Đ bài: Ngh lu n xã h i v quan ni m: Mu n có h nh phúc thì ph i ki m đcề ị ậ ộ ề ệ ố ạ ả ế ượ
nhi u ti n, vì có ti n là có t t c ề ề ề ấ ả
Bài làm
Ti n không mua đc t t c nh ng có th làm ng i ta b m t đi t t c . Ng i ta làm t tề ượ ấ ả ư ể ườ ị ấ ấ ả ườ ấ
c đ ki m tra cái không mua đc t t c là ti n – đi u đó th c s là b t h nh.ả ể ể ượ ấ ả ề ề ự ự ấ ạ
N u ch nhi u v ti n mà thi u văn hoá thì g i đó là tr c phú, mà tr c phú thì ch a baoế ỉ ề ề ề ế ọ ọ ọ ư
gi đc coi là giàu c . B n tr c phú vô đo nói “cái gì không mua đc b ng ti n thì cóờ ượ ả ọ ọ ạ ượ ằ ề
th mua đc b ng r t nhi u ti n”. Chúng không bi t r ng khi cái đnh mua n u quy raể ượ ằ ấ ề ề ế ằ ị ế
ti n r t l n đã tr thành th vô hình, là giá tr chung mà không ph i là s h u c a riêngề ấ ớ ở ứ ị ả ở ữ ủ
m t ng i đ có th tùy ti n mua bán.ộ ườ ể ể ệ
Khi làm vi c không nghĩ đn ti n thì khi ăn c ph i băn khoăn l y đâu ra ti n đ tr . Tệ ế ề ứ ả ấ ề ể ả ờ
m t đô la khi đt đi s còn l i tro b i. Nh ng giá tr c a nó s đi vào t t c nh ng t đôlaộ ố ẽ ạ ụ ư ị ủ ẽ ấ ả ữ ờ
còn l i.ạ
Khi đng ti n có giá tr thì ng i ta mu n đu t , khi nó m t giá tr thì ng i ta bàn đnồ ề ị ườ ố ầ ư ấ ị ườ ế
chuy n đu c , khi nó không còn giá tr thì ng i ta vùng lên đp đ xã h i.ệ ầ ơ ị ườ ạ ổ ộ
B n b t l ng có th làm đc ti n gi b ng công ngh cao và r t ph c t p, nguy hi m,ọ ấ ươ ể ượ ề ả ằ ệ ấ ứ ạ ể
nh ng t i sao chúng không mu n làm ra đ th t cho dù đn gi n h n nhi u? Là vì chúngư ạ ố ồ ậ ơ ả ơ ề
mu n ăn c p c th gi i – Ti n gi đó chính là cái mà qu d đã xui chúng làm ra và trố ắ ả ế ớ ề ả ỷ ữ ả
cho công lao c a chúng. Ng i sáng m t khi nh n m t đô la còn ph i nhìn ki m tra th tủ ườ ắ ậ ộ ả ể ậ
kĩ, ng i mù h ch s , ng i có tâm h ch c n nghe.ườ ọ ỉ ờ ườ ọ ỉ ầ
Ngoài tình yêu và danh d , cái gì có th đm đc thì hãy đm cho chi li. N u là hamự ể ế ượ ế ế
mu n thì bao nhiêu ti n cũng không đ – Nh ng n u xác đnh là ch t l ng cu c s ng thìố ề ủ ư ế ị ấ ượ ộ ố
không c n nhi u ti n l m cũng đ. Cùng ng i trên đng cát r t d là b n. Nh ng khiầ ề ề ắ ủ ồ ố ấ ễ ạ ư
cùng ng i trên đng vàng nhi u khi d tr thành k thù.ồ ố ề ễ ở ẻ
Giàu có trong s nghèo khó c a ng i khác, trong s l i b i c a xã h i thì cái s giàu cóự ủ ườ ự ụ ạ ủ ộ ự
đó r t không yên n. S l i b i c a xã h i ch : Ng i tâm huy t thì thi u ti n, khôngấ ổ ự ụ ạ ủ ộ ở ỗ ườ ế ế ề
v trí – K th a ti n, th a danh, th a quy n thì không tâm huy t. Có nh ng đi u n u trị ẻ ừ ề ừ ừ ề ế ữ ề ế ả
b ng ti n thì ng i ta không mu n tr ho c không ch u n i, nh ng có th tr b ng thằ ề ườ ố ả ặ ị ổ ư ể ả ằ ứ
khác, th m chí d ch u và “ti t ki m” h n nhi u.ậ ễ ị ế ệ ơ ề
T khi phát minh ra đng ti n ng i ta có th không c n c m n. Nh ng n u nói c m nừ ồ ề ườ ể ầ ả ơ ư ế ả ơ
v i nhau thì đng ti n đã hàm ch a nh ng giá tr m i. Cái gì không ph i c a mình thì: –ớ ồ ề ứ ữ ị ớ ả ủ
R i cũng m t – Ph i tr giá đánh đi – Gây ra h u qu hay ng đc. Ti n thì tùy t ng n iồ ấ ả ả ổ ậ ả ộ ộ ề ừ ơ
có ph i là giá tr hay không, nh ng m t đôla thì đâu cũng là m t đôla. M t món hàng chả ị ư ộ ở ộ ộ ỉ
có giá m t đôla nh ng s th t v nó có khi là hàng tri u đôla.ộ ư ự ậ ề ệ
Chúng b o nhau “cái khó bó cái khôn” nh ng khi h i đn cái “khôn” c a chúng thì hoá raả ư ỏ ế ủ
đó là cái “khôn ti u nhân”, ăn ng i, ích k , ng n h n … vì v y n u dùng cái “khôn” yể ườ ỉ ắ ạ ậ ế ấ
thì ch sinh thêm cái khó cho mai sau mà thôi. Chúng nghĩ ra bao nhiêu câu đi đ x xiênỉ ố ể ỏ
nhau, đ khoe m cái tài ch i ch c a mình, th mà không nghĩ ra đc m t chi n l cể ẽ ơ ữ ủ ế ượ ộ ế ượ
kinh doanh s n ph m đ ki m đc nhi u ti n h n.ả ẩ ể ế ượ ề ề ơ
Ki m ti n là câu chuy n c a tài năng, còn x s v i ti n đó là v n đ c a Văn hoá.ế ề ệ ủ ử ự ớ ề ấ ề ủ
Ng i ta tr m t đôla cho vi c mua, nh ng đòi h n m t đôla cho vi c m t lòng tin. M tườ ả ộ ệ ư ơ ộ ệ ấ ộ
chai n c m t đôla có ý nghĩa l n lao ch nó đã k p đn v i ng i ta khi đang khát trênướ ộ ớ ở ỗ ị ế ớ ườ
sa m c. M t cây n n m t đôla nh ng đã vô cùng ý nghĩa khi nó đã đc th p lên vào lúcạ ộ ế ộ ư ượ ắ
mà ng i ta c n đn ánh sáng.ườ ầ ế
M t đôla có th mua đc m t li u “thu c ch t” ví nh thu c chu t, nh ng “thu c s ng”ộ ể ượ ộ ề ố ế ư ố ộ ư ố ố
c n r t nhi u li u. Mình có, r t nhi u th trong đó không ph i là ti n mà là tinh th n c aầ ấ ề ề ấ ề ứ ả ề ầ ủ
mình. Đng ti n ki m đc khi mang v nhà nó không còn là đng ti n n a. Đng ti nồ ề ế ượ ề ồ ề ữ ồ ề
l ng thi n s s n sinh ra các giá tr . Đng ti n b t chính nh tên tr m, s l y c p đi r tươ ệ ẽ ả ị ồ ề ấ ư ộ ẽ ấ ắ ấ
nhi u th khác c a ng i ta.ề ứ ủ ườ
Ng i ta gi d i trong lao đng thì s tr thành k ăn c p nh ng đng ti n c a ng iườ ả ố ộ ẽ ở ẻ ắ ữ ồ ề ủ ườ
khác. Đng ti n đm b o s c m nh c a b n, nh ng trong nhi u tr ng h p n u b nồ ề ả ả ứ ạ ủ ạ ư ề ườ ợ ế ạ
đem s d ng s c m nh y thì l i làm cho đng ti n c a b n m t giá. Ng i bi u ti nử ụ ứ ạ ấ ạ ồ ề ủ ạ ấ ườ ế ề
th ng nghĩ đn cái m c đích c a mình còn ng i nh n l i quan tâm đn cái lí c a nh n.ườ ế ụ ủ ườ ậ ạ ế ủ ậ
Đúng ra là ng i bi u nên bi t đn nh ng ý nghĩa c a giá tr s d ng, còn ng i nh nườ ế ế ế ữ ủ ị ử ụ ườ ậ
nên th y đc cái tình c a ng i bi u.ấ ượ ủ ườ ế
Ti n mua đc cao l ng mĩ v nh ng không mua đc s ngon mi ngề ượ ươ ị ư ượ ự ệ
Ti n mua đc thu c nh ng không mua đc s c khoề ượ ố ư ượ ứ ẻ
Ti n mua đc đng h Rolex nh ng không mua đc th i gianề ượ ồ ồ ư ượ ờ
Ti n mua đc b qu n áo sang tr ng nh ng không mua đc phong cáchề ượ ộ ầ ọ ư ượ
Ti n mua đc h p đng b o hi m nh ng không mua đc s yên nề ượ ợ ồ ả ể ư ượ ự ổ
Ti n mua đc Sex nh ng không mua đc tình yêuề ượ ư ượ
Ti n mua đc nhà cao c a r ng nh ng không mua đc t mề ượ ử ộ ư ượ ổ ấ
Ti n mua đc kính Rayban nh ng không mua đc t m nhìnề ượ ư ượ ầ
Ti n mua đc máy tính nh ng không mua đc s sáng t oề ượ ư ượ ự ạ
Ti n mua đc đa v nh ng không mua đc s kính tr ngề ượ ị ị ư ượ ự ọ
Ti n mua đc sách, b ng c p nh ng không mua đc tri th cề ượ ằ ấ ư ượ ứ
Ti n mua đc đàn nh ng không mua đc c m xúc…ề ượ ư ượ ả
Ti n có th th a mãn đc tham v ng nh ng không tho mãn đc khát v ng.ề ể ỏ ượ ọ ư ả ượ ọ
Bài s 2ố
Đng ti n qu có s c m nh vô biên. Trong nh ng xã h i th i nát, đng ti n có th muaồ ề ả ứ ạ ữ ộ ố ồ ề ể
t t c , t b ng c p đn đa v xã h i, quan ch c… đây là ý ki n hoàn toàn sai l c.ấ ả ừ ằ ấ ế ị ị ộ ứ ế ạ
Con ng i phát minh ra đng ti n ch đ làm ph ng ti n trung gian c a vi c trao điườ ồ ề ỉ ể ươ ệ ủ ệ ổ
hàng hóa. Th hình dung, ngoài bi n c bao la không có chút l ng th c th c ph m nào,ử ể ả ươ ự ự ẩ
n u ai đó có trong tay c núi ti n thì li u ti n đó có c u đc sinh m nh anh ta? Vì thế ả ề ệ ề ứ ượ ệ ế
ch nên xem đng ti n luôn là ph ng ti n. Trong m t xã h i, thông th ng ng i taỉ ồ ề ươ ệ ộ ộ ườ ườ
cũng đánh giá con ng i qua kh năng thu nh p. Đi u đó đc l ng hóa b ng ti n.ườ ả ậ ề ượ ượ ằ ề
Nh ng s ti n mà m t cá nhân thu nh p đc trong quá trình lao đng cũng v n ch a thư ố ề ộ ậ ượ ộ ẫ ư ể
nói h t ph m giá đo đc c a ng i đó. Tóm L i, đng ti n không th là th c đo ph mế ẩ ạ ứ ủ ườ ạ ồ ề ể ướ ẩ
giá c a con ng i.ủ ườ
Có hai cách ki m ti n. Ki m ti n chân chính b ng kh năng và lao đng c a mình vàế ề ế ề ằ ả ộ ủ
ki m ti n b t chính b ng m i th đo n nh tham nhũng, h i l , buôn bán ma túy, cho vayế ề ấ ằ ọ ủ ạ ư ố ộ
n ng lãi… Bi đát thay cho nh ng ai tôn th đng ti n. Đi v i h ng ng i này, càngặ ữ ờ ồ ề ố ớ ạ ườ
nhi u ti n h càng h nh phúc. Ch c n nhìn th y đng ti n là h s n sàng quên đi t tề ề ọ ạ ỉ ầ ấ ồ ề ọ ẵ ấ
th y m i đi u quý giá trên đi. Và m t ngh ch lí t t y u x y ra, đ h nh phúc thì cá nhânả ọ ề ờ ộ ị ấ ế ả ể ạ
đó ph i b ng m i cách v vét ti n. Đn m c, t h bi n h thành m t “cái máy” ki mả ằ ọ ơ ề ế ứ ự ọ ế ọ ộ ế
ti n không h n không kém.ề ơ
Ki m đc bao nhiêu ti n không quan tr ng b ng cách s d ng ti n đó cho m c đích gì.ế ượ ề ọ ằ ử ụ ề ụ
Khi ch t con ng i ta đem đc gì sang th gi i bên kia?ế ườ ượ ế ớ
V y nên, có nhi u ti n ch a h n đã h nh phúc. H nh phúc ch đn khi ng i đó bi t cáchậ ề ề ư ẳ ạ ạ ỉ ế ườ ế
làm ra nh ng đng ti n chân chính b ng m hôi x ng máu c a chính mình và bi t sữ ồ ề ằ ồ ươ ủ ế ử
d ng đng ti n y m t cách khôn ngoan.ụ ồ ề ấ ộ
Bài s 3ố
“Ti n là tiên là ph t, là s c b t c a tu i tr , là s c kh e c a tu i già, là cái đà c a danhề ậ ứ ậ ủ ổ ẻ ứ ỏ ủ ổ ủ
v ng…”ọ
B n suy nghĩ nh th nào v câu nói trên đây? Qu th t, ai trong chúng ta cũng c n ti n.ạ ư ế ề ả ậ ầ ề
C n ti n đ ăn u ng. C n ti n đ xây c t. C n ti n đ mua s m. C n ti n đ du l ch,ầ ề ể ố ầ ề ể ấ ầ ề ể ắ ầ ề ể ị
th giãn và gi i trí. C n ti n đ h c t p. C n ti n đ tr b nh v.v.. Th t v y, ti n g nư ả ầ ề ể ọ ậ ầ ề ể ị ệ ậ ậ ề ắ
li n v i nhu c u sinh t n c a con ng i. Vì th , ai cũng v t v lao đng đ ki m ti n.ề ớ ầ ồ ủ ườ ế ấ ả ộ ể ế ề
Có ng i nhi u ti n. Có ng i ít ti n. Và cũng có ng i đôi khi không có đng xu nàoườ ề ề ườ ề ườ ồ
dính túi. Ng i có nhi u ti n cu c s ng s d d t và tho i mái. Ng i có ít ti n hayườ ề ề ộ ố ẽ ư ậ ả ườ ề
không có ti n ph i s ng v t v kh c c. Tuy nhiên, ti n có ph i là t t c ? Có nhi u ti nề ả ố ấ ả ổ ự ề ả ấ ả ề ề
cũng đng nghĩa v i có h nh phúc chăng? V y ph i nh n ra giá tr và s d ng ti n nhồ ớ ạ ậ ả ậ ị ử ụ ề ư
th nào đ cu c đi chúng ta th t s có ý nghĩa?ế ể ộ ờ ậ ự
Ti n gi i quy t nhu c u v t ch t và tinh th n. Ti n có ph i là t t c ? M t b n tr đãề ả ế ầ ậ ấ ầ ề ả ấ ả ộ ạ ẻ
c m nh n th này: “Ti n? M i ng i đu nói ti n không ph i là t t c . Vì nó không thả ậ ế ề ọ ườ ề ề ả ấ ả ể
mua đc m i th nh s c kho , h nh phúc… Tuy nhiên, đi u gì cũng có m t trái c aượ ọ ứ ư ứ ẻ ạ ề ặ ủ
nó, "ti n không ph i là t t c " ch là nh ng ý nghĩ c a nh ng ng i khá, đ ăn đ m c…ề ả ấ ả ỉ ữ ủ ữ ườ ủ ủ ặ
Còn đi v i ng i nghèo và th m chí ng i giàu, ti n có l là đích s ng c a h , vì đây làố ớ ườ ậ ườ ề ẽ ố ủ ọ
m t cu c s ng đy lo toan tính toán, có ti n m i có th s ng đc.” Th t v y, ai cũngộ ộ ố ầ ề ớ ể ố ượ ậ ậ
c n ti n, nh t là nh ng ng i nghèo, nh ng ng i đang th t nghi p. Nh p s ng b n r nầ ề ấ ữ ườ ữ ườ ấ ệ ị ố ậ ộ
và h i h n i đt Sài Thành này cho ta th y đi u đó. Ph n đông c dân Sài Thành ai cũngố ả ơ ấ ấ ề ầ ư
tranh th th c d y s m đ đi làm. Đi s m v tr vì k sinh nhai. Có ng i làm công nhân.ủ ứ ậ ớ ể ớ ề ễ ế ườ
Có ng i làm nhân viên ngân hàng. Có ng i làm k toán, k s , bác sĩ hay nhân viên xãườ ườ ế ỹ ư
h i v.v… T t c đu mu n ki m ti n đ đm b o cu c s ng b n thân và gia đình.ộ ấ ả ề ố ế ề ể ả ả ộ ố ả
Ti n có ph i là t t c ? M t b n tr khác đã đa ra ví d : “M t gia đình có hai ng i con,ề ả ấ ả ộ ạ ẻ ư ụ ộ ườ
m t giàu, m t nghèo. Ng i con nghèo không có ti n mua thu c cho b m u ng nh ngộ ộ ườ ề ố ố ẹ ố ư
ng i giàu l i mua và quan tâm b ng v t ch t, và khi có nhi u ti n, s có cu c s ng t tườ ạ ằ ậ ấ ề ề ẽ ộ ố ố
h n. Và n u có nhi u r i, không ph i lo âu v v t ch t, lúc đó, tinh th n tho i mái và…ơ ế ề ồ ả ề ậ ấ ầ ả
nh ng ti n không mua đc s b t t . Đó chính là h n ch c a ti n.”ư ề ượ ự ấ ử ạ ế ủ ề
T u trung l i, ti n không là t t c nh ng ai cũng c n ti n. Ti n có giá tr đi v i cu cự ạ ề ấ ả ư ầ ề ề ị ố ớ ộ
s ng con ng i. Th nên, Publius Syrus m i nói: “Ti n b c khi n c th gi i xoayố ườ ế ớ ề ạ ế ả ế ớ
chuy n.” B n có bao gi tìm hi u Sài Gòn này có bao nhiêu ngân hàng ch a? Nhi uể ạ ờ ể ở ư ề
l m. T i sao? T t c cũng ch vì s l u thông c a đng ti n. Ng i ta vay ti n đ kinhắ ạ ấ ả ỉ ự ư ủ ồ ề ườ ề ể
doanh, xây c t, đu t d án. Ngân hàng cho vay đ ki m l i nhu n t đng ti n. Tuyấ ầ ư ự ể ế ợ ậ ừ ồ ề
nhiên, ti n không là t t c . Trên đi này cái gì cũng đu có m t trái c a nó. Đôi khi vì ti nề ấ ả ờ ề ặ ủ ề
mà ng i ta “vào tù ra khám”. Đi u này đc th hi n nh th nào?ườ ề ượ ể ệ ư ế