ể ả ấ ế ờ
công này đ d t thì có th t o ra 12 mét v i, nh v y Vi t Nam có l i 6ể ệ ể ạ ả ư ậ ệ ợ
mét v i hay ti t ki m đ c 3 gi công. ả ế ệ ượ ờ
Qua phân tích ví d trên cho th y ho t đ ng trao đ i th ng m i qu cụ ấ ạ ộ ổ ươ ạ ố
t đã mang l i l i ích cho c hai qu c gia, thông qua vi c xu t kh uế ạ ợ ả ố ệ ấ ẩ
nh ng hàng hoá có l i th t ng đ i và nh p kh u nh ng hàng hoá khôngữ ợ ế ươ ố ậ ẩ ữ
có l i th t ng đ i. S chuyên môn hoá trong s n xu t và trao đ i nh ngợ ế ươ ố ự ả ấ ổ ữ
hàng hoá s s d ng t t nh t nh ng l i th c a qu c gia mình, giúp ti tẽ ử ụ ố ấ ữ ợ ế ủ ố ế
ki m đ c nh ng ngu n l c v n, lao đ ng, tài nguyên thiên nhiên…trongệ ượ ữ ồ ự ố ộ
quá trình s n xu t hàng hoá ph c v cho xu t kh u. Bên c nh đó cũngả ấ ụ ụ ấ ẩ ạ
làm tăng s l ng và ch t l ng s n ph m c a th gi i t o đi u ki nố ượ ấ ượ ả ẩ ủ ế ớ ạ ề ệ
cho kh năng tiêu dùng c a con ng i.ả ủ ườ
3. VAI TRÒ C A HO T Đ NG XU T KH U.Ủ Ạ Ộ Ấ Ẩ
3.1 Đ i v i m t n n kinh tố ớ ộ ề ế
Là m t trong nh ng n i dung c b n c a ho t đ ng kinh t đ iộ ữ ộ ơ ả ủ ạ ộ ế ố
ngo i, xu t kh u đã tr thành ph ng ti n đ thúc đ y phát tri n kinh t .ạ ấ ẩ ở ươ ệ ể ẩ ể ế
S tăng tr ng kinh t đòi h i các đi u ki n: nhân l c, tài nguyên,ự ưở ế ỏ ề ệ ự
v n và công ngh . Song h u h t các n c đang phát tri n và ch m phátố ệ ầ ế ướ ể ậ
tri n đ u n m trong tình tr ng thi u v n, thi u công ngh và th a laoể ề ằ ạ ế ố ế ệ ừ
đ ng. Nh ng y u t c b n này trong n c ch a có kh năng đáp ng thìộ ữ ế ố ơ ả ướ ư ả ứ
bu c ph i nh p kh u t bên ngoài song mu n nh p kh u đ c thì ph i cóộ ả ậ ẩ ừ ố ậ ẩ ượ ả
ngo i t .ạ ệ
Th c ti n đã xác đ nh xu t kh u là m t mũi nh n có ý nghĩa quy tự ễ ị ấ ẩ ộ ọ ế
đ nh đ i v i quá trình phát tri n kinh t c a m t đ t n c. Công tác xu tị ố ớ ể ế ủ ộ ấ ướ ấ
kh u đ c đánh giá quan tr ng nh v y là do:ẩ ượ ọ ư ậ
+M t là,ộ xu t kh u đã t o ngu n v n chính cho nh p kh u, ph cấ ẩ ạ ồ ố ậ ẩ ụ
v công nghi p hoá đ t n c. Công nghi p hoá v i nh ng b c đi phùụ ệ ấ ướ ệ ớ ữ ướ
h p là con đ ng t t y u đ kh c ph c tình tr ng nghèo nàn l c h u. Tuyợ ườ ấ ế ể ắ ụ ạ ạ ậ
nhiên, công nghi p hoá đòi h i ph i có s l ng l n v n đ nh p kh uệ ỏ ả ố ưọ ớ ố ể ậ ẩ
nh ng máy móc thi t b , công ngh tiên ti n.ữ ế ị ệ ế
Chuyên đ th c t p t t nghi pề ự ậ ố ệ 4
Khoa th ng m i Vũ th thuýươ ạ ị
Quỳnh
Ngu n v n nh p kh u có th t p trung t các hình th c nh : Đ uồ ố ậ ẩ ể ậ ừ ứ ư ầ
t n c ngoài, vay n , vi n tr , thu t xu t kh u…Các ngu n này tuyư ướ ợ ệ ợ ừ ấ ẩ ồ
quan tr ng nh ng s ph i tr dù b ng cách này hay cách khác. Nh v y,ọ ư ẽ ả ả ằ ư ậ
ngu n v n quan tr ng cho nh p kh u ph n l n trông ch vào xu t kh u.ồ ố ọ ậ ẩ ầ ớ ờ ấ ẩ
Xu t kh u quy t đ nh quy mô và t c đ tăng tr ng c a nh p kh u.ấ ẩ ế ị ố ộ ưở ủ ậ ẩ
nh ng n c kém phát tri n v i m t nguyên nhân ch y u làỞ ữ ướ ể ớ ộ ủ ế
thi u ti m l c v v n trong quá trình phát tri n, ngu n v n huy đ ng tế ề ự ề ố ể ồ ố ộ ừ
n c ngoài đ c coi là c s chính nh ng m i c h i đ u t ho c vay nướ ượ ơ ở ư ọ ơ ộ ầ ư ặ ợ
c a n c ngoài và các t ch c qu c t ch tăng lên khi các ch đ u t vàủ ướ ổ ứ ố ế ỉ ủ ầ ư
ng i cho vay th y đ c kh năng tr n c a đ t n óc, trong đó h r tườ ấ ượ ả ả ợ ủ ấ ư ọ ấ
chú tr ng t i ho t đ ng xu t kh u.ọ ớ ạ ộ ấ ẩ
+ Hai là, xu t kh u đóng góp vào quá trình chuy n d ch c c u n nấ ẩ ể ị ơ ấ ề
kinh t , thúc đ y s n xu t phát tri n. D ch chuy n c c u kinh t t nôngế ẩ ả ấ ể ị ể ơ ấ ế ừ
nghi p sang công nghi p phù h p v i xu th phát tri n c a n n kinh tệ ệ ợ ớ ế ể ủ ề ế
th gi i là t t y u đ i v i t t c các n c kém phát tri n.ế ớ ấ ế ố ớ ấ ả ướ ể
Có hai cách nhìn nh n v tác đ ng c a xu t kh u đ i v i s n xu tậ ề ộ ủ ấ ẩ ố ớ ả ấ
và chuy n d ch c c u kinh t :ể ị ơ ấ ế
- Xu t kh u ch tiêu th nh ng s n ph m th a so v i nhu c u n iấ ẩ ỉ ụ ữ ả ẩ ừ ớ ầ ộ
đ a. Trong tr ng h p n n kinh t còn l c h u và ch m phát tri n, s nị ườ ợ ề ế ạ ậ ậ ể ả
xu t v c b n còn ch a đ tiêu dùng, n u ch th đ ng ch s “ th aấ ề ơ ả ư ủ ế ỉ ụ ộ ờ ở ự ừ
ra ” c a s n xu t thì xu t kh u ch quy mô nh và tăng tr ng ch m.ủ ả ấ ấ ẩ ỉ ở ỏ ưở ậ
- Coi th tr ng th gi i là h ng quan tr ng đ t ch c s n xu t.ị ườ ế ớ ướ ọ ể ổ ứ ả ấ
Quan đi m này còn tác đ ng tích c c đ n chuy n d ch c c u kinh t ,ể ộ ự ế ể ị ơ ấ ế
thúc đ y s n xu t phát tri n, th hi n ch :ẩ ả ấ ể ể ệ ở ỗ
Xu t kh u t o đi u ki n cho các ngành cùng có c h i phát tri n.ấ ẩ ạ ề ệ ơ ộ ể
Ví d : Khi phát tri n ngành d t ph c v xu t kh u thì các ngành ch bi nụ ể ệ ụ ụ ấ ẩ ế ế
nguyên li u nh : bông, may m c… cũng có c h i phát tri n theo.ệ ư ặ ơ ộ ể
Xu t kh u t o đi u ki n m r ng th tr ng tiêu th s n ph m,ấ ẩ ạ ề ệ ở ộ ị ườ ụ ả ẩ
góp ph n n đ nh s n xu t.ầ ổ ị ả ấ
Chuyên đ th c t p t t nghi pề ự ậ ố ệ 5
