LÝ THUYẾT LÃNH ĐẠO GVHD: ThS. Nguyễn Thị Hải Đường
Nhóm: VVP Trang 1
LÝ THUYẾT LÃNH ĐẠO
LÝ THUYẾT LÃNH ĐẠO GVHD: ThS. Nguyễn Thị Hải Đường
Nhóm: VVP Trang 2
1. Khái niệm
1.1. Khái niệm lãnh đạo
Có nhiều quan niệm khác nhau về lãnh đạo.Theo James Gibson:
lãnh đạo là một phần công việc của quản lý nhưng không phải toàn bộ công
việc quản lý. Lãnh đạo là năng lực thuyết phục người khác hăng hái phấn đấu
cho những mục tiêu đã xác định.
George Tery:
Lãnh đạo là hoạt động gây ảnh hưởng đến con người để họ phấn đấu tự
nguyện cho các mục tiêu của tổ chức
.R. Tannenbaum, R. Weschler và F. Massarik:
Lãnh đạo là ảnh hưởng lên nhân cách được thực hiện trong tình huống và
được định hướng thông qua quá trình giao tiếp nhằm đạt được mục đích chung
hoặc những mục đích chuyên biệt.
H. Koontz và các tác giả:
Lãnh đạo là quá trình tác động đến con người saocho họ cố gắng một cách tự
giác và hăng hái thực hiện mục tiêu chung của tổ chức.
P. Hersey và Ken Blanc Hard:
Lãnh đạo là một quá trình gây ảnh hưởng đến các hoạt động của một cá nhân
hay một nhóm nhằm đạt được mục đích trong tình huống nhất định.
Có nhiều quan niệm khác nhau về mối quan hệ giữa lãnh đạo và quản lý.
Nhưng có thể khái quát thành hai khuynh hướng điển hình:
Một là: Lãnh đạo và quản lý là đồng nhất với nhau.
Hai là: Lãnh đạo và quản lý là hoàn toàn khác biệt.
Thực chất, lãnh đạo và quản lý vừa có sự đồng nhất, vừa có sự khác biệt.
Để thấy được lãnh đạo và quản lý vừa có sự đồng nhất, vừa có sự khác biệt, cần
phảicăn cứ vào các phương diện sau:
Thứ nhất, xét về chủ thể hoạt động.
LÝ THUYẾT LÃNH ĐẠO GVHD: ThS. Nguyễn Thị Hải Đường
Nhóm: VVP Trang 3
Sự đồng nhất giữa lãnh đạo và quản lý là ở chỗ một nhà lãnh đạo cũng
cóthể được gọi là một nhà quản lý, và ngược lại, một nhà quản lý có thể được
coi làmột nhà lãnh đạo.
Sự khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý được biểu hiện: chỉ những nhà quản
lýcấp cao mới là những nhà lãnh đạo đúng nghĩa; còn các nhà quản lý cấp trung
vàcấp thấp thường không được gọi là nhà lãnh đạo.
Thứ hai, xét về phương diện mục tiêu (Nội dung) hoạt động.
Sự đồng nhất giữa lãnh đạo và quản lý đó là các hoạt động này dù được
thựcthi theo cách nào thì cũng nhằm hướng tới thực hiện mục tiêu của tổ chức.
Sự khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý thuộc về tính chất của mục tiêu
màchúng hướng tới. Mục tiêu của lãnh đạo mang tính định hướng, chiến lược,
địnhtính; Mục tiêu của quản lý mang tính chất cụ thể, chiến thuật, định lượng.
Thứ ba, về phương thức hoạt động.
Sự đồng nhất giữa lãnh đạo và quản lý: hoạt động lãnh đạo và hoạt
độngquản lý đều phải được thực hiện trên cơ sở khoa học và nghệ thuật để phối
hợp các nguồn lực nhằm đạt tới hiệu quả cao nhất.
Sự khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý thể hiện ở chỗ: hoạt động lãnh đạo
làhoạt động nhằm hướng dẫn, động viên, khích lệ nhân viên và duy trì kỷ luật,
kỷcương của họ, do vậy, yếu tố nghệ thuật phải được đặt lên hàng đầu và cùng
với nólà phải sử dụng yếu tố khoa học; hoạt động quản lý là hoạt động nhằm
duy trì kỷluật, kỷ cương và động viên, khích lệ nhân viên, do vậy, yếu tố khoa
học được đặtlên trước và cùng với nó là yếu tố nghệ thuật
Từ những quan niệm về lãnh đạo và về mối quan hệ giữa lãnh đạo và
quảnlý, xuất phát từ thực tiễn lãnh đạo và quản lý, có thể đưa ra một định nghĩa
về lãnhđạo (theo nghĩa rộng) như sau:
Lãnh đạo là tác động bằng nghệ thuật và khoa học để gây ảnh hưởng tích cực
tới con người để phát huy và phối hợp tiềm năng và năng lực của họ nhằm
hướng tới hoàn thành mục tiêu của tổ chức.
1.2. Khái niệm chức năng lãnh đạo
LÝ THUYẾT LÃNH ĐẠO GVHD: ThS. Nguyễn Thị Hải Đường
Nhóm: VVP Trang 4
Với tư cách là một chức năng của quy trình quản lý, chức năng lãnh đạo(lãnh
đạo theo nghĩa hẹp) được định nghĩa như sau:
Lãnh đạo là tác động bằng nghệ thuật và khoa học để duy trì kỷ luật, kỉ cương
của tổ chức và hướng dẫn, thuyết phục, khích lệ nhân viên nhằm phát huy cao
nhất tiềm năng và năng lực của họ hướng tới thực hiện mục tiêu của tổ chức.
2. Đặc trưng của chức năng lãnh đạo
Chức năng lãnh đạo có các đặc trưng sau:
- Là một chức năng của quy trình quản lý gắn với chủ thể quản lý.
- Chức năng lãnh đạo có 2 phương diện cơ bản: Duy trì kỉ cương, kỉ luật
vàđộng viên, khích lệ nhân viên.
- Vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật vì thế đòi hỏi chủ thể quản
lý phải vận dụng các tri thức của nhiều khoa học.
3. Vai trò của chức năng lãnh đạo
Việc xác định mục tiêu, phương án đúng đắn có thể mang lại hiệu quả cho
hoạt động quản lý khi nó được phân công, phân nhiệm, giao quyền và thiết kế
bộ máy phù hợp. Tuy nhiên, khi nhà quản lý đã bố trí, sắp xếp đúng người đúng
việc là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Vấn đề quan trọng đối với hiệu quả quản
lý là làm thế nào để duy trì kỉ luật, kỉ cương và phát huy cao nhất tiềm năng và
năng lực của nhân viên. Đó thực chất là chức năng lãnh đạo (mà nhiều người là
chức năng điều khiển, phối hợp của nhà quản lý).
Nhà lãnh đạo là người đứng đầu doanh nghiệp, nên vai trò của họ ảnh
hưởng rất lớn tới sự phát triển của doanh nghiệp. Khi họ thực hiện tốt vai trò
của mình, họ sẽ thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. Khi họ làm sai vai trò, họ sẽ
kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp.
3.1. Nhà lãnh đạo là người đại diện cho doanh nghiệp
Là người đứng đầu doanh nghiệp, nên nhà lãnh đạo là người thay mặt
doanh nghiệp trước pháp lý, trước lợi ích chung của doanh nghiệp và kết quả
cuối cùng mà doanh nghiệp đạt được.
LÝ THUYẾT LÃNH ĐẠO GVHD: ThS. Nguyễn Thị Hải Đường
Nhóm: VVP Trang 5
Chịu trách nhiệm trước pháp lý: Trước các cơ quan chức năng, nhà lãnh
đạo là người chịu trách nhiệm hoàn toàn về quá trình thành lập, hoạt động và
phát triển của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp hoạt động vi phạm pháp luật,
thì người chịu tội trước hết là lãnh đạo doanh nghiệp
Chịu trách nhiệm trước lợi ích chung và kết quả cuối của doanh
nghiệp: Là người điều hành doanh nghiệp, vì vậy kết quả cuối cùng mà doanh
nghiệp đạt được đều là sản phẩm trực tiếp hoặc gián tiếp từ những quyết định
của nhà lãnh đạo doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp kinh doanh thành công thì
công đầu tiên thuộc về lãnh đạo, và khi doanh nghiệp thua lỗ thì tội đầu tiên
cũng thuộc về lãnh đạo.
3.2. Nhà lãnh đạo là người chỉ huy doanh nghiệp
Với vai trò là người chỉ huy doanh nghiệp, nhà lãnh đạo phải xác định được
tầm nhìn rõ ràng, chính xác cho doanh nghiệp, xác định được lịch trình để đạt
mục tiêu đó, huy động và thúc đẩy cấp dưới thực hiện mục tiêu,
· Xác định tầm nhìn rõ ràng, chính xác cho doanh nghiệp: nhà lãnh đạo
là người vẽ ra đường lối, mục tiêu, viễn cảnh tương lai của doanh nghiệp. Họ
đảm trách những mục tiêu mang tính thách thức liên quan tới sự thay đổi, và
tập trung vào việc thay đổi hành vi. Nhà lãnh đạo chấp nhận rủi ro và không
ngại đương đầu với những tình huống mạo hiểm trong quá trình đạt đến mục
tiêu của mình, vì vậy họ thường coi những việc khó khăn mà nguời khác tránh
là những cơ hội tốt để mình thử sức và chinh phục.
· Xác định lịch trình để đạt mục tiêu đó: Để thực hiện tầm nhìn, nhà lãnh
đạo phải xác định được các bước thực hiện tầm nhìn đó. Họ vạch ra chiến lược
và thực hiện những thay đổi để duy trì sự tồn tại và phát triển của doanh
nghiệp.
· Huy động và thúc đẩy cấp dưới thực hiện mục tiêu: Nhà lãnh đạo tập
trung vào yếu tố con người. Họ kêu gọi, lôi kéo những người dưới quyền đi
theo mình, hướng tới xây dựng sự nghiệp chung của doanh nghiệp. Nhà lãnh
đạo sử dụng uy tín, ảnh hưởng cá nhân để thúc đẩy những nguời dưới quyền