TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN, ĐHQGHN
KHOA TRIẾT HỌC
-----------------------
NGUYỄN THỊ LINH
NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM
CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRONG
THỜI ĐẠI CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH TRIẾT HỌC
Hệ đào tạo: Chính quy
Khóa: QH – 2015 – X
Ngƣời hƣớng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn
Hà Nội, 2020
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
CHƢƠNG I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CUỘC CÁCH MẠNG
CÔNG NGHIỆP 4.0 VÀ VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC
KỸ NĂNG MỀM CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI .......... 8
1.1. Cách mạng công nghiệp 4.0 .......................................................................... 8
1.2. Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội ........................................................... 15
1.3. Việc giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội ..... 24
Tiểu kết chƣơng 1:.............................................................................................. 41
CHƢƠNG II. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
CỦA VIỆC GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC
QUỐC GIA HÀ NỘI TRONG THỜI ĐẠI CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
4.0 ......................................................................................................................... 42
2.1. Thực trạng việc học tập kỹ năng mềm của sinh viên Đại học Quốc gia
Hà Nội trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0. ......................................... 42
2.2. Những vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao chất lƣợng giáo dục kỹ năng
mềm cho sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội trong thời đại công nghiệp 4.0.
.............................................................................................................................. 50
2.3. Giải pháp nâng cao kỹ năng mềm cho sinh viên Đại học Quốc gia Hà
Nội trong thời đại công nghiệp 4.0 .................................................................... 52
Tiểu kết chƣơng II: ............................................................................................ 57
KẾT LUẬN ......................................................................................................... 58
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................... 61
PHỤ LỤC ............................................................................................................ 63
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, thế giới đang trong giai đoạn của cuộc cách mạng công nghiệp
lần thứ tư (cách mạng công nghiệp 4.0). Nếu như trong cuộc cách mạng công
nghiệp lần thứ nhất bắt đầu vào khoảng năm 1784 với việc sử dụng năng lượng
nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất thì cuộc cách mạng công nghiệp lần
thứ hai sử dụng điện năng để tạo ra sản xuất đại trà. Cuộc cách mạng công
nghiệp lần thứ ba sử dụng các thiết bị điện tử và công nghệ thông tin để tự động
hóa sản xuất. Giờ đây nhân loại đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần
thứ tư, được xây dựng trên cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba, đó là cuộc
cách mạng kỹ thuật số đã được xuất hiện từ giữa thế kỷ trước với sự xuất hiện hệ
thống quản lý ảo, là sự hợp nhất các công nghệ làm mờ đi ranh giới giữa các lĩnh
vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang
ảnh hưởng trực tiếp đến tất cả các lĩnh vực trong đời sống, đặc biệt là môi trường
giáo dục - nơi trực tiếp đào tạo nguồn nhân lực trực tiếp phục vụ cho công
nghiệp hóa hiện đại hóa. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại nhiều cơ hội
cũng như những thách thức không hề nhỏ đối với sinh viên với tư cách là đội
ngũ tri thức là lực lượng chính trong cuộc cách mạng này. Nhận thấy được việc
trang bị những kỹ năng mềm cho sinh viên là điều vô cùng cần thiết và quan
trọng trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0 để sinh viên có thể theo kịp cũng
như thích ứng với những biến đổi vô cùng mạnh mẽ của nó, để thực sự trở thành
đội ngũ tri thức đóng vai trò như lực lượng sản xuất chính của xã hội có đầy đủ
kỹ năng, phẩm chất để có thể đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế
thế giới với việc hoàn tất nhiều hiệp định thương mại tự do quy mô lớn như TPP,
FTA với EU, Liên minh kinh tế Á - Âu...., việc áp dụng những thành tựu cách
mạng sản xuất mới sẽ tạo ra công cụ đắc lực giúp Việt Nam tham gia hiệu quả
chuỗi giá trị toàn cầu và đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước. Những cải cách công nghệ mang tính đột phá của cuộc cách mạng công
nghiệp 4.0 đem đến những kỳ diệu trong sản xuất và năng suất lao động sẽ tăng.
2
Nó cũng tạo nên sự thay đổi trong cung - cầu lao động trên thế giới nói chung và
Việt Nam nói riêng. Nền kinh tế với việc tự động hóa sẽ cao đòi hỏi người lao
động phải thích ứng nhanh với sự thay đổi của sản xuất nếu không sẽ bị dư thừa.
Thị trường lao động không chỉ đòi hỏi sinh viên có trình độ chuyên môn cao, mà
cần phải có ngoại ngữ cũng như kỹ năng mềm để có thể hội nhập, cạnh tranh
trên thị trường lao động thế giới, cũng như Việt Nam. Có thể nói hiện nay phần
lớn sinh viên tốt nghiệp đều được trang bị những kiến thức chuyên môn phù hợp
với ngành nghề mà họ đang lựa chọn. Tuy nhiên các kỹ năng mềm như kỹ năng
giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vẫn đề, tìm kiếm thông tin,... của sinh viên
còn rất hạn chế. Nhận thấy việc trang bị cho sinh viên những kỹ năng mềm cần
thiết là điều vô cùng quan trong, giúp sinh viên có thể ứng phó với những thay
đổi của thị trường lao động.
Như vậy, thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại nhiều cơ hội những
như thách thức cho kinh tế Việt Nam và giáo dục nói riêng đặc biệt trong lĩnh
vực giáo dục Đại học. Sinh viên Đại học cần thay đổi từ tư duy nhận thức đến
hành động để thích nghi với môi trường ngày càng có nhiều biến động và phát
triển không ngừng hiện nay. Để làm được vậy ,sinh viên không chỉ cần trang bị
những kỹ năng cứng (những vấn đề thuộc về chuyên môn) mà cần trang bị
những kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng mềm cần thiết.
Xuất phát từ những vấn đề lí luận và thực tiễn trên, tôi chọn vấn đề “Nâng
cao chất lượng giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội
trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp
ngành triết học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Vấn đề về giáo dục đang là chủ đề nóng đã được nghiên cứu rất nhiều hiện
nay, đặc biệt về việc nghiên cứu vai trò, tầm quan trọng của kỹ năng mềm. Trong
thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 thì vấn đề về giáo dục đang đứng trước
những cơ hội và thách thức không hề nhỏ. Đã có nhiều cuộc hội thảo cũng như
những công trình nghiên cứu khoa học đề cập tới vấn đề này.
Thứ nhất, những công trình nghiên cứu về cuộc cách mạng công nghiệp
4.0 :
3
Cuốn sách Cách mạng công nghiệp lần thứ tư của Klaus Schwab. Trong
cuốn sách của mình, GS Klaus Schwab nhấn mạnh, những cuộc cách mạng công
nghiệp trước đây đã giải phóng con người khỏi sức mạnh của loài vật, tạo ra sản
xuất hàng loạt và mang lại sức mạnh kỹ thuật số cho hàng tỷ người. Tuy nhiên,
Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư khác biệt về bản chất. Cuộc cách mạng này
được hình thành bằng loạt công nghệ mới kết nối các thế giới vật chất, kỹ thuật
số và sinh học, tác động đến tất cả mọi quy luật, nền kinh tế, ngành công nghiệp,
và thậm chí thách thức cả định nghĩa về nhân loại.
Báo cáo tổng hợp Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư một số đăc
trưng, tác động và hàm ý chính sách đối với Việt Nam do một nhóm nghiên cứu
thuộc Trung tâm Phân tích và Dự báo, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
xây dựng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch
Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Nhóm nghiên cứu bao gồm
TS.Nguyễn Thắng (Trưởng nhóm), TS. La Hải Anh, Ths. Nguyễn Thu Hương,
Ths. Phạm Minh Thái, Ths. Nguyễn Thị Kim Thái và Nguyễn Thị Vân Hà. Báo
cáo nêu lên được đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, tác động của
cuộc cách mạng công nghiệp tới phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam từ đó nêu ra
được một số kiến nghị, chính sách phát triển kinh tế- xã hội trong bối cảnh cách
mạng công nghiệp 4.0.
Cuốn Cách mạng công nghiệp lần thứ tư- Cuộc cách mạng của sự hội tụ và
tiết kiệm của TSKH Phan Xuân Dũng. Tác giả nêu lên lịch sử dẫn đến cuộc cách
mạng công nghiệp 4.0 từ đó nêu lên đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp.
Cuốn sách Hướng nghiệp 4.0 của Ths. Vũ Tuấn Anh và Ths. Đào Trung
Thành. Cuốn sách định hướng nghề nghiệp theo năng lực và đam mê của mỗi
người. Nếu muốn không bị đào thải, chắc chắn cuốn sách này sẽ là kim chỉ nam
cho hiện tại và tương lai của bạn trong thời đại công nghệ 4.0.
Cuốn sách Cách mạng công nghiệp 4.0- Vấn đề đặt ra cho phát triển kinh
tế-xã hội và hội nhập quốc tế Việt Nam của PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa. Cuốn
sách trình bày những vấn đề cơ bản nhất về lịch sử ra đời của các cuộc cách
mạng công nghiệp, đặc biệt là cách mạng công nghiệp 4.0; các xu hướng công
nghệ của cách mạng công nghiệp 4.0; những tác động và chính sách ứng phó với