Nghiên cứu giá trị chụp cộng hưởng từ 1.5Tesla có tiêm thuốc đối quang trong đánh giá phình động mạch não trước và sau điều trị can thiệp nội mạch: Tóm tắt Luận án tiến sĩ Y học

ĐẶT VẤN ĐỀ

Phnh đng mch no l mt loi tn thương thưng gp ca h

thng đng mch no, chim khong 1-8% dân s, 50-70% chy máu

dưới mng nhn do vỡ phnh đng mch no (PĐMN). PĐMN vỡ rt

nguy him v c khong 15% các trưng hp chy máu dưới mng

nhn t vong trước khi đn bnh vin v c khong 20% chy máu

tái phát trong vòng 2 tuần đầu. Hơn nữa đ li di chứng t vong v

tn tật cao chim 43%, do vậy vic chẩn đoán PĐMN trở nên vô

cùng quan trọng nhằm đưa ra chin lưc theo dõi v điều trị tránh

bin chứng vỡ PĐMN.

Hin nay ở Vit Nam phương pháp điều trị can thip ni mch

PĐMN ngy cng đưc áp dụng rng ri. Tuy nhiên theo các báo cáo

đ đưc công b trên th giới, túi phnh sau điều trị can thip ni

mch (CTNM) c nguy cơ tái thông gp từ 14-33%. Tái thông l mt

trong s các nguyên nhân gây chy máu tái phát sau 1 năm l 0,65%

(7/1073) cao hơn so với phẫu thuật l 0,19% (2/1070). V vậy vic

theo dõi PĐMN sau điều trị CTNM l bắt buc, nhằm mục đích

đánh giá tnh trng túi phình, c chin lưc theo dõi lâu di cũng như

can thip kịp thi đ tránh chy máu tái phát.

Hin nay ở Vit Nam vẫn chưa c tác gi no nghiên cứu về vn

đề ny. V vậy chúng tôi thực hin đề ti nhằm hai mục tiêu sau:

- Xác định giá trị cộng hưởng từ 1.5Tesla có tiêm thuốc đối quang

trong chẩn đoán phình động mạch não.

- Xác định giá trị cộng hưởng từ 1.5Tesla có tiêm thuốc đối quang ở

bệnh nhân phình động mạch não sau can thiệp nội mạch.

Tính cấp thiết của đề tài

Phnh đng mch no đc bit PĐMN vỡ l 1 bnh rt nguy him

nu không đưc chẩn đoán sớm v điều trị kịp thi. PĐMN vỡ không

những gây t vong cao, đ li di chứng nng nề cho bnh nhân m

còn l gánh nng kinh t, tinh thần cho gia đnh v x hi. Mc dù đ

c những tin b vưt bậc trong chẩn đoán v điều trị can thip ni

mch PĐMN, tuy nhiên chin lưc chẩn đoán sớm PĐMN đc bit

PĐMN chưa vỡ v theo dõi PĐMN sau điều trị CTNM vẫn cần phi

nghiên cứu. Ở nước ta, chưa c nghiên cứu no đánh giá giá trị ca

chụp cng hưởng từ 1.5Tesla trong chẩn đoán v đánh giá PĐMN

sau điều trị CTNM.

Những đóng góp mới của luận án

Đề ti c ý nghĩa khoa học, thực tiễn, cp thit, cung cp nhiều

thông tin quan trọng, b ích đi với y học nước nh ni chung v

chuyên ngnh Chẩn đoán hnh nh ni riêng. Công trnh nghiên cứu

cắt ngang, hồi cứu v tin cứu, gồm 2 nghiên cứu c cỡ mẫu n =88

bnh nhân và n = 68 bnh nhân( với 73 PĐMN) đưc tin hnh ti cơ

sở đầu ngnh với trang thit bị hin đi, không xâm ln, c ý nghĩa

quan trọng trong thực hnh lâm sng. Đây l đề ti đầu tiên nghiên

cứu về giá trị ca CHT 1.5Tesla c tiêm thuc đi quang trong đánh

giá PĐMN trước v sau điều trị CTNM ở Vit Nam.

BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN

Luận án 136 trang: Đt vn đề 2 trang, tng quan...trang, đi

tưng v phương pháp nghiên cứu...trang, kt qu nghiên cứu ...

trang, bn luận ...trang, kt luận 2 trang, kin nghị 1 trang, luận án c

140 ti liu tham kho, trong đ 29 ting Vit, 111 Ting Anh. Trong

luận án c 26 bng, 22 biu đồ, 52 hnh minh ho, 1 sơ đồ.

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN

1.1. Tình hình nghiên cứu chẩn đoán và theo dõi PĐMN sau

CTNM

1.1.1. Thế giới

Năm 1994 Korogi v cs đ thực hin chụp mch cng hưởng từ

(CHT) Time- of- flight (TOF) chẩn đoán PĐMN.

Năm 1999, Veillo. JK đ nghiên cứu CHT 2,0T trong đánh giá

PĐMN sau điều trị CTNM

Hin nay trên th giới c rt nhiều nghiên cứu về ứng dụng CHT

≥ 1.5Tesal trong chẩn đoán v theo dõi PĐMN sau CTNM.

1.1.2. Việt Nam

Năm 2009, Vũ Đăng Lưu nghiên cứu CHT 1,5T xung mch TOF

trong đánh giá PĐMN sau CTNM.

Như vậy cho đn nay, ở trong nước vẫn chưa c tác gi no

nghiên cứu CHT1.5T c tiêm thuc đi quang trong chẩn đoán

PĐMN v đánh giá PĐMN sau điều trị CTNM.

1.2. Cơ chế bệnh sinh, phân loại PĐMN

1.2.1. Cơ chế bệnh sinh

- Các yu t bên trong cơ th: như tăng huyt áp, gii phẫu đc bit

ca đa giác Willis, xơ vữa ĐM v phn ứng viêm…

- Các yu t ngoi lai: hút thuc, ung rưu, cocain, mt s thuc…

- Các yu t về gen di truyền, các bnh lý di truyền t chức liên kt,

hẹp eo đng mch ch, lon sn xơ cơ, u tuỷ thưng thận…

1.2.2. Phân loại PĐMN

1.2.2.1. PĐMN dạng hình túi: Chim 70-80%, thưng ở ch xut

phát ca các nhánh đng mch v từ đim chia đôi ca đng mch.

1.2.2.2. PĐMN dạng bóc tách: lớp ni mc bị bóc tách, máu tụ trong

thnh mch giữa lớp áo giữa thnh mch v lớp ngoi mc.

1.2.2.3. PĐMN dạng hình thoi v dạng “hình rn” khng l

Là giãn khu trú ĐM, c 1 đầu vo v 1 đầu ra l mch mang.

1.3. Các phương pháp chẩn đoán PĐMN

1.3.1. Chẩn đoán lâm sàng PĐMN

a. Lâm sng chy mu dưi mng nhn đơn thun (CMDMN)

- Du hiu khởi phát: với mt trong ba kiu khởi phát sau:

+ Đt ngt đau đầu dữ di, lan ta v nôn, sau đ ri lon ý thức, hôn mê

+ Đt ngt đau đầu dữ di, c th nôn nhưng vẫn tnh táo

+ Bnh nhân đt ngt hôn mê m không c triu chứng báo trước

- Triu chứng lâm sang phi hp: Hi chứng mng no, ri lon ý

thức, cơn đng kinh hoc triu chứng thần kinh khu trú.

b. Th CMDMN phi hp vi khi mu t ni s

Thưng ở trong tnh trng lâm sng nng như: hôn mê, du hiu

thần kinh khu trú... Tỷ l chy máu tái phát và t vong cao.

1.3.2. Các phương pháp hình ảnh chẩn đoán PĐMN

1.3.2.1. Chp ct lp vi tính v chp mạch não ct lp vi tính

1.3.2.2. Chp cng hưởng từ v cng hưởng từ mạch não

* Chp CHT mạch não xung TOF không tiêm thuc (CHT-TOF)

+ Nguyên lý: dựa trên nguyên lý các tín hiu như dòng chy khi đi

vo mt phng cắt s tăng tín hiu. Hướng th tích cắt đ thực hin

chụp CHT mch no xung TOF 3D phi vuông gc với các mch

chính. Đi với đa giác Wilis thực hin các lớp cắt ngang.

+ Kỹ thuật: hướng th tích cắt vuông gc với các mch chính, đi với

đa giác Willis thực hin lớp cắt Axial, TR 27/ TE 6.9ms, nghiêng

20°, đ dy lát cắt 0,8mm, matrix 512x256, FOV 200, thi gian < 10

phút, hình nh đưc tái to không gian ba chiều trên các mt phng.

* Chp CHT xung mạch c tiêm thuc đi quang từ (CHT+Gd)

Đưc tin hnh trên các máy chụp CHT c từ lực cao ( ≥ 1,5T)

+ Nguyên lý: khi cht đi quang Gadolium ở trong lòng mch lm

gim thư gin T1 ca các Proton chứa trong máu với giá trị thp hơn

T1 ca các t chức lân cận, klt qu lm tăng tín hiu rt mnh ca

mch máu.

+ Kỹ thuật: TR 5.4/TE 1.68 ms, nghiêng 35°, FOV 256 mm, matrix

512, đ dy lát cắt 0.4 mm, cắt theo mt phng đứng ngang song

song với đng mch thân nền, tng cng khong 120 lát cắt. Voxel

0.5x0.8x0.4 mm. Tiêm thuc với liều 0,1 mmol/kg gadopentetate

dimeglumine vo tĩnh mch cánh tay, tc đ 3ml/s, sau đ s dụng

25ml NaCl 0,9% với tc đ 3ml/s đ đui nt phần thuc còn li

trong dây tiêm, tin hnh các lát cắt khi nhn thy thuc bắt đầu xut

hin ở đng mch cnh trong.

+ Ưu điểm: thi gian cắt nhanh, gim đưc các nhiễu nh do dòng

chy, không phụ thuc vo kiu dòng chy v hướng dòng chy vo

mt cắt, do đ đ tương phn giữa mch máu v t chức lân cận tăng

lên v đ phân gii không gian cũng đưc ci thin.

1.3.2.3. Chp mạch não s ha xa nền (CMSHXN)

CMSHXN đưc coi l tiêu chuẩn vng trong phát hin PĐMN

1.3.2.4. Siêu âm Doppler xuyên s

1.3.3. Xét nghiệm dịch não tủy

1.4. Đánh giá PĐMN sau CTNM

1.4.1. Đánh giá lâm sàng: Theo WFNS và Rankins sa đi

1.4.2. Đánh giá bằng hình ảnh: Chụp CHT v CMSHXN.

a. Chp cng hưởng từ v cng hưởng từ mạch não

* Đặc điểm hình ảnh PĐMN sau CTNM trên phim chụp CHT

Trên phim chụp CHT: Tín hiu dòng chy trong túi phnh c hnh nh

trng tín hiu trên nh ở chui xung T2 Spin Echo, tăng tín hiu trên các

chui xung mch gc, CHT-TOF không tiêm và CHT+Gd. Trên CHT-

TOF gc không tiêm thuc thy VXKL c dng gim tín hiu đồng nht

(VXKL đc) hoc không đồng nht (VXKL rng) nằm trong túi phnh.

b. Chp mạch não s ha xa nền

Đưc coi l tiêu chuẩn vng trong đánh giá PĐMN sau CTNM.

Vic s dụng chụp mch CLVT đa dy đ đánh giá PĐMN sau

điều trị CTNM không th thực hin đưc do VXKL gây nhiễu nh.

1.5. Quy trình theo dõi PĐMN sau điều trị CTNM

+ CMSHXN kim tra ngay sau CTNM (tức th).

+ Kim tra trong vòng 4-6 tháng sau điều trị can thip túi PĐMN.

+ Chụp kim tra theo dõi cứ 1-3 năm sau trong vòng 15 năm.

CHƯƠNG 2

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

2.1.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân cho nghiên cứu mục tiêu 1

- Là các BN nghi ng c PĐMN (đau đầu, lit dây III gây sụp mi…);

các BN nghi ng có chy máu dưới màng nhn (đau đầu đt ngt dữ

di, có th kèm theo nôn, buồn nôn, hi chứng mng no, đt quỵ…)

và các BN tình c phát hin c PĐMN khi chụp CHT-TOF 3D.

- Đưc chụp đồng thi CHT1.5T-TOF 3D, CHT+Gd và CMSHXN

ti Khoa CĐHA- BV Bch Mai từ tháng 1/2011- 1/2014.

- Có hồ sơ bnh án đầy đ.

2.1.2. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân cho nghiên cứu mục tiêu 2

- Tt c các bnh nhân c PĐMN đ điều trị CTNM ti Khoa CĐHA-

BV Bch Mai v đn kim tra li từ tháng 1/2011- 1/2014.

- Có kt qu phim CMSHXN kim tra tức thì ngay sau CTNM.

- Đưc chụp đồng thi CHT1.5T-TOF 3D, CHT+Gd và CMSHXN.

- Có hồ sơ bnh án đầy đ.

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1. Thiết kế nghiên cứu

2.2.1.1. Thiết kế cho nghiên cứu mục tiêu 1

Mô t cắt ngang, tin cứu, c so sánh đi chiu.

2.2.1.2. Thiết kế cho nghiên cứu mục tiêu 2

Mô t cắt ngang, hồi cứu, tin cứu c so sánh đi chiu

2.2.2. Cỡ mẫu nghiên cứu

2.2.2.1. Cỡ mẫu cho nghiên cứu mc tiêu 1

a. Tính tổng số trường hợp cần nghiên cứu theo độ nhạy dự kiến.

Z 21-/2. Sn. (1-Sn)

N1 =

N1: Cỡ mẫu cần thit L2. P

Sn: Đ nhy ca CHT1.5Tesla trong phát hin PĐMN = 85% = 0,85.

P: Tỷ l phát hin PĐMN trong s BN nghi ng mắc PĐMN = 44% =0,44.

Z 1-α/2= 1.96 với mức ý nghĩa α = 0.05

L: Khong dao đng ca 95% đ tin cậy, trong nghiên cứu ny xác

định = 0,15.

 Theo công thức trên tính đưc N1 = 50

b. Tính tổng số trường hợp cần nghiên cứu theo độ đặc hiệu dự kiến.

Tóm tắt Luận án tiến sĩ Y học: Nghiên cứu giá trị chụp cộng hưởng từ 1.5Tesla có tiêm thuốc đối quang trong đánh giá phình động mạch não trước và sau điều trị can thiệp nội mạch

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi