LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thương mại điện tử (
TMĐT) ra đời là kết quả hợp thành của nền “ kinh tế số hóa” và “ xã hội thông tin”.
TMĐT bao trùm một phạm vi rộng lớn các hoạt động kinh tế và xã hội, nó mang đến
lợi ích tiềm năng và đồng thời cả thách thức cho người sử dụng.
TMĐT đang phát triển nhanh trên bình diện toàn cầu, tuy hiện nay đang áp dụng
chủ yếu ở các nước công nghiệp phát triển nhưng các nước đang phát triển cũng đã bắt
đầu tham gia. Toàn cầu đang hướng tới giao dịch thông qua TMĐT .
Thanh toán điện tử là yêu cầu cấp thiết cần được nghiên cứu và ứng dụng để phát
triển hoàn thiện các hoạt động TMĐT. Tuy cơ sở hạ tầng phục vụ cho TMĐT của Việt
Nam còn chưa hoàn thiện, song cùng với xu hướng hội nhập quốc tế, Việt Nam cũng
đã bước đầu tham gia và từng bước thử nghiệm các công cụ thanh toán điện tử.
Thời gian qua Trung tâm Thông tin Thương mại- Bộ Thương mại đã thực hiện dự
án chạy thử nghiệm chương trình thanh toán trong TMĐT và cũng đạt được một số
thành tựu nhất định.
TMĐT đưa lại lợi ích tiềm tàng giúp người tham gia thu được thông tin về thị
trường và đối tác, giảm chi phí, mở rộng quy mô doanh nghiệp, rút ngắn chu kỳ kinh
doanh và đặc biệt với nước đang phát triển đây là cơ hội tạo bước tiến nhảy vọt, rút
ngắn khoảng cách với các nước tiên tiến.
Xuất phát từ thực tế này em chọn đề tài: “Thực trạng và một số kiến nghị đẩy
mạnh ứng dụng thanh toán diện tử ở Trung tâm Thông tin Thương mại” Làm đề tài
nghiên cứu luận văn tốt nghiệp của mình. Mục đích của luận văn là thông qua việc
nghiên cứu hoạt động thanh toán điện tủ, trên cơ sở những lý luận đã được học để đưa
ra những biện pháp thiết thực góp phần đẩy mạnh hoạt động thanh toán điện tử ở
Trung tâm Thông tin Thương mại, nơi em thực tập tốt nghiệp.
Nội dung dự kiến bài viết của em gồm 3 phần:
Chương I: Vấn đề thanh toán điện tử và môi trường cho hoạt động thanh
toán điện tử ở Việt Nam.
Chương II: Mô hình thanh toán trong TMĐT ở Trung tâm Thông tin
Thương mại.
Chương III: Một số kiến nghị nhằm đẩy mạnh thanh toán điện tử ở Trung
tâm Thông tin Thương mại.
Do thời lượng và khả năng có hạn nên việc tìm hiểu, nghiên cứu để hoàn thiện
luận văn mới chỉ đạt kết quả bước đấu chưa hoàn thiện, không thể tránh khỏi những
hạn chế thiếu sót. Em kính mong được sự chỉ dẫn, góp ý của các thầy cô và các bạn để
bài viết được hoàn thiện hơn.
CHƯƠNG được: VẤN ĐỀ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ VÀ MÔI TRƯỜNG CHO
HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM
1.1/ CÁC KHÁI NIỆM
1.1.1/ Thương mại điện tử (E-Commerce) là hình thái hoạt động kinh doanh bằng các
phương pháp điện tử; là việc trao đổi “thông tin” kinh doanh thông qua các phương
tiện công nghệ điện tử.
1.1.2/ Khái niệm thanh toán điện tử:
Khi kinh doanh trên Internet ta có thể tiến hành và quản lý mọi giao dịch thông
qua một hệ thống thanh toán mà ta chỉ cần một chiếc máy vi tính với một trình duyệt
và kết nối mạng.Toàn bộ quá trình từ lúc khách hàng đặt hàng, thanh toán cho đến khi
nhận, gửi hàng, nhận tiền và cảm ơn khách hàng đều được tự động hóa.
Ngoài áp dụng thanh toán qua Internet, hiện nay các ngân hàng cũng áp dụng hệ
thống thanh toán điện tử liên ngân hàng làm cơ sở cho phát triển hệ thống thanh toán
điện tử ở Việt Nam.
1.1.3/ Yêu cầu của một hệ thống thanh toán điện tử: Để sử dụng hệ thống thanh toán
điện tử ta phải có một tài khoản (Merchanht Account) và một cổng thanh toán
(Payment Gateway).
- Merchant account là một tài khoản ngân hàng đặc biệt, cho phép khi kinh doanh
có thể chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dung. Việc thanh toán bằng thẻ tín dụng chỉ
có thể thông qua dạng tài khoản này.
- Payment gateway là một chương trình phần mềm. Phần mềm này sẽ chuyển dữ
liệu của các giao dịch từ website của người bán sang trung tâm thanh toán thẻ tín dụng
để hợp thức hóa quá trình thanh toán thẻ tín dụng.
1.1.4/ Các hình thức thanh toán điện tử:
Thanh toán là một khâu không thể thiếu được trong các cuộc giao dịch buôn bán
và ngày nay khi thương mại điện tử phát triển thì vai trò của thanh toán cũng không
thể mất đi và nó càng cần thiết hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, để bắt kịp xu thế của thời
đại – xu thế thương mại hoá điện tử toàn cầu – thì một yêu cầu mới nảy sinh đòi hỏi hệ
thống thanh toán cũng phải phát triển theo, phù hợp với những giao dịch mua bán
trong thương mại điện tử. Vì thế thanh toán điện tử đã ra đời để phục vụ cho thương
mại điện tử và nó ngày càng được mở rộng với nhiều hình thức thanh toán mới, linh
động, tiện lợi.
- Thanh toán bằng thẻ tín dụng điện tử: Nếu xét trong lĩnh vực ngân hàng thì hệ
thống thanh toán trên thế giới đang ngày được hoàn thiện và đổi mới nhưng khi so
sánh với nhịp độ phát triển ngày càng cao của thương mại điện tử toàn cầu thì thanh
toán được xem là mặt ít phát triển nhất. Tất cả các hàng hoá và dịch vụ được mua bán
qua mạng Internet đều thanh toán qua hình thức thẻ tín dụng cổ truyền. Thẻ tín dụng
điện tử truyền thống và phổ biến nhất hiện nay là Mastercard và Visacard…
- Thanh toán điện tử qua máy di động kỹ thuật số nối mạng toàn cầu: Đây là hình
thức thanh toán ra đời trong nền “kinh tế số hoá”. Để đáp ứng những đòi hỏi ngày càng
cao của thanh toán trong các giao dịch thương mại điện tử, các nhà sản xuất điện thoại
di động nổi tiếng trên thế giới như Erricsion, Motorola, Nokia, Siemen… và các ngân
hàng khổng lồ như ABN AMRO Bank, Banco Santardard, Citi Group, Deutsche Bank,
HSBC… đã cùng nhau cộng tác để phát triển hình thức thanh toán điện tử bằng công
nghệ điện thoại di động, công nghệ số nối mạng trên phạm vi toàn cầu.
- Thanh toán qua Homebanking: Ngày nay, các dịch vụ thanh toán điện tử qua
các homebanking đã có ở hầu hết các ngân hàng lớn trên thế giới. Vừa qua, hãng TVN
Entertainment Corporation liên kết cùng hãng Digital Evolution thành lập một liên
doanh lấy tên là Chomzone LLC đầu tư vào phát triển các ứng dụng cho thương mại
điện tử và thanh toán điện tử. Liên doanh này đã hợp tác với E-citi để tạo ra
Homebanking dịch vụ Internet hoàn hảo từ A đến Z. Nếu như trước đây việc thanh
toán đều được thực hiện như truyền thống thì loại hình dịch vụ mới này đảm bảo cho
khách hàng tận dụng tối đa các tiện ích trên mạng để tiến hành các nghiệp vụ thanh
toán tiền hàng của mình thông qua các dịch vụ ngân hàng tại nhà.
- Thanh toán bằng các hoá đơn điện tử : Việc thanh toán quốc tế bằng hoá đơn
chứng từ truyền thống đã không thể đáp ứng được tốc độ giao dịch vô cùng cao trong
thương mại điện tử. Vì vậy phương thức thanh toán bằng hoá đơn điện tử được rất
nhiều hãng cung cấp dịch vụ tài chính hàng đầu thế giới đặc biệt quan tâm.
Như vậy, triển vọng cho thanh toán bằng hoá đơn điện tử trong các giao dịch
thương mại điện tử trên thế giới sẽ là rất lớn nhờ những nỗ lực của các ngân hàng trên
toàn cầu trong việc ứng dụng và cải tiến những tiện ích mà thanh toán qua hoá đơn
điện tử đem lại.
- Thanh toán bằng tiền điện tử: Một hình thức mới của tiền được tiến hành dưới
dạng “Coin” tiền đồng, một dạng tiền ảo trên máy tính điện toán được ra đời để phục
vụ cho các giao dịch thương mại điện tử. Tiền mặt điện tử được dùng để thanh toán
cho các cuộc giao dịch trên máy, trao đổi-mua bán trên mạng Internet. Hiện nay, hầu
như tất cả các ngân hàng lớn trên thế giới như E-citi bank, ANZ, ABN… đều đã sử
dụng hình thức thanh toán điện tử bằng tiền điện tử này. Thanh toán bằng tiền mặt
Internet đang trên đà phát triển nhanh vì ngoài những lợi ích vốn có mà hình thức
thanh toán điện tử đem lại, thanh toán bằng tiền điện tử còn có hàng loạt ưu điểm nổi
bật như:
Có thể dùng cho thanh toán những món hàng có giá trị nhỏ, thậm chí trả tiền mua bán
vì phí giao dịch mua hàng và chuyển tiền rất thấp.