Kĩ năng, kĩ xảo trí tuệ: Bài thuyết trình [Mới nhất]

Bài thuyết trình kĩ năng, kĩ xảo trí tuệ

Các nội dung báo cáo

ồ ưỡ

ế ở ể ọ

ỡ

ng HS có năng khi u

ti u h c và giúp đ các em khó

ệ Phát hi n và b i d h cọ

Sự hình thành kĩ năng, kĩ xảo

Sự phát triển trí tuệ

ự

ả

3.3 S hình thành kĩ năng, kĩ x o

ả 3.3.1 Các kĩ năng, kĩ x o, thói quen:

1) Kĩ năng, kĩ x oả

*Khái ni m: ệ

ự ậ ụ ự ệ ộ ộ ứ Kĩ năng là s v n d ng tri th c vào th c hi n m t hành đ ng.

ả ộ ượ ố ự ộ ệ ậ Kĩ x o là hành đ ng đ c cũng c và t ờ đ ng hóa nh luy n t p.

*Ví d :ụ

ộ ố ữ ẹ ườ ố ế t ng g p trong cu c s ng: kĩ năng giao ti p, kĩ nãng vi ứ nghiên c ế ự ọ ự h c, t

ọ ộ ố ặ M t s kĩ năng th ầ ườ i giáo viên c n có kĩ năng t ch đ p, kĩ năng s ng, Ng ạ ợ ầ u, Giáo viên c n có kĩ năng h p tác trong d y h c ……..

ỉ ậ ấ ạ ầ ạ ạ ả ệ Kĩ x o: dân quê r t thành th o vi c đi c u kh , t p ch y xe đ p…..

ậ

ả Các quy lu t hình thành kĩ x o

ể

ế

ầ

ả

ậ

ọ

ọ *Khi hình thành kĩ x o cho h c sinh ti u h c, c n chú ý đ n các quy lu t hình thành kĩ x o:ả

ậ ề ự ế

ề

ộ

ồ

Quy lu t v s ti n b không đ ng đ u:

ữ

ế

ạ

ả

ậ

ầ

ớ

ộ

ệ ậ +Có nh ng lo i kĩ x o khi m i luy n t p thì ti n b nhanh sao đó ch m d n.

ữ

ộ ậ

ệ ậ

ự ế

ế

ạ

ả

ạ

ộ

+Có nh ng lo i kĩ x o khi m i b t đ u luy n t p thì s ti n b ch m ,nh ng đ n ạ m t giai đo n nào đó nó l

ớ ắ ầ i tăng nhanh.

ườ

ắ ầ

ệ ậ

ự ế

ộ ạ

ờ

ợ

ạ

ng h p khi b t đ u luy n t p thì s ti n b t m th i lùi l

i, sao đó t

ữ +Có nh ng tr ăng d n.ầ

ả ầ

ệ ậ

ủ

ể

ộ

Khi hình thành kĩ x o c n kiên trì không nóng v i, không ch quan đ luy n t p ả ế có k t qu .

ủ

ươ

ệ ậ

ậ ỉ Quy lu t đ nh c a ph

ng pháp luy n t p:

ể

ả

ấ

ỉ

ố ạ i m t k t qu cao nh t có th có đ i ả ả ố c k t qu cao h n thì ph i t

ng pháp luy n t p kĩ x o ch đem l ươ ệ

ươ

ệ ậ ươ ỗ M i ph ủ ọ ớ v i nó, g i là "đ nh c a ph ậ ổ hay đ i ph

ộ ế ả ạ ượ ế ng pháp đó. Mu n đ t d ơ ỉ ể ng pháp t p luy n đ có "đ nh “ cao h n.

(cid:222)

ậ ề ự

ộ

ạ

ữ

ả

ớ

Quy lu t v s tác đ ng qua l

i gi a kĩ x o cũ và kĩ x o m i:

ệ ậ

ườ

ữ

ớ

ả ớ ự ả

ế ự

ưở

ả

ng đ n s hình thành kĩ x o m i, s nh h

i ng này có t

ả +Trong quá trình luy n t p kĩ x o m i, nh ng kĩ x o cũ đã có ng ọ ả h c nh h ể ố h t

ưở ặ ấ t ho c x u:

ớ

Ả ễ

ưở ng t ơ

ơ ả

ườ

ể

ọ

ố t: làm cho quá trình hình thành kĩ x o m i nhanh h n, d nh h ề ữ dàng h n, b n v ng h n, ng

ả ự i ta g i đó là s di chuy n kĩ x o.

ấ

ả

ở

ự

ả

ng x u: gây c n tr , khó khăn cho s hình thành kĩ x o ng

Ả ờ

ưở ọ

ự

ả

nh h i ta g i đó là s giao thoa kĩ x o.

ậ ậ ắ

ả

Quy lu t d p t

t kĩ x o:

ả ượ

ế

ẽ ị ậ ắ

ẽ ị

ố

ế ng xuyên thì s b suy y u cu i cùng s b d p t

ố ệ ậ ử ụ c hình thành, n u không s d ng, luy n t p cũng c t ấ t. => Cho th y

ủ

ệ

Khi kĩ x o đ ườ h vai trò c a văn ôn võ luy n.

2 Thói quen

ạ ủ

ế

ộ

ầ ủ

ế ố ự ộ đ ng hóa ăn sâu vào n p s ng, n p sinh ho t c a c ườ

ườ

ở

*Khái ni m: thói quen là hành đ ng t on ng

ệ i, tr thành nhu c u c a con ng

ấ

ộ ố

ể

ọ

ố ẽ ạ

ộ ố

ọ ủ

ề

ỉ

ố ớ t s t o ra cho các em có tính t

ấ ả

ể

ọ ậ ủ ọ Thói quen có ý nghĩa r t quan tr ng đ i v i cu c s ng và h c t p c a h c sinh ti u h c. ổ ứ ch c và kĩ năng đi u ch nh cu c s ng c a b Thói quen t ả ọ ở ế ự ủ n thân c a các em. Thói quen x u c n tr đ n s hình thành và phát tri n nhân cách h c ọ ể sinh ti u h c

ằ

ườ

ặ ạ

ặ

ng: l p đi l p l

ụ ự

ể ằ

ướ

ộ

ủ ọ *Thói quen c a h c sinh ti u h c hình thành ch y u b ng các con đ ắ hành đ ng, b t ch

ọ c và b ng giáo d c, t

ủ ế ụ giáo d c.

ụ

ề

ệ

ể

ố

ể

ọ

Các đi u ki n đ giáo d c các thói quen t

t cho h c sinh ti u h c:

ấ ượ

ưở

ự ầ

ế

ữ

ả

ọ +Làm cho h c sinh th y đ

c và tin t

ng vào s c n thi

t ph i có nh ng thói quen đó.

ể

ố

ọ

t cho h c sinh, nh phòng ă

ệ ề ậ ướ ử

ổ ứ +T ch c đi u ki n khách quan đ hình thành các thói quen t n có ch u n

c r a tay, khăn lau tay,….

ả

ự ể

ủ ọ

ố ớ

ự

ủ

ệ

ki m soát c a h c sinh đ i v i vi c th c hiên các thói quen c a

+Hình thành kh năng t cá nhân

ự ớ

ạ ả

ấ

ở ọ

ộ

ự

h c sinh m t cách t

phát ha

ứ ộ ự

ướ

ấ +Đ u tranh tích c c v i các thói quen x u, có h i n y sinh ẻ ắ c ( hình th c n i l c bên trong tr ) y b t ch

ủ

ố

ượ

ở ọ

ọ ằ

ứ

ể

+ C ng c các thói quen t

t đã đ

c hình thành

h c sinh ti u h c b ng các hình th c: b

ể ươ

ưở

ủ

ườ

ẹ

i u d

ng, khen th

ng…..c a nhà tr

ng, cha m .

ệ

ể

ả

ạ

ọ

ọ 3.3.2 Vi c hình thành các kĩ năng, kĩ x o trong d y h c ti u h c

ả ầ

ộ ố

ọ

1) M t s các kĩ năng kĩ x o c n hình thành cho h c sinh

ọ ậ

ữ

ả

Nh ng kĩ năng kĩ x o trong h c t p:

ữ

ế

ỗ

ữ

ả

ầ

ả ơ ả ọ ặ ế

ả ệ ố

ể

ả

ọ ầ t, tính toán. M i môn c n có nh ng kĩ năng kĩ Các kĩ năng và kĩ x o c b n: đ c, vi ể ả ọ x o riêng. Ngoài ra, h c sinh ti u h c còn c n ph i có nh ng kĩ năng, kĩ x o chung ạ ư nh kĩ năng, kĩ x o đ t k ho ch, ki m tra, h th ng hóa……

ộ

ả Kĩ năng kĩ x o lao đ ng:

ệ

ự ụ ụ

ả

ộ

ả ử ụ

ệ ấ ấ

ụ ả

ườ

ụ

ọ

ph c v , lao đ ng gi n đ n là vi c r t q ng ti u h c.. Ví d kĩ năng kĩ x o s d ng công c s n xu t, k

nhà tr

ọ ồ

ở ả

Vi c hình thành kĩ năng kĩ x o lao đ ng t ể uan tr ng ĩ năng kĩ x o chăm sóc cây tr ng, chăn nuôi gia súc

ệ

ọ

t theo đú

ả ắ ệ

ọ ầ ặ ắ

ả ặ

ả

ạ

ế i, bóng đá

ầ ể Kĩ năng kĩ x o v sinh: h c sinh ti u h c c n ph i có các kĩ năng c n thi ơ ộ ử ng quy t c v sinh nh đánh răng, r a m t, t m gi c, ch y, nh y, b i l …..

ề

ả Kĩ năng kĩ x o v hành vi:

ế

ố

ồ

ớ

i, bi

ầ

ư ứ ể

ả

ị

ẽ

ể

ắ ả t cách chà Kĩ năng kĩ x o hành vi nh đ ng ng i ngay ng n, ra vào l p đúng l ắ ữ ơ tay phát bi u đúng quy đ nh…Nh ng kĩ năng kĩ x o này khi đã g n v o th y cô, gi ố ớ ầ ủ i nhu c u c a m i h c sinh thì s chuy n thành thói quen v hành vi đ o đ c. Đ i ạ ớ ọ

ạ ứ ọ

ề ự ấ

ỗ ọ ọ

ệ

ể

v i h c sinh ti u h c rèn luy n hình thành thói quen tích c c r t quan tr ng, bên c

ữ

ầ

ả

nh đó có nh ng cái c n hình thành kĩ x o..

ố ớ

ộ ố

ầ

ả

3.3.2 M t s yêu c u đ i v i kĩ năng kĩ x o ố ớ

ộ ố

ệ

ầ

ả

M t s yêu c u đ i v i vi c hình thành kĩ năng, kĩ x o và thói quen :

ệ ậ

ệ

ọ

ữ ở ạ

ế

v s ch vi

ữ t ch đ

Làm cho h c sinh ham thích luy n t p. Luy n cho h c sinh có thói quen gi ẹ

ọ ậ

ượ

t khó trong h c t p.

p, v

ể ượ

ứ

ặ

ộ

c cách th c luy n t p. Khi h

ệ ậ ả

ướ ứ ỉ

ệ

ỏ

ẫ ỉ ể ướ

ộ ẫ ừ

ng d n m t hành đ ng ho c m t cô ng d n t ng thao tác sa

ệ ậ

ớ

ộ ọ Làm cho h c sinh hi u đ ọ ng vi c gì đó cho h c sinh đòi h i giáo viên ph i nghiên c u t m đ h u đó m i luy n t p cho nhanh cho khéo.

ị

ờ

ả

ầ

ề ữ

ủ ọ

ữ

ỉ ươ

ỉ ẫ ủ ợ

ả ạ ượ ớ

ữ ế

ng pháp hành đ ng và s đánh giá m c đ phù h p gi a k t qu đ t đ

ữ ộ ọ

ả

C n ph i ch ra k p th i nh ng sai sót c a h c sinh. Nh ng ch d n c a giáo viên v nh ng sai ụ ự sót trong ph c v i m ế ế c đích đ ra có ý nghĩa quan tr ng. Bi t k t qu và hi u nguyên nhân c a s sai sót trong hành đ ủ ế ộ

ề ộ

ữ

ề

ệ

ể

ứ ộ ể ể ừ ng là m t trong nh ng đi u ki n ch y u đ chuy n t

ủ ự ả kĩ năng sang kĩ x o nhanh chóng.

ệ ậ

ụ

ả

ả ế ế

ệ ố ụ ừ ỗ ạ

ệ ọ ượ

ứ ạ

ệ ậ ừ ơ ừ ễ ế đ n d đ n khó, t ễ ọ ư ọ c, đ c đúng đ n đ c l u loát và di n

Ph i ti n hành luy n t p có h th ng và liên t c, vi c luy n t p ph i đi t ế ả gi n đ n ph c t p. Ví d : T ch d y cho các em đ c đ c mả

ế

ả

ắ

ố

ả ờ

ệ ậ ừ ầ

ủ ọ

ả

ẫ

ự

ả ạ ủ

ầ ẽ

ọ ự

ầ

ộ

ệ ậ ể ị Ph i ki m tra và đánh giá k t qu luy n t p. Khi luy n t p giáo viên ph i theo dõi, u n n n k ọ ữ p th i nh ng sai sót c a h c sinh ngay t đ u. Quan tr ng giáo viên ph i làm đúng m u. Sau đó ề ể đ các em t làm và giáo viên theo dõi đánh giá. Đi u quan tr ng là giáo viên ph i d y cho các e ự ể ự ể ki m tra, t m t

ki m tra, d n d n s hình thành thói quen t

đánh giá hành đ ng c a mình.

ả ủ

ố ữ

ượ

ể

ả

c hình thành.

Ở ổ ọ ố

ư ề ữ

ệ ủ

ọ ả

ả ề ầ

ế

ộ

Ph i c ng c nh ng kĩ năng kĩ x o và thói quen đã đ tu i h c sinh ti u h c, ễ kĩ năng kĩ x o, thói quen d hình thành nh ng ch a b n v ng nên vi c c ng c kĩ năng, kĩ x o l à m t đi u c n thi

Ự

Ể

Ệ

ể

ệ

3.4 S PHÁT TRI N TRÍ TU ự 3.4.1 Trí tu và s phát tri n trí tu

ệ

ộ ấ

ố ộ ậ ủ

ươ

ộ

ộ ạ ộ

ượ

ị

ả ả ự ả ạ

ử ớ

ụ

ệ

ệ ng đ i đ c l p c a các thu c Khái ni m: “Trí tu là m t c u trúc đ ng t ứ ủ ậ ể ệ c hình thành và th hi n trong ho t đ ng tính nh n th c c a nhân cách, đ ệ ị ự ủ ế ề ữ , do nh ng đi u ki n l ch s văn hóa quy đ nh và ch y u b o đ m cho s ự ợ ạ ộ i phù h p v i hi n th c xung quanh, cho s c i t o có m c tác đ ng qua l ự ấ ệ ủ đích c a hi n th c y “.

ơ ả ủ

ứ ự

ệ

ặ

ữ Khái ni m trên đã ch a đ ng nh ng đ c tr ng c b n c a trí tu :

ữ

ậ

ệ ở

ả

kh năng

ồ ứ ượ ả

ứ ề ự ậ

ậ

ể ầ - Trí tu bao g m nh ng thành ph n nh n th c và bi u hi n ệ ượ ấ ủ ấ c b n ch t c a v n đ , s v t hi n t

ệ nh n th c đ

ng.

ệ ượ

ự

ướ ế

ạ ộ

- Trí tu đ

c th c hi n trong ho t đ ng và tr ươ

ệ ụ ớ

ả

ớ

ợ

c h t là: ho t đ ng sáng ng pháp m i cho phù h p v i hoàn c nh m

ạ t o ra các công c m i, ph i.ớ

ệ ị ự

ố ủ

ử

ị

ạ ị

ả

ờ

ộ

ề ệ - Trí tu ch u s chi ph i c a các đi u ki n văn hóa l ch s cho nên trí tu ị ử ấ ị đ i di n cho m t giai đo n l ch s nh t đ nh, m t th i kì ph n ánh l c

ệ ệ ạ ử ấ ị h s nh t đ nh.

ệ ả

ủ

ự

ứ

ả

ườ ớ

- Trí tu b o đ m cho s thích ng c a con ng

ạ ả i v i ngo i c nh xung q

uanh.

Ủ Ự

Ạ

Ể

Ệ

3.4.2 CÁC GIAI ĐO N C A S PHÁT TRI N TRÍ TU

ọ ằ ỗ

ạ ự ấ ị ệ ệ ể ể ể ạ ượ c ạ m t đ tu i nh t đ nh. Piaget đã chia s phát tri n trí tu thành 4 giai đo

Các nhà tâm lí h c cho r ng m i giai đo n phát tri n trí tu có th đ t đ ở ộ ộ ổ n:

ạ ổ

ế ị ứ ẻ ỉ

ậ ộ ố ớ ả ủ ố ớ ử ộ ạ ủ ả ừ - Giai đo n c a c m giác v n đ ng ( t 2 đ n 3 tu i): trong giai đo n này, ả ứ tr em ch ph n ng đ i v i c m giác (th giác, thính giác, xúc giác, kh u giác) đ i v i c đ ng c a các em

ạ ề ẻ ư ổ

ệ ộ

- Giai đo n ti n thao tác ( 27 tu i): trong giai đo n này tr ch a th ti n hành các thao tác trí tu trong trí óc m t cách đ y đ , thao tác trí tu thay ố th d n các thao tác chân tay. Cu i giai đo n này h c sinh đ n tr

ạ ầ ủ ọ ế ầ ế ạ ể ế ệ ườ ng.

ạ ế ạ ổ ọ

ệ ọ

ư ồ ể ữ ấ ệ

- Giai đo n thao tác c th (7 đ n 11 tu i): trong giai đo n này h c sinh có th ti n hành nh ng kh o nghi m khoa h c nh tr ng rau, hoa, trong nh ữ ng t hành c a cây và ti n hành quan sát có hi u qu . H c sinh đ t đ n trình đ ộ

ụ ể ả ướ c khác nhau, các em có th phân bi ệ ể ế ề ng đi u ki n đ tt n ủ ệ ự ưở t s tr ạ ế ế ả

ọ ứ ạ ụ ể ắ ượ ữ ệ c nh ng khái ni m ph c t p. thao tác c th , n m đ

- Giai đo n thao tác hình th c ( 11 tu i tr lên): h c sinh có th ti n hành t

ể ế ạ ọ

ệ ứ ầ ự ợ ổ ở ủ ậ ệ ụ ể hao tác trí tu không c n s tr giúp c a các v t li u c th .

Ệ Ủ

Ự

Ọ

Ạ

Ể

3.4.3 D Y H C VÀ S PHÁT TRI N TRÍ TU C A HS TI U H C

ệ ọ

ự

ể

ạ

ọ

ọ ể 1) D y h c và s phát tri n trí tu h c sinh ti u h c

ệ ữ ạ

ệ ọ

ự

ể

ọ

ố

M i quan h gi a d y h c và s phát tri n trí tu h c sinh :

ứ ấ

ế ự

ế ị

ể

ạ

ọ

ệ ề Chi u th nh t: d y h c có vai trò quy t đ nh đ n s phát tri n trí tu h c sinh

ọ

ị

ươ

ng th c d y h c quy đ nh chi u h ọ

ề ướ ẽ ố

ể i h c. Theo ki u d y h c truy n th ng s phát tri n m

ể

ự

ng phát tri n ạ ể là s duy

ư t

ứ ạ ạ ể ạ ọ ấ ủ

ề

ấ

ẩ

ể ọ ạ + Ki u d y h c, ph ườ ọ ệ ủ trí tu c a ng ớ ề nh v trí nh . Còn theo ki u d y h c theo h ả n ph m nhi u nh t và cao nh t c a ng

ề ướ ng tích c c thì ườ ọ i h c.

ọ

ạ

ứ

ọ

ộ ệ ố ạ ọ

ự

ề

ấ + D y h c cung c p cho h c sinh m t h th ng các tri th c, các khái ni ể ứ ự ọ ệ m khoa h c ch a đ ng trong các môn h c, t o ti n đ cho s phát tri ệ ủ ọ n trí tu c a h c sinh.

ớ ư

ừ

ứ

ề ượ

duy tr u ạ ộ c hình thành trong ho t đ ng d

ượ ườ

+ Các quá trình nh n th c nh kh năng quan sát, trí nh t ượ ưở t ng t ng, t ọ ủ ạ y h c c a ng

ậ ư ả ạ ng sáng t o đ u đ i giáo viên.

ỉ

ứ

ậ

ấ ủ ứ ạ

ầ ả

ượ

+ Không ch quá trình nh n th c mà các ph m ch t c a nhân cách nh ư ư ứ nhu c u nh n th c, tính cách nh nhu c u nh n th c, tính cách, ý c hí,tình c m… cũng đ

ẩ ầ ữ c hình thành trong quá trình d y ch .

ừ ượ

ệ ơ ả ượ

ổ ạ

ợ ọ

ữ ọ

ể ọ

ừ

ả

ọ

n ệ c hình thành trong d y h c. Các thao tác trí tu ệ ng ti n đ h c ch , h c khái ni m khoa h c, v a là s n ả ủ ọ

ữ ạ

ệ ọ

ữ

+ Các thao tác trí tu c b n : phân tích, t ng h p, so sánh, tr u t g và khái quát hóa đ ươ ừ v a là ph ệ ẩ ph m, h qu c a h c ch , d y ch cho h c sinh.

ệ

ứ ượ ể ạ ưở ế ạ c hình thành và phát tri n l ứ ả i có nh h

ề ấ ứ ệ ề ộ

ề Chi u th hai, trí tu nói riêng và các ch c năng tâm lí khác trong nhân cách sau khi đ ọ ạ ệ ệ ủ ọ ự ể ọ ng đ n quá trình d y h c, quá trình lĩnh h i tri th c. Hi n nay có ba nhóm quan ni m v v n đ d y h c và s phát tri n trí tu c a h c sinh:

ệ ể ạ

ệ ộ ậ ệ ứ ấ ự ọ ế ể

ọ ạ ự +Quan ni m th nh t, d y h c và s phát tri n trí tu đ c l p nhau, d y h ộ ộ ự ả ủ ự c và song song và d a trên k t qu c a s phát tri n trí tu , làm b c l s p hát tri n.ể

ệ ạ ọ ớ ể ệ ọ ồ

ứ ệ ồ ể ấ ạ +Quan ni m th hai, đ ng nh t d y h c v i phát tri n trí tu . D y h c và p hát tri n trí tu ch ng khít lên nhau.

ệ ự ể ạ

ọ ể ữ ể ạ ọ

ệ ể ể ầ ạ ấ ể ướ ự ứ +Quan ni m th ba, d y h c đi tr c s phát tri n và kéo theo s phát tri n ụ ổ , d y h c là quá trình chuy n đ i liên t c gi a hai vùng phát tri n “ vùng ph át tri n hi n đ i “ và “ vùng phát tri n g n nh t“

ạ ể ệ

ọ ệ ừ ự ệ ắ ộ ữ ạ ứ ặ ủ ề ọ ẽ ự i ch t ch . S phát tri ạ ộ n trí tu v a là đi u ki n c a vi c n m v ng tri th c, c a ho t đ ng h c t

=> d y h c và phát tri n trí tu có s tác đ ng qua l ệ ủ ể p.ậ

ộ ố ươ ướ ườ ệ ọ ự ể ể ng h ng tăng c ng cho s phát tri n trí tu h c sinh ti u

2) M t s ph h cọ

ọ ủ ệ ố ự ệ ạ H th ng th c nghi m d y h c c a Dancop:

ủ ế ữ ướ ứ ủ Nh ng nét ch y u trong h ng nghiên c u c a ông là:

ủ ố ố ọ ọ ố

ậ ả

ọ ự ọ ọ ậ ề ạ

ả ộ ạ ẻ + Tôn tr ng v n s ng c a tr khi d y h c.=> Kích thích lòng ham mu n h ự ọ ủ ệ ố h c c a các em, h th ng hóa chính xác hóa, c t p, s tìm tòi và kh năng t ệ ẻ ủ ệ ố khoa h c hóa v n kinh nghi m c a tr và t o đi u ki n cho chúng h c t p m t cách tho i mái.

ự ọ ở ứ ộ ạ ộ ọ

ẻ ầ ệ ố ộ ọ ị m c đ khó khăn cao và nh p đ h c nhanh ự i đa năng l c trí tu trong h c t

ộ + Xây d ng n i dung d y h c ả ẩ .=> góp ph n thúc đ y tr ph i huy đ ng t p.ậ

ọ ậ ỉ ọ ứ ệ ậ + Nâng t tr ng tri th c lí lu n khái quát trong tài li u h c t p.

ứ ề ọ ậ ộ ọ ự ọ giác khi h

+ Làm cho h c sinh có ý th c v toàn b quá trình h c t p và t c.

ặ ữ ư ệ ể ẫ ộ

ạ ặ

ự ứ ể ả ầ ậ ầ ơ

ự ộ ậ ộ ự ủ ọ => Nh ng đ c tr ng trên nói lên tính toàn di n và tác đ ng l n nhau đ kích ạ ủ ọ thích tính tích c c đ c l p, sáng t o c a h c sinh. M t khác, cách d y này g óp ph n xây d ng đ ng c đích th c, phát tri n nhu c u nh n th c, kh năn g khái quát c a h c sinh

ệ ố ư ố ủ ự ệ H th ng th c nghi m c a V.V.Đav đ p

ắ ơ ả ọ ủ ấ ố

Th c nghi m d y h c c a Đav đ p có b n nguyên t c c b n (Xu t phát t ừ ạ ủ ệ ệ ư ố ự quan ni m c a A.N.Leeonchiev):

ệ ữ ệ ấ ả ọ

ọ +Khái ni m khoa h c cung c p cho h c sinh không ph i là nh ng khái ni m có s n.ẵ

ọ ả ấ ủ ệ ệ ệ ấ ố

ữ ệ ấ ộ ố ị

ủ ệ + Cho h c sinh phát hi n m i liên h xu t phát và và b ch t c a khái ni m . Chính nh ng m i liên h này giúp cho các em xác đ nh n i dung và c u trú c c a khái ni m.

ồ ằ ọ

ệ ấ ướ ạ ệ ấ ố ệ ầ ụ H i ph c m i liên h y b ng mô hình và kí hi u. Đi u đó cho phép h c si ắ nh n m đ ố ượ c các m i liên h y d ề ế i d ng thu n khi t.

ầ ừ ể ự ế ộ ớ ự các hành đ ng tr c ti p v i s

ậ ộ ờ ị ọ + Giúp cho h c sinh k p th i chuy n d n t ệ v t sang hành đ ng trí tu .

ữ ắ ệ c quán tri t trong quá trình hình t

ượ ể ệ ọ ọ ỉ ạ Nh ng nguyên t c ch đ o trên đây đã đ ọ hành khái ni m khoa h c cho h c sinh ti u h c.

ự ọ

ấ ề

ơ ở ổ ứ ng mà trên c s t ệ ả ệ ủ ự ậ ể ệ ượ ữ ố ớ ố ượ ệ ố ng đ phát hi n ra nh ng m i liên h b n ch t c

ố ượ + Quá trình hình thành khái ni m khoa h c không d a trên quan sát, so sánh ữ ch c h nh ng tính ch t b ngoài c a s v t và hi n t ấ ủ ạ ộ o t đ ng đ i v i đ i t a đ i t ng đó.

ạ ắ ừ ượ ướ ổ c cái chung, cái t ng quát, tr u t ng tr c kh

ụ ể ắ ắ ọ + D y cho h c sinh n m đ i n m b t cái c th riêng l ượ ẽ .

- Lí thuy t hình thành hành đ ng trí óc theo giai đo n c a Ia.Galperin

ạ ủ ế ộ

ứ ậ ể ệ ạ ấ

Có năm giai đo n chuy n khái ni m hình th c v t ch t bên ngoài và bên tro ng:

ướ ộ

ơ ở ị ng: c s đ nh h ấ ệ ộ ụ ủ ế ng : nhi m v ch y u và n i dung ị Quy đ nh quá trình

ướ c th nh t trong quá trình hành đ ng.=> ệ ạ ướ ị + Giai đo n đ nh h ứ ủ ướ chính c a b h ng vào vi c làm.

ớ ồ ậ ậ ạ ấ ộ + Giai đo n hành đ ng v i đ v t hay v t ch t hóa :

ở ầ ủ ụ ẹ ọ ọ ồ ố ộ Đây chính là ngu n g c, kh i đ u c a m i hành đ ng tr n v n. M c đích :

ự ủ ố ượ ằ ộ ộ ậ ấ tách n i dung đích th c c a hành đ ng tâm lí n m trong đ i t ng v t ch t.

ớ ờ ạ ộ + Giai đo n hành đ ng v i l i nói to:

ạ ậ ấ

ộ ể ạ

ộ

ủ ế ắ ầ ợ ớ ờ ng ra kh i ch d a v t ch t và chuy n thành hành đ ng v i l ễ ấ ạ ể ạ ộ

ả ớ ồ ậ ằ ự ữ ệ ộ ổ ấ ấ ượ ng cao c a hành đ ng v t ch t hay vvatj ch t hóa ( t ng Sau khi đã đ t ch t l ố ư ạ ọ h p rút g n và thành th o ) b t đ u chuy n sang giai đo n ti p theo: tách đ i t ợ ư ậ ể ỗ ự ậ ỏ i nói to. Nh v ộ ữ y, chuy n hành đ ng vào d ng ngôn ng không ph i là cách di n đ t hành đ ng ữ trong ngôn ng , mà là cách th c hi n hành đ ng v i đ v t b ng ngôn ng .

ớ ờ ộ i ngôn ng , q

ạ ạ ạ ữ i nói th m: đây là quá trình c u t o l ể ượ ầ ạ ủ + Giai đo n hành đ ng v i l uá trình t o l ữ ấ ạ ạ ả ng c a hình nh âm thanh. i ngôn ng , quá trình t o ra bi u t

ọ ạ + Giai đo n rút g n:

ạ ả ừ ệ ạ ầ ở

ạ ữ ỉ ủ ế ọ ọ

ầ ể ể ậ ấ ộ

ệ ậ Giai đo n này x y ra t khi vi c luy n t p nói th m đã tr nên thành th o. San g giai đo n nói th m và rút g n, ngôn ng ch đ cho mình. Đ n đây hành đ ng ben ngoài đã chuy n thành hành đ ng bên trong, cái v t ch t đã chuy n thành cái tinh th n.ầ

Ế Ở Ể Ọ NG HS CÓ NĂNG KHI U TI U H C VÀ

Ỡ Ồ ƯỠ Ệ 3.5 PHÁT HI N VÀ B I D Ọ GIÚP Đ CÁC EM KHÓ H C

ấ

ậ

ế

ẻ

ế

ệ 1. D u hi u nh n bi

t tr có khi u

ẻ

ế

ệ

ậ

ế

ệ

ể

ậ

ứ ộ ố ứ

ị ề Đã có nhi u công trình nghiên c u vi c xác đ nh tiêu chí nh n di n ra tr có khi u trên th ơ ả ệ ế ớ i hi n nay. Sau đây là m t s tiêu chí c b n đ nh n di n năng khi u theo tài li u gi ủ ạ ọ c a đ i h c Osnabrucken – Đ c:

ớ ẻ

ố ừ ớ

ạ ố

ứ

ữ

ể

ơ +Ngôn ng phát tri n cao h n so v i tr cùng l a: v n t

ễ l n di n đ t t

ư ẻ ọ ớ

ổ

ọ +Đ c nhi u và có kh năng đ c sách không dành cho l a tu i. Ví nh tr h c l p 1 có th ừ ự ể ọ

ứ ủ

ế

ả

ớ

ề đ c trôi ch y, vi

v ng khó c a sách l p trên.

ả t chính t

ọ ả ố t

ữ t ng ng t

ố ự ả

ạ ớ ế

ế

ệ

ễ

ả

+Luôn mu n t

i quy t công vi c riêng và d dàng đ t t

i k t qu cao.

ằ

ớ ế

ạ ớ ự

ệ

ố

ị

ầ

ỉ

ể ạ ấ ẩ

ề ầ

ả

ẩ

ả i s hoàn h o. Đ có b ng ban đ u, Moda còn ch nh s a, gia công bài nh c r t ạ t thì cách gia công các giai đo n phát sinh ra s n ph m là

ả ạ

ằ

ẩ

ả

ọ

ả +Không b ng lòng v i k t qu và nh p đi u làm vi c, mu n đ t t ử ưở ả ả n Sonate hoàn h o thì ngoài ý t ố ố nhi u l n. Mu n có s n ph m t ộ ả ấ r t quan tr ng nh m t o ra m t s n ph m hoàn h o.

ớ

ề

ề ủ

ử

ế

ị

ấ

i nhi u v n đ c a ng ậ

ườ ớ i l n: tôn giáo, kinh t ầ

ị , chính tr , l ch s , gi ể

ọ

ơ ả ủ

ề

ậ

ầ

ấ

i gi

ả ờ

ấ ớ i tính/ +Quan tâm t ầ ỏ ề không ch p nh n quy n uy, có tinh th n phê phán. Êdix n khi h c ti u h c luôn h i th y ờ ờ giáo m i đi u, th m chí Êdix n còn nghi ng l i c a th y, hoài nghi v n đ qua câu tr l

ọ i.

ướ

ự

ạ

ằ

ườ

ổ

+Có xu h

ng tìm b n ngang b ng năng l c, th

ơ ng là h n tu i.

ự ồ

ệ

ể

ầ

ằ

ậ

ố

ọ

+Tinh th n trách nhi m cao, không mu n b ng m i giá đ có s đ ng thu n.

ể ồ ưỡ

ế

ẻ

2. Làm th nào đ b i d

ng tr có năng khi u ?

ộ ố

ạ

ươ

ứ

ể ng pháp chính đ nghiên c u: kh

Hi n t ả

ớ

ệ ạ năng t p trung, trí nh và t

ứ i m t s nhà nghiên c u phân chia ra 3 lo i ph ư ậ duy logic.

ấ ượ ọ

ẫ

ệ

ứ

ơ

ả

ậ

ả

ng pháp nghiên c u kh năng t p trung đ n gi n nh t đ

c g i là m u hi

ươ +Ph ỉ u ch nh.

ẫ

ể

ộ ờ ấ

ườ ượ i đ

c ki m tra đ

ữ

ề ữ ạ

ữ

ở

ứ ớ

ứ ấ

ượ ẻ ầ ờ

ữ i nh ng ch đã có ứ ộ

ố ớ ọ

ị ữ

ể

ổ

ọ

ươ

ữ

ụ ủ

ể

ệ ọ ơ ở ộ ườ ượ i đ

ướ ấ ả ữ

ừ

ữ gi y m u có nhi u ch cái khác nhau 40 hàng x c trao m t t Ng ướ ỹ ả cá 40 ch cái/hàng. Đ a tr c n ph i xem k các hàng ch , g ch d ể c hàng th nh t. V i th i gian quy đ nh đ làm vi c này là 5 phút, m c đ chú ý trung bìn ọ h đ i v i h c sinh ti u h c là 550 ch cái, trung h c c s là 700 và trung h c ph thông ả ể ế ả ẫ ộ ạ ng pháp Munsterberg: m t đo n văn b n l n l n các ch cá là 850. Còn ph i k đ n ph ể ề ừ i có th có nhi u t c ki m tra là trong vòng 2 phút tì ạ i t m và g ch d

ệ khác nhau. Nhi m v c a ng này. t c nh ng t

ớ

ệ

+ Các “công ngh ” đánh giá trí nh cũng có không ít

ộ

ẽ ọ

ệ

c g i là “trí nh thao tác”. Chuyên gia th nghi m s đ c 10 h

ỗ

ử ố

ớ ườ ả ờ i tr l ố ứ ấ ớ ố ứ

ệ ả ộ

ụ ủ ẩ

ố ứ

ứ ế ụ

ố

ọ

ả ể

ộ ố

ọ ơ ở ọ

ế ượ

ọ ố

ượ

ứ

ể

ố

ừ ư i là ghi nh 5 s trong hàng v a đ ớ ố c đ c, sau đó trong đ u ph i c ng nh m s th nh t v i s th hai, s th hai v i s th ữ ba và c ti p t c nh v y. Kho ng cách gi a m i l n đ c xong m t hàng s là 15 giây. ứ t c có 40 đáp s ), trung h c c s l c m c này, có th nói h c sinh

ỗ ầ ố ấ ả t qua đ

ế

ề

ớ ử ổ ế ượ ọ M t phép th ph bi n đ ố ố àng s , m i hàng có 5 s . Nhi m v c a ng ầ ợ ọ ư ậ ứ ố ớ ọ M c trung bình đ i v i h c sinh ti u h c là 20 s (t ổ ọ à 25 s và trung h c ph thông là 30 s . N u v đó có năng khi u v toán.

ể

ư

ườ

ươ

ệ ề ố ượ

+Đ đánh giá t

duy logic, ng

i ta th

ng dùng ph

ng pháp quan h v s l

ng.

ườ ượ

ẽ ượ

ể

ề

ậ

ỗ

i đ

c ki m tra s đ

c giao 18 bài t p logic, m i bài có 2 ti n đ logic.

ộ ố ề ư

ế

ẻ

ạ

3.M t s đi u l u ý khi d y tr có năng khi u

ế

ữ

ể

ẽ

ướ ưở

ế

ả

ế ứ ắ ng phát tri n đúng đ n. Đây là đi u h t s c ẹ ạ i ng khi n con cái thì quá t

ề i còn cha m l

ấ ọ

ế ỏ

ẻ ể ệ ể ạ ư L u tâm đ n nh ng gì tr th hi n đ v ch h ộ ậ ượ ầ c các ng nh n hoang t t vì s tránh đ c n thi ệ m t m i và th t v ng.

ề

ệ

ệ ố

ệ ể ẻ

ẻ ọ ậ

ể

ấ

t nh t có th cho tr h c t p và rèn luy n đ tr p

ươ ộ ố

ẹ ể

ế

ạ Cha m nên t o đi u ki n, ph hát tri n năng khi u ngày m t t

ng ti n t t .

ự ế

ụ

ế

ạ

t con mình có khi u thì ph huynh nên trao đ i v i nhà tr

ổ ớ ồ

ậ ượ

ườ

ậ

ạ

ng, giáo viên d y tr c ti p c c

ẫ ắ ớ ự

ẻ ễ ả ư

ạ ỗ ệ

ệ ủ

ể

ế ế N u bi ề ẻ tr . Đi u này giúp tr d hòa nh p môi tr ách d y d hi u qu nh ng v n g n v i s phát tri n cá bi

ườ ờ ẻ ng b n bè đ ng th i tr nhanh chóng nh n đ ẻ t c a tr .

ể

ơ ớ ạ

ệ

ế

ế ẻ ẽ ễ

ẹ ớ

ườ

ứ

ư

ậ

ấ

ẻ ẽ ế ộ ơ

ố

ở

ề

ả

ế ỉ ậ

ượ

ẻ ề ạ N u có th thì cha m nên t o đi u ki n cho tr có khi u ch i v i b n bè có cùng năng khi u. ng năng khi u nh nhau, do đó hòa nh p và ph n đ u thi đua Tr s d thích ng v i môi tr ươ ng đ i. B i vì không ph i ai cũn thì tr s ti n b h n. T t nhiên đi u này ch mang ý nghĩa t ẻ ể ủ ng, đúng quy lu t phát tri n c a tr . g làm đ

ấ ướ c và làm đúng h

ư

ế

ẹ

ậ

ả

ờ

ẻ

ậ

i câu h i c a tr . Vì v y cha m c n dành th i gian nghiêm túc đ tr l

ể ả ờ ẻ ứ

ẹ ầ ẻ

ẻ ơ

ẻ ừ

ế

ể

ng, khuy n khích tr chia s t

ế ủ

ẹ ứ Tr s d b h t h ng n u cha m không đáp ng, th m chí n n lòng khi cha m không l u tâ ẹ m tr l i tr . Cha m đó hi u tr h n và kích thích h ng thú ha nên chú ý khen th ể m hi u bi

ẻ ẽ ễ ị ụ ẫ ỏ ủ ả ờ ưở ẻ t c a tr .

ế ủ

ự

ẻ

ế

ẻ

ể

ự L ng nghe tr trình bày các ý ki n c a mình, khuy n khích tr phát bi u và giúp xây d ng s ự t

ắ ả tin vào b n thân

ở ẻ tr .

ủ ộ

ộ ứ

ổ ở

ẽ ứ

ọ

ẻ

ạ

ả

ẻ ể ề

ọ

ẳ Ch đ ng giúp tr theo đu i s thích. Ch ng h n m t đ a tr ham h c toán s h ng thú gi toán và tìm hi u v các danh nhân toán h c.

ắ ế

ừ

ỏ

ẻ

ượ

ỳ ọ

ỏ

ừ ạ

Đ ng quá gay g t n u tr không th a mãn đ

c đòi h i hay k v ng nào quá t

b n.

ế ề

ự

ụ

ọ

ố

ế

ẻ

ề

ướ

Đi u quan tr ng cu i cùng là n u tr có năng khi u v linh v c nào thì giáo d c theo h

ng ph

ể ề

ự

át tri n v lĩnh v c đó.

ọ ở ể

ẻ

ạ

4. Trình tr ng tr em khó h c

ọ ti u h c

ế ơ ả

ọ ở ẻ

ể Hi u bi

ề ứ t c b n v ch ng khó h c

ọ

ứ

ữ

ệ

ạ

ọ ọ ủ

ọ ậ ọ

ng có thành tích h c

ẻ ề

ể

ấ

ẻ ắ ứ ữ

ườ ậ ơ

ẹ ậ

ứ ẻ

ề

ậ

ẹ ẻ ố

ọ ậ

ườ

ằ

ố t trong h c t p là nh ng khó khăn Ch ng khó h c hay còn g i là r i lo n chuyên bi ọ ứ ẻ ắ kéo dài trong quá trình h c c a tr . Tr m c ch ng khó h c th ấ ậ ấ t p r t th p và kéo dài trong nhi u năm. R t khó đ cha m nh n ra tr m c ch ng ấ ậ này. Chính vì v y, nhi u b c cha m khi th y con mình ch m h n nh ng đ a tr khá c trong h c t p th

ng cho r ng tr “d t” .

ồ

ế

ng đ

ộ ả

ượ

ứ

ọ

ặ ọ ượ

ườ

ữ ế

ấ

ẻ c nói đ n g m: Th nh t là tr khi m khuy t m t trong các ườ c trôi ch y; th hai l t, đ c, làm toán… m c dù các em có ặ c ho c k ự ả ọ ậ t l n gi a k t qu h c t p th p và s ph

ề ẻ ự là có s khác bi

ạ ộ ứ ứ ư t v văn hóa; th t ủ ườ

ượ ế ố ườ ứ ấ ố B n y u t th ớ ứ ch c năng tâm lý bình th ng nh không nh lâu, không nói đ ế ẻ à tr có khó khăn trong ho t đ ng nói, nghe, vi ệ ỉ ố ng; th ba là tr có đi u ki n khó khăn không đi h c đ ch s IQ bình th ệ ớ ệ ề hác bi ể át tri n bình th

ng c a các giác quan.

ọ ở

ẻ

ạ

ệ

b) Tình tr ng tr em khó h c

t Nam hi n nay

ể

ệ

ọ

ng h c

ứ

ườ i các tr ế ậ ọ ậ

ọ ố ẻ ắ

ọ ở ố ệ

ậ

Vi t h c t p, s li u ghi nh n trên th gi

ọ

ẻ ị ệ

ề

ẹ

ợ

ề ướ c sâu sát. Có tr

ấ ầ ắ t Nam cho th y, g n 9% h c sinh ti u h c m c ế ớ ứ i là 35%. Dù s tr m c ch ộ ớ ấ ủ ứ ộ ng gia tăng nh ng m c đ quan tâm c a xã h i v i v ẫ ầ ườ ng h p tr b b nh, cha m , th y cô v n đinh nin ọ

ế

ứ ạ Nghiên c u t ch ng khuy t t ng khó h c đang có chi u h ư ượ n đ này ch a đ ố h con mình ng c ngh ch và bi ng h c.

ữ

ớ

ẻ

ệ

ọ c) Bi n pháp v i nh ng tr khó h c

ọ

ạ

ệ

ế ứ

ẻ

ứ

ờ ẻ

ọ ể ượ

ẻ

ờ

ệ

ư ườ

ự ộ

ẻ

ạ

ủ

ơ ắ ị ẹ

ớ ế ớ ẻ ở ậ

ầ

ỉ

ụ

ố

ư ạ ự

ữ

ệ

ẳ

ượ

ẻ

ắ

ồ

ả

ậ

ặ ả

ủ

ệ

Gia đình đóng vai trò h t s c quan tr ng trong vi c phát hi n và d y tr khó h c. Khi n ọ ghi ng tr có nguy c m c ch ng khó h c, gia đình nên đ a tr đi khám ngay đ đ c th ẩ ị ậ m đ nh và can thi p k p th i, giúp tr hòa nh p b n bè tr ng l p. “S đ ng viên, khích ề ệ ờ t v i tr . B i v y, thay vì ch khen thành i khen c a cha m là đi u vô cùng c n thi , l l ặ ữ ố ắ ọ ậ tích h c t p, ph huynh hãy khen vì con đã c g ng, vì con đã có nh ng hành vi t t. Đ c ấ ế ả t tránh nh ng vi c gây căng th ng cho con nh b o l c vì n u c m th y căng th ng, b bi ụ ứ ấ ế ể ế c ki n th c. Ph huynh hãy ch ơ ủ ấ ướ ỳ ọ c m c a mình vào ể con, mà hãy cho chúng đ

ẳ ệ ẽ t an, lo l ng, bu n bã, tr cũng s không th ti p thu đ ố ừ p nh n và thông c m cho con, đ ng áp đ t mong mu n, k v ng, ượ ọ ậ c h c t p và tr i nghi m nh cách c a chúng có th ”.

ệ ữ

ề ề

ẹ

ẻ

ấ

ẹ ế

ẻ ặ

ệ

ị

ọ ậ

ư ố ạ Bên c nh đó, các v n đ v gia đình nh m i quan h gi a tr và ba m , cách ba m đ ố ử ớ i x v i nhau, quan h anh ch em trong gia đình cũng là nguyên nhân khi n tr g p khó khăn trong h c t p.

ầ

ệ

ẻ ẻ

ỏ ạ

ủ

ầ

ờ

ể

ữ

ể

ặ

ầ

ọ ng cũng góp ph n không nh trong vi c giúp tr khó h c. Cho phép các em h c ệ bàn g n giáo viên và t ể ặ c 10 đi m, đ i v i nh ng em ch m h n, th y cô hãy t ng

ự ố ắ

ọ ườ Nhà tr ề ả ồ ở theo kh năng và th i gian c a mình. T o đi u ki n cho tr ng i ọ ậ ữ ử ổ ử ớ ránh c a s , c a l n, đ giúp nh ng em này t p trung h n khi h c. Thay vì t ng "hoa đi ọ ậ ố ớ ượ ữ m 10" cho nh ng h c sinh đ ố ể ả hoa không ph i vì s đi m mà vì các em đã có s c g ng.