Màu cơ bản
Các màu cơ bản, còn gọi là màu gốc, của một không gian màu là các màu sắc
không thể tạo ra bằng cách trộn các màu khác trong phổ màu của không gian màu
đó. Các màu gốc có thể được trộn với nhau để tạo ra mọi màu khác trong không
gian màu của chúng. Nếu không gian màu là một không gian véctơ thì các màu
gốc tạo nên hệ cơ sở của không gian đó.
Kết hợp các màu cơ bảnđể tạo ra các màu khác có nhiều cách:
pha màu theo phép cộng màu: là phương pháp pha trộn ánh sáng màu phát
ra từ nguồn sáng.
pha màu theo phép trừ màu: là phương pháp hòa trộn màu trên bảng vẽ.
Mục lục
1 Các màu bù của màu cơ bản
2 Các màu cơ bản trừ đi
3 Các màu cơ bản hội họa
4 Xem thêm
5 Liên kết ngoài
Các màu bù của màu cơ bản
Phối màu cộng sử dụng hệ màu RGB
Xem thêm bài RGB
Xem thêm bài phối màu phát xạ
Vì mắt người chỉ nhậy cảm với ba vùng quang phổ (gần tương ứng với vùng màu
da cam, xanh lá cây (hay lục) và xanh lam trên quang phổ), nên phối màu phát xạ
thường chỉ cần dùng ba nguồn sáng có màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam (gọi là
màu cơ bản) để tạo ra cảm giác về hầu hết màu sắc.
Hai tia sáng cùng cường độ thuộc hai trong ba màu cơ bản nói trên chồng lên nhau
sẽ tạo nên màu bù (hay màu phụ) của ba màu cơ bản:
Đỏ + Lục = Vàng
Đỏ + Lam = Cánh sen
Lam + Lục = Cánh chả
Ba tia sáng thuộc ba màu cơ bản cùng cường độ chồng lên nhau sẽ tạo nên màu
trắng. Thay đổi cường độ sáng của các nguồn sẽ tạo ra đủ gam màu của ba màu cơ
bản.
Các sinh vật khác con người có thể cảm thụ được nhiều màu hơn (chim 4 màu cơ
bản) hoặc ít màu hơn (bò 2 màu cơ bản) và ở những vùng quang phổ khác (ong
cảm nhận được vùng tử ngoại). Phương pháp trên vẫn áp dụng được cho chúng.
Các màu cơ bản trừ đi
Phối màu hấp thụ trên nền trắng
Xem thêm bài CMYK
Xem thêm bài phối màu hấp thụ
Trên nền trắng, các màu sắc về lý thuyết có thể được tạo ra bằng việc trộn các 3
loại mực xanh lơ, hồng sẫm và vàng (các màu gốc). Xanh lơ là màu bù với màu đỏ,
nghĩa là chất màu xanh lơ hấp thụ màu đỏ. Số lượng chất màu xanh lơ trong hỗn
hợp mực điều chỉnh lượng màu đỏ phản xạ lại mắt. Tương tự, màu hồng sẫm bù
với màu xanh lá cây, và màu vàng bù với màu xanh lam. Điều chỉnh việc trộn các
mực này, sẽ tạo nên sự chồng nhau của ánh sáng phản xạ của ba màu đỏ, xanh lá
cây và xan lam và tạo nên nhiều màu sắc (xem phối màu phát xạ).
Phương pháp trộn màu như trên hay gọi là CMY, hoặc "in ba màu". Do các trở
ngại kỹ thuật, người ta phải thêm mực màu đen thành hệ màu CMYK, hoặc các
màu khác để tăng gam màu.
Lý do mà mực đen được thêm vào CMYK vì việc trộn màu dùng CMY thường
không cho ra màu đen thực sự. Việc trộn các mực màu thường không làm hấp thụ
hết cả quang phổ. Các mực màu thường được trộn trước để tạo ra dải cầu vồng và
mực đen thêm vào để tạo nên độ sáng tối.
CMYK còn gọi là kỹ thuật in bốn màu. Ngoài ra, để tăng thêm gam màu của kỹ
thuật CMYK, người ta có thể trộn thêm màu xanh lá cây và da cam, như trong kỹ
thuật in sáu màu.
Dùng kính lúp, có thể quan sát phân bố các điểm mực màu trên một tờ báo in màu.
Các màu cơ bản hội họa
Trộn các màu cơ bản: đỏ vàng và lam
Trong lĩnh vực hội họa, các họa sĩ thường trộn màu theo hệ Đỏ-Vàng-Xanh và họ
gọi phương pháp phối màu này là pha màu theo phép trừ màu.
Pha ba màu cơ bản theo phương pháp này, gồm đỏ, vàng và Xanh, cho kết quả
như sau:
Đỏ + Vàng = Da cam
Đỏ + Lam = Tím
Lam + Vàng = Lục
Đỏ + Lam + Lục = Đen (gần giống như thế)
Thực ra cách pha màu này không cho phổ màu rộng. Các màu trộn với nhau có thể
làm mất đi sắc độ. Pha càng nhiều màu với nhau thì màu càng xỉn đục, hay còn gọi
bằng từ chuyên môn là bị "chết màu".