Ngân hàng cho vay "người nhà": Rủi ro
chồng chất
Góp phần tham luận tại Hội nghị tư CG 2012, ông Sanjay Kalra, đại diện thường
trú của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại Việt Nam đánh giá, trong những năm vừa
qua và trước khi xảy ra việc suy giảm kinh tế gần đây, nền kinh tế của Việt Nam
đã tăng trưởng với tốc độ không bền vững về dài hạn, và những yếu tố dễ tổn
thương đã tích tụ dần trong quá trình phát triển đó....
Tuy nhiên, đề cập đến ngành ngân hàng của Việt Nam, đại diện IMF đánh giá,
những yếu kém và thiếu minh bạch đã ảnh hưởng xấu đến sự ổn định và sẽ tiếp tục
cản trở sự tăng trưởng. Tiếp theo sự bùng nổ tăng trưởng tín dụng và cho vay
"người nhà" đối với các doanh nghiệp nhà nước (DNNN), hệ thống ngân hàng
hiện nay đang lâm vào tình trạng chất lượng tài sản kém, dự phòng không đủ và độ
an toàn vốn không cao.
Ông Kalra lưu ý rằng, do sự bất nhất về số liệu công bố nên thị trường đang có
những đánh giá khác nhau và không chắc chắn về mức độ nợ xấu thực sự. Trong
khi các ngân hàng thương mại báo cáo tỉ lệ nợ xấu chỉ ở mức khoảng 4% thì ước
tính của NHNN lại lên tới 8%. Trong đó, nợ xấu đang tập trung ở DNNN, đặc biệt
là những doanh nghiệp có "dính" đến lĩnh vực bất động sản.
Theo IMF, các vấn đề của ngành ngân hàng sẽ không thể được giải quyết triệt để
nếu không giải quyết vấn đề của các DNNN, là bên đi vay. Mà bước đầu của tiến
trình tái cơ cấu, ông Kalra cho rằng, cần phải công khai tình trạng tài chính thực
sự của các doanh nghiệp thuộc khu vực này, bao gồm báo cáo kết quả hoạt động
kinh doanh và bảng cân đối sau kiểm toán.
Liên quan đến bất động sản, theo IMF, mặc dù giá đã giảm khoảng 30-50% so với
mức đỉnh điểm tại một số khu đô thị, thị trường này vẫn trong tình trạng dư thừa
nguồn cung và phải mất nhiều năm mới cân bằng lại được.
Mối quan hệ dích dắc này làm khó thêm tiến trình tái cơ cấu của Việt Nam. "Với
triển vọng tăng trưởng yếu ớt và sự cần thiết của cải cách và củng cố ngành ngân
hàng đến năm 2015, mức nợ xấu còn có thể tiếp tục tăng thêm nữa" - đại diện IMF
cảnh báo, mặc dù trước đó, phía Chính phủ Việt Nam, Thống đốc NHNN Nguyễn
Văn Bình đã tuyên bố, đến trước cuối năm 2012 sẽ đưa tỷ lệ nợ xấu về còn dưới
mức 3%.
Buộc các cổ đông hiện hữu chấp nhận lỗ trước khi bơm vốn
Cũng theo ông Kalra, mặc dù đã có những đề xuất cải cách, việc sáp nhập các
ngân hàng yếu kém từ cuối năm 2011 và đầu năm 2012, nhiều cuộc thảo luận đã
bàn về ý tưởng thành lập công ty quản lý tài sản để xử lý nợ, tuy nhiên, kế hoạch
thực hiện còn chậm.
IMF cho rằng, một đề án tái cơ cấu mang tính thực tế phải dựa trên các cuộc thanh
tra tại chỗ một cách thấu đáo. Điều này cần thiết để làm rõ mức độ thiệt hại và yêu
cầu tái cấp vốn cho các ngân hàng.
Đồng thời, tổ chức này lưu ý, đề án phải có sự phân biệt giữa các ngân hàng không
có khả năng thanh toán với các ngân hàng không có khả năng thanh khoản. Cần
phải buộc các cổ đông hiện hữu chấp nhận lỗ trước khi được bơm thêm vốn, và
phải giải quyết được các khoản nợ xấu.
Tiếp tục trì hoãn tiến trình cải cách ngân hàng sẽ có thể làm tăng các khoản nợ dự
phòng cho Chính phủ và đặt ra rủi ro cho tính bền vững của nợ công, IMF cảnh
báo.