HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
TS LƯƠNG NGỌC VĨNH (Chủ biên)
LÝ THUYẾT VÀ KỸ NĂNG
TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH
HÀ NỘI - 2021
Tập thể tác giả
1. TS. Lương Ngọc Vĩnh (chương 1, 2, 3, 6)
2. TS. Vũ Thanh Vân (chương 4)
3. TS. Phạm Bình Dương (chương 5 - phần kênh TTCS)
4. TS. Phạm Thị Hoa (chương 1 - phần chu trình chính sách)
5. TS. Vũ Hoài Phương (chương 7)
6. TS. Lê Đức Hoàng (chương 5 - phần môi trường TTCS)
LỜI GIỚI THIỆU
Với các quốc gia trên thế giới, truyền thông chính sách là cầu nối thông
tin giữa công chúng và giới cầm quyền. Trước hết, truyền thông chính sách
cung cấp nguồn dữ liệu to lớn, phong phú và đáng tin cậy làm cơ sở cho nhà
cầm quyền ban hành chính sách. Thông qua các kênh truyền thông khác
nhau, chính sách của nhà cầm quyền sẽ được phổ biến rộng rãi tới công
chúng làm cho họ có nhận thức, thái độ và hành vi đúng đắn trong tổ chức
thực hiện. Những ý kiến đánh giá, phản hồi của công chúng mà truyền thông
chính sách cung cấp cũng là một trong những căn cứ để giới cầm quyền tiếp
tục duy trì hay bãi bỏ một chính sách đã ban hành.
Ở Việt Nam, truyền thông chính sách thường được đồng nhất với công
tác tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Vì vậy, thường
có sự nhầm lẫn giữa phương thức vận động thuyết phục, tập hợp quần chúng
theo Đảng làm cách mạng với việc huy động người dân tham gia vào các
khâu của chu trình chính sách nhằm giải quyết hài hòa lợi ích của quốc gia
với lợi ích của các giai tầng trong xã hội, tạo sự đồng thuận và tính tự giác,
sáng tạo của quần chúng trong xây dựng và thực thi các chính sách của Nhà
nước.
Quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập
quốc tế đặt ra yêu cầu phải phân biệt giữa công tác tuyên truyền của Đảng và
truyền thông chính sách nhằm không chỉ phát huy vai trò của quần chúng
trong thực thi chính sách mà còn bảo đảm việc tham vấn ý kiến nhân dân
trong quá trình xây dựng và ban hành chính sách đang được thực hiện ngày
càng thực chất và rộng rãi. Trên cơ sở đó, từng bước khắc phục tình trạng
tuyên truyền một chiều từ trên xuống, tăng cường lắng nghe, chia sẻ, đối
thoại về chính sách, khơi dậy các phong trào hành động cách mạng rộng lớn
của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước. Điều đó đòi hỏi phải xây dựng một hệ thống lý luận về
3
truyền thông chính sách của Việt Nam làm cơ sở để nâng cao nhận thức, chỉ
đạo thực tiễn và đào tạo nguồn nhân lực truyền thông chính sách.
Cuốn sách “Lý thuyết và kỹ năng truyền thông chính sách” do Khoa
Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền biên soạn, là cuốn giáo trình
đào tạo cử nhân ngành Chính trị học, chuyên ngành Truyền thông chính sách.
Để ra đời cuốn giáo trình này, từ năm 2016 với sự giúp đỡ của Cơ quan hợp
tác quốc tế Hàn Quốc (KOIKA), Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã cử hai
đoàn cán bộ, giảng viên sang Hàn Quốc học tập kinh nghiệm và đã tổ chức
ba hội thảo quốc tế về truyền thông chính sách tại Việt Nam trong các năm
2017, 2018, 2019.
Xuất phát từ nhu cầu của sự nghiệp đổi mới, trên cơ sở tổng kết thực
tiễn Việt Nam và nghiên cứu chắt lọc tri thức từ các kỷ yếu hội thảo quốc tế,
tập thể tác giả biên soạn cuốn sách này giúp người học nắm được những kiến
thức và kỹ năng cơ bản về truyền thông chính sách bao gồm: khái niệm và
bản chất, nguyên tắc, tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực truyền thông chính
sách; thông điệp, kênh và môi trường truyền thông chính sách; hiệu quả và
lập kế hoạch truyền thông chính sách.
Trong quá trình biên soạn cuốn sách, các tác giả đã kế thừa nhiều tri
thức của lĩnh vực truyền thông, báo chí và khoa học công tác tư tưởng. Tuy
nhiên, truyền thông chính sách là một vấn đề rất mới, trong lần xuất bản đầu
tiên này không tránh khỏi những sai sót và hạn chế. Tập thể tác giả rất mong
nhận được những ý kiến đóng góp của sinh viên và đông đảo bạn đọc để bổ
sung và hoàn thiện trong lần tái bản sau.
TẬPTHỂTÁCGIẢ
4
Chương 1
KHÁI NIỆM VÀ BẢN CHẤT CỦA TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH
1. Khái niệm truyền thông chính sách
1.1. Chính sách và chu trình chính sách
1.1.1. Chính sách và chính sách công
- Chính sách.
TheoTừđiểnTiếngViệt,“chính sách là một đường lối, chủ trương của
một chính phủ hay một chính đảng căn cứ vào đặc điểm tình hình trong và
ngoài nước mà đặt ra”1.Trênthếgiới,ngườitaquanniệmchínhsáchtheo
nghĩarộnghơn,đó1làmộthệthốngnguyêntắccótínhhướngdẫn,hoặccác
quyếtđịnhđưaranhằmđạtđượccáckếtquảhợplýcủanhiềuchủthểkhác
nhau.Mộtchínhsáchlàmộttuyênbốvềýđịnhvàđượcthựchiệnnhưmột
thủtụchoặcmộtphươngthứcgiaotiếp.Cácchínhsáchthườngđượccơquan
quảntrịthôngquatrongmộttổchức2.Chínhsáchcóthểđượcxâydựngvà
thựchiệnởnhữngtầngnấckhácnhau,từcáctổchứcquốctếđếntừngquốc
gia, từ nhà nước đến các đơn vị, tổ chức chính trị - xã hội, doanh
nghiệp,...nhằmgiảiquyếtnhữngvấnđềđặtrachomỗitổchứcđóvàchúng
chỉcóhiệulựcthihànhtrongtổchứcđó.Đôikhichínhsáchcũngđượcáp
dụngchocánhânnhưlàmộtýtưởng,niềmtinhướngdẫnconngườisốngvà
cưxửvớimôi trườngxungquanh. Tuynhiêntheoquanniệmphổbiến
nhất,1chínhsáchlàchươngtrìnhhànhđộngdocáctổchức,nhàlãnhđạohay
nhàquảnlýđềrađểgiảiquyếtmộtvấnđềnàođóthuộcphạmvithẩmquyền
của1mình.
Trênthếgiới,ngườitaquanniệmchínhsáchdochínhphủbanhànhlà
chínhsáchcông(publicpolicy).Chínhsáchdocácnhómxãhội,đảngphái
chínhtrị,cáctậpđoàn,côngty…banhànhnhằmphụcvụlợiíchchocác
nhóm,tổchứcđólàchínhsáchtư(privatepolicy).
1TừđiểnTiếngViệt(2005),Nxb.TừđiểnBáchkhoa,tr.170.
2Office,Publications.1“Whatispolicy”.1sydney.edu.au.Truycậpngày15tháng4năm2018.
5