Bé Khoa häc vµ c«ng nghÖ
-------------------
§Ò tµi
“nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng n«ng th«n viÖt nam
theo c¸c vïng sinh th¸i ®Æc tr−ng, dù b¸o xu thÕ diÔn biÕn vµ
®Ò xuÊt c¸c chÝnh s¸ch vµ gi¶i ph¸p kiÓm so¸t thÝch hîp”
M∙ sè kc 08.06
(thuéc ch−¬ng tr×nh khcn träng ®iÓm cÊp nhµ n−íc giai ®o¹n 2001 – 2005)
chñ nhiÖm ®Ò tµi:
GS.TS. Lª v¨n khoa
Tr−êng ®h khoa häc tù nhiªn, ®h quèc gia hµ néi
Hµ néi, th¸ng 1 n¨m 2004
môc lôc
phÇn I. ®Æt vÊn ®Ò............................................................................................ 2
phÇn Ii. kh¸i qu¸t t×nh h×nh (hiÖn tr¹ng) ph¸t triÓn kinh tÕ -
x∙ héi n«ng th«n viÖt nam........................................................................ 3
I. Nh÷ng con sè c¬ b¶n ph¶n ¸nh bøc tranh vÒ N«ng th«n ViÖt Nam................ 3
II. Tæng hîp bøc tranh N«ng th«n ViÖt Nam ...................................................... 5
III. Ph©n tÝch vµ b×nh luËn vÒ 7 vÊn ®Ò liªn quan ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi
vµ viÖc sö dông tµi nguyªn ë vïng n«ng th«n réng lín ViÖt Nam.................. 5
IV. §¸nh gi¸ chung ............................................................................................... 6
phÇn III. c¸c vïng sinh th¸i nghiªn cøu cô thÓ .............................. 9
vïng nói
1. tØnh hoµ b×nh.............................................................................................. 10
2. tØnh ®ak lak ............................................................................................... 11
vïng trung du
3. tØnh b¾c giang........................................................................................... 20
4. tØnh qu¶ng nam ........................................................................................ 22
vïng ®ång b»ng
5. tØnh th¸i b×nh............................................................................................. 26
6. tØnh tiÒn giang .......................................................................................... 29
vïng ven biÓn
7. tØnh nghÖ an ............................................................................................... 31
8. tØnh ninh thuËn......................................................................................... 33
vïng ven ®«
9. huyÖn thanh tr× - hµ néi...................................................................... 37
phÇn iv. ®Ò xuÊt c¸c chÝnh s¸ch........................................................... 40
phÇn v. kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ ................................................................ 40
tµi liÖu tham kh¶o....................................................................................... 42
- 1 -
Tªn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò M«i tr−êng N«ng th«n
ViÖt Nam theo c¸c vïng sinh th¸i ®Æc tr−ng, dù b¸o
xu thÕ, diÔn biÕn vµ ®Ò xuÊt c¸c chÝnh s¸ch, gi¶i
ph¸p kiÓm so¸t thÝch hîp (KC 08.06)
Chñ nhiÖm ®Ò tµi: GS.TS Lª V¨n Khoa
Tªn chuyªn ®Ò: T×nh h×nh kinh tÕ - x· héi c¸c vïng sinh th¸i nghiªn cøu t¹i c¸c
tØnh: Hoµ B×nh, §¾c L¾c (vïng nói), B¾c Giang, Qu¶ng Nam (trung du), Th¸i
B×nh, TiÒn Giang (®ång b»ng), NghÖ An, Ninh ThuËn (ven biÓn) vµ Hµ Néi (ven
®«), ®¸nh gi¸ xu thÕ diÔn biÕn vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi.
phÇn i: §Æt vÊn ®Ò
KÕt qu¶ cña Héi nghÞ toµn cÇu vÒ Ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë Nam Phi (th¸ng 9 -
2002) võa qua víi hai v¨n kiÖn quan träng ®ã lµ: Tuyªn bè Johannesburg vÒ ph¸t
triÓn bÒn v÷ng gåm 37 nguyªn t¾c vµ B¶n kÕ ho¹ch thùc hiÖn Johannesburg
(gåm 141 néi dung) ®Òu ®Æc biÖt quan t©m ®Õn m«i tr−êng n«ng th«n vµ sù ph¸t
triÓn bÒn v÷ng cña c¸c vïng n«ng th«n réng lín trªn toµn thÕ giíi (hay trªn
ph¹m vi toµn cÇu). Nh÷ng vÊn ®Ò then chèt ®ã lµ:
- S¶n xuÊt n«ng nghiÖp, t¨ng nguån l−¬ng thùc dÉn ®Õn viÖc t¨ng sö dông
thuèc trõ s©u vµ vÊn ®Ò tho¸i ho¸ ®Êt ®ai.
- TiÕp ®ã lµ vÊn ®Ò gi¶i quyÕt n−íc s¹ch, n−íc ngät, vÖ sinh m«i tr−êng,
vÊn ®Ò søc khoÎ cho céng ®ång,
- C¸c vÊn ®Ò gi¶m nghÌo ®ãi (nghÌo khã), c¶i thiÖn ®êi sèng, t¨ng ®Çu t−
cho c¸c vïng nghÌo, ph¸t triÓn trang tr¹i, t×m viÖc lµm vµ c«ng b»ng vÒ viÖc lµm
cho mäi ng−êi vv...
Vµ ®Æc biÖt trong b¶n kÕ ho¹ch thùc hiÖn Johannesburg ®· nh¾c nhë chóng ta vÒ
sù quan t©m cña toµn nh©n lo¹i trong viÖc thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh nghÞ sù 21, ë
®ã ®Æc biÖt chó träng vÒ c¸c ch−¬ng tr×nh sè 3 (§Êu tranh víi nghÌo khã), sè 11
(§Êu tranh víi viÖc ph¸ rõng), sè 14 (Ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng nghiÖp vµ n«ng
th«n), sè32 (T¨ng c−êng vai trß cña n«ng d©n) vv...
TÊt c¶ nh÷ng vÊn ®Ò nªu trªn ®Òu kh¼ng ®Þnh r»ng: VÊn ®Ò m«i tr−êng
n«ng th«n trªn toµn thÕ giíi ®· ®−îc Héi nghÞ toµn cÇu vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng
®Æc biÖt quan t©m.
- 2 -
§èi víi ViÖt Nam: Trong b¶n §Þnh h−íng chiÕn l−îc ®Ó tiÕn tíi ph¸t
triÓn bÒn v÷ng (Ch−¬ng tr×nh NghÞ sù 21 cña ViÖt Nam) ®· tr×nh Thñ t−íng
ChÝnh phñ; vÊn ®Ò m«i tr−êng n«ng th«n còng ®−îc ®Ò cËp nh− lµ nh÷ng −u tiªn
®Æc biÖt, ®ã lµ:
Môc 2.4 (Ph¸t triÓn N«ng nghiÖp vµ N«ng th«n bÒn v÷ng)
Môc 3.1 (H¹ thÊp møc t¨ng d©n sè, tÝch cùc t¹o thªm viÖc lµm cho ng−êi
lao ®éng)
Môc 3.2 (TËp trung xo¸ ®ãi, gi¶m nghÌo, n©ng cao c«ng b»ng x· héi)
Môc 4.1 (Chèng t×nh tr¹ng tho¸i ho¸ ®Êt n«ng nghiÖp, sö dông hiÖu qu¶ vµ
bÒn v÷ng ®Êt n«ng nghiÖp)
Môc 4.4 (B¶o vÖ vµ ph¸t triÓn rõng).
Trªn ®©y lµ nh÷ng ®Þnh h−íng cã tÝnh chiÕn l−îc còng nh− nh÷ng kÕ
ho¹ch hµnh ®éng vÜ m« vÒ nh÷ng vÊn ®Ò m«i tr−êng n«ng th«n vµ ph¸t triÓn bÒn
v÷ng n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n nãi chung vµ n«ng th«n ViÖt Nam nãi riªng
trong mèi quan t©m ®Æc biÖt cña c¸c Quèc gia còng nh− cña ViÖt Nam ®èi víi
c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng toµn cÇu. V× vËy, mét ®Ò tµi khoa häc: “Nghiªn cøu c¸c
vÊn ®Ò m«i tr−êng n«ng th«n ViÖt Nam” ®−îc ®Æt ra trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ
rÊt cÊp thiÕt vµ phï hîp víi chiÕn l−îc ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña ®Êt n−íc.
phÇn ii: kh¸i qu¸t vÒ t×nh h×nh (hiÖn tr¹ng) ph¸t triÓn
kinh tÕ x∙ héi N«ng th«n ViÖt Nam
I. Nh÷ng con sè c¬ b¶n ph¶n ¸nh bøc tranh vÒ n«ng th«n ViÖt Nam
1. Tæng sè ®¬n vÞ cÊp x∙ (ph−êng, thÞ trÊn) trong toµn quèc:
10.541 ®¬n vÞ hµnh chÝnh cÊp x· (ph−êng) trong ®ã:
- 8.950 x· (~85%)
- 1.026 ph−êng
- 565 thÞ trÊn, thÞ tø
2. Tæng d©n sè
C¶ n−íc 78.685.800 ng−êi trong ®ã d©n sè n«ng th«n chiÕm 59.204.800
ng−êi (~75%).