Nghiên cứu đặc điểm vi phẫu và bột dược liệu các loài thuộc chi Paris L. – bảy lá một hoa thu thập ở Việt Nam

Trọng lâu, thuộc chi Paris L., là nhóm dược liệu cổ truyền quý giá, được sử dụng rộng rãi trong y học Việt Nam. Tuy nhiên, sự tương đồng về hình thái giữa các loài trong chi này thường gây khó khăn trong việc định danh chính xác, dẫn đến những thách thức đáng kể về kiểm nghiệm và chất lượng dược liệu trên thị trường. Mặc dù có những nghiên cứu về thành phần hóa học, việc xây dựng cơ sở dữ liệu chi tiết về đặc điểm vi phẫu để phân biệt các loài Paris L. thu thập tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này đặt mục tiêu xây dựng bộ dữ liệu toàn diện về đặc điểm vi phẫu và bột dược liệu, nhằm cung cấp công cụ khoa học vững chắc cho việc định danh và kiểm soát chất lượng dược liệu Trọng lâu.

Các nhà khoa học nghiên cứu dược liệu, dược liệu học, thực vật học, những người làm công tác kiểm nghiệm và quản lý chất lượng dược liệu, cũng như các chuyên gia và học viên y học cổ truyền quan tâm đến định danh và sử dụng dược liệu Trọng lâu.

Nghiên cứu này đã tiến hành khảo sát chi tiết 7 loài thuộc chi Paris L. thu thập từ các tỉnh phía Bắc đến miền Trung Việt Nam, nhằm xây dựng một bộ dữ liệu đặc trưng phục vụ công tác định danh. Đối tượng nghiên cứu được xác định tên khoa học thông qua phân tích hình thái trước khi áp dụng phương pháp hiển vi để mô tả đặc điểm vi phẫu của các bộ phận như thân khí sinh, lá, rễ bất định, thân rễ và đặc điểm bột dược liệu. Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các loài dựa trên các đặc điểm vi phẫu độc đáo. Cụ thể, các tiêu chí quan trọng để phân biệt bao gồm sự hiện diện của lông che chở đơn bào trên lát cắt ngang thân khí sinh, hình dạng và kích thước hạt tinh bột, loại mảnh mạch, cùng chiều dài của tinh thể canxi oxalat trong bột dược liệu. Từ những đặc điểm này, một khóa định loại đã được thiết lập, cung cấp công cụ hiệu quả cho việc kiểm nghiệm và định danh chính xác các loài Paris L. tại Việt Nam. Bộ dữ liệu toàn diện này không chỉ lấp đầy khoảng trống trong tài liệu hiện có mà còn có ý nghĩa ứng dụng cao trong việc đảm bảo chất lượng và phát triển bền vững nguồn dược liệu Trọng lâu, góp phần nâng cao hiệu quả và an toàn trong điều trị bằng y học cổ truyền.