U BAN NHÂN DÂN HUY N NH THANHỶ Ệ Ư
PHÒNG GIÁO D C VÀ ĐÀO T OỤ Ạ
SÁNG KI N KINH NGHI M:Ế Ệ
“M T S BI N PHÁP RÈN LUY N KĨ NĂNG ĐC DI NỘ Ố Ệ Ệ Ọ Ễ
C M CHO H C SINH L P 4”Ả Ọ Ớ
H VÀ TÊN: VŨ TH MAI Ọ Ị
CH C V : GIÁO VIÊNỨ Ụ
ĐN V CÔNG TÁC : TR NG TI U H C THANH TÂNƠ Ị ƯỜ Ể Ọ
I
SKKN THU C MÔN: TI NG VI TỘ Ế Ệ
1
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm thuéc n¨m häc: 2010 - 2011
A. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
I. L I M ĐU:Ờ Ở Ầ
T p đc là m t phân môn c a ch ng trình ti ng Vi t b c Ti u h c.ậ ọ ộ ủ ươ ế ệ ậ ể ọ
Đây là m t phân môn có v trí đc bi t quan tr ng trong ch ng trình Ti ngộ ị ặ ệ ọ ươ ế
Vi t vì nó đm nhi m vi c hình thành và phát tri n cho h c sinh kĩ năngệ ả ệ ệ ể ọ
đc, m t kĩ năng quan tr ng hàng đu c a h c sinh b c Ti u h c.ọ ộ ọ ầ ủ ọ ậ ể ọ
Bi t đc ( đc đúng, đc nhanh, đc hi u, đc di n c m) giúp cácế ọ ọ ọ ọ ể ọ ễ ả
em h c sinh có kh năng ti p nh n ki n th c lên nhi u l n, giúp h c sinhọ ả ế ậ ế ứ ề ầ ọ
phát tri n t duy, hình thành các ph m ch t t t đp nh : yêu cái thi n, cáiể ư ẩ ấ ố ẹ ư ệ
đp, phê phán cái x u, cái ác...T đây, các em bi t tìm hi u, đánh giá cu cẹ ấ ừ ế ể ộ
s ng, nh n th c các m i quan h t nhiên, xã h i, t duy; có nh ng rungố ậ ứ ố ệ ự ộ ư ữ
đng tình c m và n y n nhi u c m t t đp trong cu c s ng,...ộ ả ả ở ề ướ ơ ố ẹ ộ ố
Đc t t, giúp các em h c t t các môn h c khác và s d ng đcọ ố ọ ố ọ ử ụ ượ
nhi u ngu n thông tin quan tr ng, b ích, lí thú. Do đó, đc tr thành m tề ồ ọ ổ ọ ở ộ
đòi h i c b n đu tiên đi v i m i h c sinh. Vi c d y đc có hi u quỏ ơ ả ầ ố ớ ỗ ọ ệ ạ ọ ệ ả
là m t trong các yêu c u c n thi t. Tuy v y, qua th c t gi ng d y ộ ầ ầ ế ậ ự ế ả ạ ở
tr ng Ti u h c Thanh Tân 1, tôi nh n th y r ng: vi c d y đc (đc bi tườ ể ọ ậ ấ ằ ệ ạ ọ ặ ệ
là ph n luy n đc di n c m) bên c nh nh ng thành công, còn g p không ítầ ệ ọ ễ ả ạ ữ ặ
nh ng khó khăn và h n ch . K t qu đc c a các em còn th p, ch a đápữ ạ ế ế ả ọ ủ ấ ư
ng đc yêu c u c a vi c hình thành kĩ năng đc. Ngay c v i đi t ngứ ượ ầ ủ ệ ọ ả ớ ố ượ
h c sinh l p 4 - là l p m đu cho giai đo n th hai c a b c Ti u h c,ọ ớ ớ ở ầ ạ ứ ủ ậ ể ọ
nh ng còn nhi u em đc bài ch m và sai l i, s l ng h c sinh bi t đcư ề ọ ậ ỗ ố ượ ọ ế ọ
di n c m r t ít…Bên c nh đó, m t s giáo viên còn lúng túng khi h ngễ ả ấ ạ ộ ố ướ
d n h c sinh rèn đc ph n luy n đc di n c m, nên còn đt ra nhi u câuẫ ọ ọ ầ ệ ọ ễ ả ặ ề
h i nh : c n đc bài t p đc v i gi ng nh th nào? Làm th nào đ cácỏ ư ầ ọ ậ ọ ớ ọ ư ế ế ể
em đc hay, di n c m h n? Khi đc di n c m m t bài văn, bài th , m tọ ễ ả ơ ọ ễ ả ộ ơ ộ
câu chuy n, đc l i tác gi , l i nhân v t ph i đc nh th nào? Làm sao đệ ọ ờ ả ờ ậ ả ọ ư ế ể
nh ng gì đc đc tác đng vào chính cu c s ng c a các em.v.v...Đó cũngữ ọ ượ ộ ộ ố ủ
là nh ng câu h i còn trăn tr c a nhi u giáo viên khi gi ng d y phân mônữ ỏ ở ủ ề ả ạ
T p đc Ti u h c. Chính vì v y, nh m b tr thêm ki n th c v chuyênậ ọ ở ể ọ ậ ằ ổ ợ ế ứ ề
môn nghi p v cho mình trong quá trình d y nói chung, d y h c mônệ ụ ạ ạ ọ
Ti ng Vi t Ti u h c nói riêng, tôi đã l y vi c tìm hi u: “ M t s bi nế ệ ở ể ọ ấ ệ ể ộ ố ệ
pháp rèn luy n kĩ năng đc di n c m cho h c sinh l p 4” làm đ tài nghiênệ ọ ễ ả ọ ớ ề
c u c a mình.ứ ủ
2
II. TH C TR NG C A V N Đ NGHIÊN C U:Ự Ạ Ủ Ấ Ề Ứ
1. Th c tr ng d y- h c ph n luy n đc di n c m trong phân mônự ạ ạ ọ ầ ệ ọ ễ ả
T p đc Tr ng Ti u h c Thanh Tân 1ậ ọ ở ườ ể ọ
Tr ng Ti u h c Thanh Tân 1 là m t tr ng thu c xã vùng sâu, vùngườ ể ọ ộ ườ ộ
xa c a huy n Nh Thanh. Do đa bàn xã r ng, nên tr ng chia thành nhi uủ ệ ư ị ộ ườ ề
khu, cách xa nhau. H n 90% h c sinh có b m s ng b ng ngh tr ng tr t,ơ ọ ố ẹ ố ằ ề ồ ọ
không có ngh ph nên đi s ng kinh t còn r t nhi u khó khăn. Ph n l nề ụ ờ ố ế ấ ề ầ ớ
nh n th c c a ph huynh h c sinh ch a cao, ch a ý th c đc vi c d yậ ứ ủ ụ ọ ư ư ứ ượ ệ ạ
d , t o đi u ki n quan tâm, giúp đ con cái mình h c t p. Nhi u gia đìnhỗ ạ ề ệ ỡ ọ ậ ề
còn có t t ng phó m c con cái cho nhà tr ng .ư ưở ặ ườ
M t s ít gia đình có quan tâm đn con cái thì l i không bi t cáchộ ố ế ạ ế
d y ho c do h c sinh không ch u h c. M t khác, ph n l n h c sinh c aạ ặ ọ ị ọ ặ ầ ớ ọ ủ
tr ng Ti u h c Thanh Tân 1 là ng i dân t c thi u s , v n t ng c aườ ể ọ ườ ộ ể ố ố ừ ữ ủ
các em r t nghèo nàn do gia đình các em th ng giao ti p b ng ti ng mấ ở ườ ế ằ ế ẹ
đ. Bên c nh đó, có m t s h c sinh chuy n đn t các huy n: Th ngẻ ạ ộ ố ọ ể ế ừ ệ ườ
Xuân, Nông C ng, Tĩnh Gia, Qu ng X ng...b nh h ng r t nhi u c aố ả ươ ị ả ưở ấ ề ủ
ti ng đa ph ng n i các em đã sinh ra. Đi u này đã nh h ng không nhế ị ươ ơ ề ả ưở ỏ
đn ch t l ng giáo d c c a xã nhà.ế ấ ượ ụ ủ
tr ng chúng tôi, m c dù phân môn T p đc là môn h c đc chúỞ ườ ặ ậ ọ ọ ượ
tr ng nhi u trong quá trình d y h c c a t t c giáo viên nh ng ph n luy nọ ề ạ ọ ủ ấ ả ư ầ ệ
đc di n c m v n ch a đc chú tr ng đúng m c. Đi u này do nhi uọ ễ ả ẫ ư ượ ọ ứ ề ề
nguyên nhân: T vi c xác đnh m c tiêu, n i dung ch ng trình SGK, vaiừ ệ ị ụ ộ ươ
trò c a giáo viên khi gi ng d y đn vi c lĩnh h i ki n th c c a h c sinh.ủ ả ạ ế ệ ộ ế ứ ủ ọ
Qua trò chuy n, trao đi v i giáo viên và h c sinh, qua quan sát m tệ ổ ớ ọ ộ
s gi d y phân môn T p đc c a giáo viên, tôi nh n th y r ng: Kh năngố ờ ạ ậ ọ ủ ậ ấ ằ ả
đc c a h c sinh còn r t th p, ph n l n các em m i ch đt đc m cọ ủ ọ ấ ấ ầ ớ ớ ỉ ạ ượ ở ứ
đ đc tr n nh ng ch a đm b o đc yêu c u v t c đ, âm l ng đc,ộ ọ ơ ư ư ả ả ượ ầ ề ố ộ ượ ọ
ch a ng t ngh h i h p lí và còn đc sai l i chính t t ng đi nhi u. Sư ắ ỉ ơ ợ ọ ỗ ả ươ ố ề ố
l ng h c sinh bi t đc di n c m r t ít, th m chí có nhi u l p không cóượ ọ ế ọ ễ ả ấ ậ ề ớ
h c sinh nào, ngay c các l p 4- 5.ọ ả ở ớ
K t qu ki m tra đc thành ti ng c a h c sinh kh i l p 4 năm h cế ả ể ọ ế ủ ọ ố ớ ọ
2009- 2010( theo s li u bài KTĐK gi a h c kì II):ố ệ ữ ọ
T ng sổ ố
h c sinhọ
M c đ đcứ ộ ọ
T tốKháTrung bình Y uế
SL TL SL TL SL TL SL TL
85 4 4,7% 14 16,5% 51 60% 16 18,8%
2. K t qu rèn đc di n c m c a h c sinh l p 4A Tr ng Ti u h c ế ả ọ ễ ả ủ ọ ớ ườ ể ọ
Thanh Tân 1:
3
Năm h c 2010- 2011, tôi đc phân công ch nhi m l p 4A, g m cóọ ượ ủ ệ ớ ồ
29 h c sinh, trong đó: Dân t c (Thái, M ng): 14 em; Dân t c Kinh : 15 em.ọ ộ ườ ộ
Đây là l p thu c khu chính- n m ngay trung tâm c a xã. Các em s ng trênớ ộ ằ ủ ố
đa bàn c a các thôn: Ti n Ti n, V n Dâu, Tân Ti n, Tân Thành, D ngị ủ ề ế ườ ế ồ
D , Đng L m và m t s h c sinh c a xã Yên M ( huy n Nông C ng).ẻ ồ ấ ộ ố ọ ủ ỹ ệ ố
D u kho ng cách v đa lý n m bên c nh nhau nh ng cách phát âm c a cácẫ ả ề ị ằ ạ ư ủ
em cũng có nh ng đi m khác nhau (do đc đi m v ph ng ng , quá trìnhữ ể ặ ể ề ươ ữ
di dân). Bên c nh đó, các em còn đc sai nhi u âm, ti ng, t ; đ sai soạ ọ ở ề ế ừ ộ
v i chu n phát âm (chu n chính âm) là t ng đi nhi u, nh t là đc l nớ ẩ ẩ ươ ố ề ấ ọ ẫ
l n nh ng t ng có d u h i, d u ngã..... Kĩ năng đc đúng, đc nhanhộ ở ữ ừ ữ ấ ỏ ấ ọ ọ
ch a t t và t t nhiên đc di n c m cũng không t t.ư ố ấ ọ ễ ả ố
M t khác, ý th c t h c, đc sách báo c a các em cũng r t ít nên h nặ ứ ự ọ ọ ủ ấ ạ
ch t m hi u bi t, h n ch kh năng đc các lo i văn b n khác nhau nênế ầ ể ế ạ ế ả ọ ạ ả
cũng nh h ng đn vi c đc các bài h c trong n i dung ch ng trình quyả ưở ế ệ ọ ọ ộ ươ
đnh.ị
Sau m t th i gian gi ng d y ( t gi a tháng 8 đn đu tháng 10 nămộ ờ ả ạ ừ ữ ế ầ
2010), tôi đã kh o sát kh năng đc di n c m c a h c sinh l p tôi, k t quả ả ọ ễ ả ủ ọ ớ ế ả
thu đc nh sau:ượ ư
T ng sổ ố
h c sinhọ
M c đ đcứ ộ ọ
T tốKháTrung bình Y uế
SL TL SL TL SL TL SL TL
29 1 3,4% 3 10,4% 12 41,4% 13 44.8%
th i đi m kh o sát, m i m c đ đc c n đt đc nh ng yêu c uỞ ờ ể ả ỗ ứ ộ ọ ầ ạ ượ ữ ầ
c b n sau đây:ơ ả
* T t: H c sinh đc trôi ch y toàn bài v i t c đ kho ng trên 75 ti ng/ố ọ ọ ả ớ ố ộ ả ế
phút, phát âm đúng, rõ l i; ng t ngh h i đúng các d u câu và gi a cácờ ắ ỉ ơ ở ấ ữ
c m t , có ng đi u phù h p v i n i dung bài đc.ụ ừ ữ ệ ợ ớ ộ ọ
* Khá: H c sinh đc trôi ch y toàn bài v i t c đ kho ng 75 ti ng/ phút,ọ ọ ả ớ ố ộ ả ế
phát âm đúng, rõ l i; ng t ngh h i đúng các d u câu và gi a các c m t ,ờ ắ ỉ ơ ở ấ ữ ụ ừ
b c đu bi t th hi n gi ng đc phù h p v i n i dung bài đc.ướ ầ ế ể ệ ọ ọ ợ ớ ộ ọ
* Trung bình: H c sinh đc trôi ch y toàn bài v i t c đ kho ng 70 - 75ọ ọ ả ớ ố ộ ả
ti ng/ phút, phát âm đúng, rõ l i; ng t ngh h i đúng các d u câu.ế ờ ắ ỉ ơ ở ấ
* Y u: Không đt đc m t trong các yêu c u trên.ế ạ ượ ộ ầ
Cùng v i yêu c u đó, tôi đã kh o sát kh năng đc di n c m c a h cớ ầ ả ả ọ ễ ả ủ ọ
sinh l p 4B ( m t l p cùng khu tr ng), k t qu th hi n nh sau:ớ ộ ớ ườ ế ả ể ệ ư
T ng sổ ố
h c sinhọ
M c đ đcứ ộ ọ
T tốKháTrung bình Y uế
SL TL SL TL SL TL SL TL
28 1 3,6% 2 7,1% 13 46,4% 12 42,9%
4
3. Nguyên nhân:
Sau khi kh o sát th c tr ng, tôi ti n hành phân tích, thâm nh p th cả ự ạ ế ậ ự
t cu c s ng c a các em và tìm ra nh ng nguyên nhân d n đn t n t i nêuế ộ ố ủ ữ ẫ ế ồ ạ
trên là: Ph n l n h c sinh l p tôi có hoàn c nh kinh t còn nhi u khó khăn,ầ ớ ọ ớ ả ế ề
trong đó có 3 em b m t s m, 4 em v i ông bà( b m đi làm ăn xa).ố ấ ớ ở ớ ố ẹ
Nhi u gia đình ch a th c s quan tâm t i vi c h c t p c a con cái, phóề ư ự ự ớ ệ ọ ậ ủ
m c m i vi c cho nhà tr ng. Th i gian h c c a các em ch y u ch cóặ ọ ệ ườ ờ ọ ủ ủ ế ỉ
m t bu i tr ng, còn nhà g n nh là không có, nên ph n nào đó đã nhộ ổ ở ườ ở ầ ư ầ ả
h ng tr c ti p ho c gián ti p đn vi c h c t p văn hoá c a các em (trongưở ự ế ặ ế ế ệ ọ ậ ủ
đó có phân môn t p đc - ph n luy n đc di n c m).ậ ọ ầ ệ ọ ễ ả
Bên c nh đó, l p tôi có 48,3% h c sinh là con em dân t c thi u s ,ạ ớ ọ ộ ể ố
r t r t rè trong giao ti p v i m i ng i xung quanh nên v n t ng r tấ ụ ế ớ ọ ườ ố ừ ữ ấ
nghèo nàn. ë gia đình, các em th ng giao ti p b ng ti ng m đ, kh năngườ ế ằ ế ẹ ẻ ả
phát tri n ngôn ng ti ng Vi t c a các em r t h n ch . Có 6 h c sinhể ữ ế ệ ủ ấ ạ ế ọ
chuy n đn t huy n Nông C ng thì b nh h ng nhi u c a cách phát âmể ế ừ ệ ố ị ả ưở ề ủ
đa ph ng n i các em đã sinh ra nên th ng m c l i khi đc bài. Trong khiị ươ ơ ườ ắ ỗ ọ
đó, vi c ch a l i cho h c sinh c a giáo viên ch a đc ti n hành m t cáchệ ữ ỗ ọ ủ ư ượ ế ộ
th ng xuyên và tri t đ trong t t c các gi h c. Giáo viên th ng s aườ ệ ể ấ ả ờ ọ ườ ử
các l i mà sách giáo viên g i ý theo m t l i mòn xáo r ng, ch ch a s aỗ ợ ộ ố ỗ ứ ư ử
đc các l i mà th c t h c sinh l p mình m c ph i. ượ ỗ ự ế ọ ớ ắ ả
M t th c t cho th y, kh năng đc di n c m c a nhi u giáo viênộ ự ế ấ ả ọ ễ ả ủ ề
còn h n ch do nh h ng c a ph ng ng . Trong khi đó, ph n h ngạ ế ả ưở ủ ươ ữ ầ ướ
d n đc di n c m (đc hay) trong sách giáo khoa và sách giáo viên ch aẫ ọ ễ ả ọ ư
th t c th , rõ ràng cho t ng th lo i văn h c; Ch a nêu yêu c u c thậ ụ ể ừ ể ạ ọ ư ầ ụ ể
c n đt đc và các bi n pháp ti n hành rèn đc di n c m... Nên vi c rènầ ạ ượ ệ ế ọ ễ ả ệ
luy n kĩ năng đc di n c m cho h c sinh là m t v n đ khó. Các em cóệ ọ ễ ả ọ ộ ấ ề
đc đúng- đc nhanh, hi u đc n i dung- ý nghĩa bài h c thì các em m iọ ọ ể ượ ộ ọ ớ
t ng b c ti n hành đc di n c m t t. Trong khi đó th i gian dành choừ ướ ế ọ ễ ả ố ờ
ph n luy n đc di n c m trong m t ti t t p đc l i ít( 5- 7 phút), không đầ ệ ọ ễ ả ộ ế ậ ọ ạ ủ
đ giáo viên h ng d n c th cho h c sinh cách luy n đc, h c sinh ch aể ướ ẫ ụ ể ọ ệ ọ ọ ư
th m th u h t đc yêu c u, ý nghĩa c a vi c đc di n c m (t , ng , câu,ẩ ấ ế ượ ầ ủ ệ ọ ễ ả ừ ữ
đo n, bài) trong m t bài văn c th thì đã h t gi . Vì v y, s l ng các emạ ộ ụ ể ế ờ ậ ố ượ
đc đc ít và ch chú tr ng vào các em đc khá gi i v i hình th c đc l iượ ọ ỉ ọ ọ ỏ ớ ứ ọ ạ
bài, còn h c sinh trung bình, y u thì d ng nh không có.ọ ế ườ ư
Bên c nh đó, công vi c chu n b cho vi c luy n đc di n c m trongạ ệ ẩ ị ệ ệ ọ ễ ả
m t gi t p đc cũng khá công phu nh : ph i có b ng ph vi t s n đo nộ ờ ậ ọ ư ả ả ụ ế ẵ ạ
văn, đo n th c n luy n đc, bút d , ph n màu, bút chì...nên giáo viênạ ơ ầ ệ ọ ạ ấ
th ng có t t ng “ng i” vì m t nhi u th i gian, đa s giáo viên chườ ư ưở ạ ấ ề ờ ố ỉ
chu n b đy đ đ dùng d y h c các ti t h c có ng i d gi , còn l iẩ ị ầ ủ ồ ạ ọ ở ế ọ ườ ự ờ ạ
thì th c hi n d y “chay” n i dung này. ự ệ ạ ộ
5
