Đ bài: Ngh lu n xã h i v câu nói: Văn hóa, đó là cái còn l i khi ng i ta đã quênề ị ậ ộ ề ạ ườ
h t t t c ế ấ ả
Bài làm
Văn hóa có m t nghĩa r t r ng, r t ph c t p, nhi u ng i đã vi t h n m t quy n sách độ ấ ộ ấ ứ ạ ề ườ ế ẳ ộ ể ể
đnh nghĩa hai ch y. Có th hi u m t cách gi n d và sát nghĩa nh sau: Văn là văn v ,ị ữ ấ ể ể ộ ả ị ư ẻ
văn nhã, trái l i v i vũ phu, thô b , dã man.ạ ớ ỉ
Hóa là bi n đi, nhu m theo. Con ng i khi còn tr ng thái dã man có nh ng cách th cế ổ ố ườ ở ạ ữ ứ
sinh ho t (ăn , ăn m c, nói năng, yêu th ng… không trên con v t m y, nh ng l nạ ở ặ ươ ở ậ ấ ư ầ
theo l ch s , d n dà thay đi, ti n lên, đt t i văn hóa. Văn hóa là t ng th nh ng thànhị ử ầ ổ ế ạ ớ ổ ể ữ
tích c g ng c a con ng i đã t tr ng thái con v t mà v n lên, hóa đi, ti n t i tr ngố ắ ủ ườ ừ ạ ậ ươ ế ớ ạ
thái ti n b văn v ngày nay (nghĩa này chính ra là nghĩa c a t kutur trong ti ng Đc,ế ộ ẻ ủ ừ ế ứ
g n đng nghĩa v i văn minh). Thành tích c a văn hóa th hi n nh ng công trình vầ ồ ớ ủ ể ệ ở ữ ề
m i m t, nh t là nh ng công trình v tinh th n: văn ch ng, mĩ thu t, tri t h c, khoaọ ặ ấ ữ ề ầ ươ ậ ế ọ
h c… Cho nên ng i ta th ng hi u văn hóa g n nh h c th c. Ng i h c r ng bi tọ ườ ườ ể ầ ư ọ ứ ườ ọ ộ ế
nh ng là ng i có văn hóa.ư ườ
Văn hóa trong câu danh ngôn là d ch t ti ng Pháp culture, nghĩa đen là s tr ng tr t, vunị ừ ế ự ồ ọ
x i. Ti ng Pháp nói terre cultive: đt tr ng tr t, đi l p v i terre inculte: đt b hoang,ớ ế ấ ồ ọ ố ậ ớ ấ ỏ
plante cultive: cây vun tr ng, đi l p v i plante sauvage: cây d i. Cũng v y ng i ta hi uồ ố ậ ớ ạ ậ ườ ể
l'homme cultive: là ng i có đu óc đc chăm bón, vun x i, d ng d c cho nên trong tườ ầ ượ ớ ưỡ ụ ừ
culture Pháp ta th y ngoài ý h c th c khách quan và c ng đng c a văn hóa, còn có giấ ọ ứ ộ ồ ủ ả
thi t s c g ng riêng c a cá nhân đ t trao đi, t rèn luy n v các ph ng di n triế ự ố ắ ủ ể ự ổ ự ệ ề ươ ệ
th c và tình c m, ngõ h u đt t i m t trình đ n y n , đi u hòa c a con ng i tinh th n.ứ ả ầ ạ ớ ộ ộ ả ở ề ủ ườ ầ
Câu ra trong đ nguyên là l i nói c a c ngh tr ng Pháp Edouard Herriot: “La culture,ề ờ ủ ố ị ưở
c'est ce qui reste quand on a tout oublié, c’est ce qui manque quand on a tout appris”. Nh ngư
hình nh ông ch nói có n a trên và sau ng i ta thêm vào n a d i, có l đ cho nghĩaư ỉ ử ườ ử ướ ẽ ể
đc thêm sáng, thêm đy đ và cũng đ cho b t tính cách ngh ch lí. Câu nói y là m tượ ầ ủ ể ớ ị ấ ộ
l ng ng , nói m t đi u m i nghe t ng nh nói gi n, nh ng suy ra th y bên trong có sộ ữ ộ ề ớ ưở ư ỡ ư ấ ự
sâu s c và xác đáng.ắ
Nói văn hóa là cái còn l i khi ng i ta đã quên h t, cái v n thi u khi ng i ta đã h c đ,ạ ườ ế ẫ ế ườ ọ ủ
chúng ta có th đi đn suy di n: con ng i có văn hóa là con ng i ch ng c n h c, ch ngể ế ễ ườ ườ ẳ ầ ọ ẳ
c n nh m t đi u gì c . Cách gi i thích y máy móc và ngoài ch ý c a tác gi . Th t raầ ớ ộ ề ả ả ấ ủ ủ ả ậ
câu nói này ch nêu lên tính ch t tiêu c c c a văn hóa: không tùy thu c cái gì nh đc,ỉ ấ ự ủ ộ ớ ượ
không tùy thu c cái gì h c đc. Còn ph n tích c c là cái còn l i, cái v n thi u, là nh ngộ ọ ượ ầ ự ạ ẫ ế ữ
cái gì không nói ra, nh ng chúng ta ph i tìm hi u và đó m i là cái ch đi m c a v n đ.ư ả ể ớ ủ ể ủ ấ ề
Đ nêu rõ s sai l m c a nhi u ng i th ng quan ni m r ng văn hóa ch là cái h c tíchể ự ầ ủ ề ườ ườ ệ ằ ỉ ọ
tr trong trí nh , cái h c nh i s , cái h c l p l i nh con v t, th ng ch là công vi c ghiữ ớ ọ ồ ọ ọ ặ ạ ư ẹ ườ ỉ ệ
nh gi i. Ai có kí c m nh (ch Hán g i là c ng kí) ng i y s thành công. H c tr cớ ỏ ứ ạ ữ ọ ườ ườ ấ ẽ ọ ướ
quên sau thi còn gì mong đ đt. Cho lên b c đi h c, đn vi c đào luy n các chuyên giaỗ ạ ậ ạ ọ ế ệ ệ
cũng v y. M t k thu t gia là ng i thu c lòng kĩ thu t c a mình và áp d ng nh m t cáiậ ộ ỹ ậ ườ ộ ậ ủ ụ ư ộ
máy. M t h c gi , m t giáo s cũng thu c lòng nh ng lý thuy t trong khu v c mình độ ọ ả ộ ư ộ ữ ế ự ể
n u c n đc ra vanh vách, nói thao thao.ế ầ ọ
L i h c y không ích l i cho s trau d i cá nhân. H c th c ch phù phi m nh m t n cố ọ ấ ợ ự ồ ọ ứ ỉ ế ư ộ ướ
s n bên ngoài, không nh h ng đn t t ng chân thành, đn tình c m sâu xa, khôngơ ả ưở ế ư ưở ế ả
hóa đc con ng i theo nh ng khuynh h ng t n t y t n thi n. Không nh ng vô ích màượ ườ ữ ướ ậ ụ ậ ệ ữ
còn có h i. S tích tr quá nhi u trong trí nh có th làm cho con ng i lo n trí, cu ngạ ự ữ ề ớ ể ườ ạ ồ
ch , hay ngu xu n đi. Ng i chuyên gia dù v kĩ thu t hay h c thuy t có th là m t conữ ẩ ườ ề ậ ọ ế ể ộ
ng i l ch l c. S h c y l i còn d làm ng i ta kiêu ng o vô lí. T ng c nh đcườ ệ ạ ự ọ ấ ạ ễ ườ ạ ưở ứ ớ ượ
nhi u l p l i gi i là có giá tr h n ng i, là làm cho đi ph i kính ph c, nh ng th t ra cề ặ ạ ỏ ị ơ ườ ờ ả ụ ư ậ ử
ch ngôn ng .ỉ ữ
Ta làm cho ng i ta khó ch u, th m chí có th b khinh th ng. M t tai n n n a là k choườ ị ậ ể ị ườ ộ ạ ữ ẻ
r ng h c là nh cái h c, ch bi t cái h c và sinh ra nô l sách không bi t t mình suy xétằ ọ ớ ọ ỉ ế ọ ệ ế ự
n a.ữ
V y th nào là văn hóa chân chính? Là nh ng gì còn l i khi đã quên h t và v n thi u khiậ ế ữ ạ ế ẫ ế
đã h c đy đ; hay nói cách khác, theo nhà văn hóa trên thì h c v n ph i có m c đích đàoọ ầ ủ ọ ấ ả ụ
t o n i con ng i ta nh ng thành qu gì? Ti ng Pháp hay dùng ch former, formation. Nóạ ơ ườ ữ ả ế ữ
giá thi t s hoán c i và khuôn đúc con ng i theo m t m u m c lí t ng. S h c chínhế ự ả ườ ộ ẫ ự ưở ự ọ
ph i làm sao hoán c i con ng i, nâng cao giá tr c a nó v m i m t. H c th c không nênả ả ườ ị ủ ề ọ ặ ọ ứ
nh i nhét vào đ đó mà ph i tiêu đi, bi n hóa đi đ nuôi d ng trí th c c a con ng i. Sồ ể ả ế ể ưỡ ứ ủ ườ ự
h c tr c h t ph i luy n cho con ng i bi t suy xét, có óc phán đoán t l p, nh n đnhọ ướ ế ả ệ ườ ế ự ậ ậ ị
đc ph i trái, h n kém. L i c n đào luy n và khai thác trí t ng t ng, s thông minh,ượ ả ơ ạ ầ ệ ưở ượ ự
óc sáng ch . L i c n mài nh n giác quan, làm giàu c m xúc, m r ng kh năng thông c mế ạ ầ ọ ả ở ộ ả ả
v i đi. Ng i có văn hóa không ph i là cái máy đóng kín ngoài đi mà ph i là conớ ờ ườ ả ở ờ ả
ng i thông minh, uy n chuy n, t nh , luôn luôn m r ng ra ngo i gi i đ phát ki n raườ ể ể ế ị ở ộ ạ ớ ể ế
vô s tài nguyên làm giàu cho cá nhân mình. Lí t ng y chính là lí t ng truy n th ngố ưở ấ ưở ề ố
c a các nhà giáo d c Pháp: “M t b óc bi t sáng t o h n là m t b óc đy hi u bi t”,ủ ụ ộ ộ ế ạ ơ ộ ộ ầ ể ế
Pascal. Chúng ta làm vi c h n là suy t .ệ ơ ư
Do đó ta th y sáng t ý nghĩa c a câu nói. Ng i ta có th quên h t m i đi u đã h c, cũngấ ỏ ủ ườ ể ế ọ ề ọ
nh v t b nh ng hành lí k nh càng n ng n . Nh ng đi v i ng i bi t h c thì v n cònư ứ ỏ ữ ề ặ ề ư ố ớ ườ ế ọ ẫ
l i m t cái gì: đó là khuôn nh n th c, n p suy t , khuynh h ng m r ng trí não và giácạ ộ ậ ứ ế ư ướ ở ộ
quan ra đ tìm hi u thông c m, nh m t cái v n v n còn l i mãi mãi đ sinh l i khôngể ể ả ư ộ ố ẫ ạ ể ợ
thôi. Và ng i ta có th h c đ h t c nh ng đi v i ng i không bi t h c thì v n thi u,ườ ể ọ ủ ế ả ư ố ớ ườ ế ọ ẫ ế
thi u cái khuôn n p hay, đp thành hình, thi u cái v n y đ cho mình đng v ng điế ế ẹ ế ố ấ ể ứ ữ ở ờ
và chinh ph c ngo i gi i. Thí d rõ h n: m t ng i đi h c r i ra đi có th quên h t m iụ ạ ớ ụ ơ ộ ườ ọ ồ ờ ể ế ọ
bài th đã h c nh ng g p b t kì m t bài th nào đó, v n có th đc đc, bình đc,ơ ọ ư ặ ấ ộ ơ ẫ ể ọ ượ ượ
rung đng, th ng th c đc có th quên h t m i bài toán, m i đnh lí, công th c nh ngộ ưở ứ ượ ể ế ọ ọ ị ứ ư
ra đi đt tr c m t vi c ph i tìm hi u, ph i gi i quy t v n có th đem óc phân tích, ócờ ặ ướ ộ ệ ả ể ả ả ế ẫ ể
suy di n đã luy n đc trong nh ng gi toán h c đ tìm hi u và gi i quy t.ễ ệ ượ ữ ờ ọ ể ể ả ế
Do đó, tóm l i ta có th k t lu n: văn hóa chân chính, cái h c đt đích, không tùy thu cạ ể ế ậ ọ ạ ộ
vào cái ng i ta bi t, cái ng i ta có (ce qu’on est) mà tùy thu c cái ng i ta thành, cáiườ ế ườ ộ ườ
ng i ta là (ce qu’on est), cái này còn l i mãi, cái kia có th m t h t.ườ ạ ể ấ ế
Tuy đ không đòi h i phê bình, nh ng đ tìm hi u đc đy đ, đ đ phòng m i hi uề ỏ ư ể ể ượ ầ ủ ể ề ọ ể
l m ho c suy di n l ch l c cũng c n c m nh n thêm r ng câu nói trên không hoàn toànầ ặ ễ ệ ạ ầ ả ậ ằ
chê bai cái h c mà ch ch trích cách h c. S h c nh t là s h c trong sách v n là m tọ ỉ ỉ ọ ự ọ ấ ự ọ ẫ ộ
ph ng ti n vô song, đ trau d i cá nhân, b i đp văn hóa.ươ ệ ể ồ ồ ắ
Nói r ng: "… khi ng i ta đã quên h t y là gi thuy t ng i ta đã ph i h c nhi u l m.ằ ườ ế ấ ả ế ườ ả ọ ề ắ
Đi u c t y u là làm sao khi quên h t mà v n còn m t cái gì. Ta có th nói thêm: Cái gìề ố ế ế ẫ ộ ể
còn l i đó ch có th có khi ng i ta đã h c nhi u. Hay nói cách khác, văn hóa ch có thạ ỉ ể ườ ọ ề ỉ ể
nh ph ng ti n trau d i b ng h c th c, b ng sách v .ờ ươ ệ ồ ằ ọ ứ ằ ở
Bài s 2ố
Đây là ý ki n c a Edouard, m t c ngh tr ng Pháp, mà câu nói đy đ là: “Văn hóa, đóế ủ ộ ố ị ưở ầ ủ
là cái còn l i khi ng i ta đã quên h t c , đ là cái v n thi u khi ng i ta đã h c đ c ”ạ ườ ế ả ỏ ẫ ế ườ ọ ủ ả
Tho t nghe, câu nói có v ngh ch lý: văn hóa là cái còn l i, là cái v n thi u, không tùyạ ẻ ị ạ ẫ ế
thu c nh ng gì nh đc, nh ng gì h c đc. T i sao v y?ộ ữ ớ ượ ữ ọ ượ ạ ậ
Trao đi văn hóa và quan ni m đúng đn v cách h c: Văn là v đp, hóa là bi n đi (choổ ệ ắ ề ọ ẻ ẹ ế ổ
t t h n). Văn hóa là t t c nh ng thành t u v v t ch t và tinh th n c a con ng i tố ơ ấ ả ữ ự ề ậ ấ ầ ủ ườ ừ
th i công xã nguyên th y cho đn th i đi ngày nay (đc bi t là nh ng thành t u v tờ ủ ế ờ ạ ặ ệ ữ ự ề ư
t ng văn h c, ngh thu t, khoa h c).ưở ọ ệ ậ ọ
Văn hóa v a mang tính c ng đng dân t c, nhân lo i, v a bao hàm ý nghĩa đi v i cáừ ộ ồ ộ ạ ừ ố ớ
nhân, m i con ng i, đó là s ti p thu, rèn luy n và phát tri n trí th c đo đc. Mu nở ỗ ườ ự ế ệ ể ứ ạ ứ ố
th , con ng i ph i h c t p. Nói con ng i có văn hóa là con ng i có tri th c và nhânế ườ ả ọ ậ ườ ườ ứ
cách. Ti ng Pháp g i văn hóa là “culture”, có cùng nghĩa v i s tr ng tr t; ng i có vănế ọ ớ ự ồ ọ ườ
hóa đc chăm lo trí tu đ c ng hi n cho đi, nh cây tr ng đc vun x i s ra hoa, k tượ ệ ể ố ế ờ ư ồ ượ ớ ẽ ế
qu .ả
Văn hóa là cái còn l i khi ng i ta đã quên t t c : Văn hóa có m c đích đào t o con ng iạ ườ ấ ả ụ ạ ườ
theo m u m c t t đp. Ta không ch ti p thu nh ng đi u đã h c, mà ph i ch đng suyẫ ự ố ẹ ỉ ế ữ ề ọ ả ủ ộ
nghĩ, tích c c v n đng, bi n nó thành tri th c c a mình. “Nh ng con ong hút nh y hoaự ậ ộ ế ứ ủ ữ ụ
đ t o thành m t, m t đó đc g i là m t ong" nói lên ý nghĩa đó.ể ạ ậ ậ ượ ọ ậ
Cho nên ta có th quên nh ng đi u đã h c, nh ng v n còn l i trong trí óc m t cách nh nể ữ ề ọ ư ẫ ạ ộ ậ
th c, m t ph ng pháp suy lu n đ v n d ng vào cu c s ng, phát tri n và sáng t o.ứ ộ ươ ậ ể ậ ụ ộ ố ể ạ
Ch ng h n, ta có th quên m i bài toán, công th c, đnh lí đã h c, nh ng toán h c v nẳ ạ ể ọ ứ ị ọ ư ọ ẫ
giúp ta phân tích, suy lu n gi i quy t nh ng v n đ c a cu c s ng.ậ ả ế ữ ấ ề ủ ộ ố
Có th hi u câu nói nh sau: S trau d i văn hóa, vi c h c chân chính không tùy thu c cáiể ể ư ự ồ ệ ọ ộ
ng i ta “có” mà thu c cái ng i ta “thành”. “Có” ta s quên, nh ng “thành” s còn mãiườ ộ ườ ẽ ư ẽ
trong ta.
Phê phán quan ni m sai l ch v cách h c: Văn hóa không ph i là nh ng ki n th c tích lũyệ ệ ề ọ ả ữ ế ứ
trong trí nh con ng i. S trau d i văn hóa – s h c – không có nghĩa c nh i nhét choớ ườ ự ồ ự ọ ố ồ
th t nhi u ki n th c, r i l p l i nh con v t. Không ph i c có trí nh gi i, có kí cậ ề ế ứ ồ ặ ạ ư ẹ ả ứ ớ ỏ ứ
m nh là thành đt.ạ ạ
Cách h c đó th t ph phù phi m, đôi khi có th làm cho con ng i tr nên l ch l c, kiêuọ ậ ủ ế ể ườ ở ệ ạ
ng o. T ng nh nhi u là h n ng i, bu c ng i khác kính ph c mình: th t ra m ngônạ ưở ớ ề ơ ườ ộ ườ ụ ậ ớ
ng thu c lòng, thái đ h m mình đó ch làm cho ng i khác khó ch u, xem th ng. Chữ ộ ộ ợ ỉ ườ ị ườ ỉ
nh đi u đã h c, l p l i ki n th c đã h c s làm cho mình d n d n tr nên nô l sách,ớ ề ọ ặ ạ ế ứ ọ ẽ ầ ầ ở ệ
v , tr thành m t sách, không còn kh năng đc l p suy nghĩ, sáng t o. Câu nói “quá tinở ở ọ ả ộ ậ ạ
vào sách, ch ng thà không có sách” c a ng i x a đã c nh giác ta đi u đó. Tuy nhiên, ýẳ ủ ườ ư ả ề
ki n phê phán cách h c nh i nhét, l ch l c tên hoàn toàn không ph nh n cái h c sách v .ế ọ ồ ệ ạ ủ ậ ọ ở
Cái h c t sách v x a nay v n là m t cách h c h u hi u đ trau d i văn hóa, phát tri nọ ừ ở ư ẫ ộ ọ ữ ệ ể ồ ể
nhân cách và tài năng, mi n là theo ph ng pháp ch đng, tích c c nh đã trình bày.ễ ươ ủ ộ ự ư
Câu nói trên bác b quan ni m trau d i văn hóa m t cách th đng, nh i nhét và kh ngỏ ệ ồ ộ ụ ộ ồ ẳ
đnh quan ni m ch đng h c t p, rèn luy n văn hóa. Vi c h c trong nhà tr ng phị ệ ủ ộ ọ ậ ệ ệ ọ ườ ổ
thông hi n nay v n nhi u lý thuy t, ít th c hành, n ng thuy t gi ng, nh v n d ng. Choệ ẫ ề ế ự ặ ế ả ẹ ậ ụ
nên, ta c n h c t p, rèn luy n tri th c m t cách ch đng, tích c c h n.ầ ọ ậ ệ ứ ộ ủ ộ ự ơ
Bài s 3ố
Văn hóa là giá tr tinh th n c t lõi c a m t dân t c, m t đt n c nói riêng và c nhânị ầ ố ủ ộ ộ ộ ấ ướ ả