SCIENCE - TECHNOLOGY Số 13.2023 ● Tập san SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 283
NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ TRANG PHỤC NỮ GIỚI TỪ VẬT LIỆU TÁI CHẾ
RESEARCH ON DESIGN OF WOMEN'S CLOTHING FROM RECYCLED MATERIALS Đàm Thị Hồng1, Nguyễn Mỹ Bình1, Nguyễn Thị Hải Yến1, Nguyễn Thị Thắm1, Trần Thị Tuyết Ngân2, Nguyễn Thị Loan3,* TÓM TẮT Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu bộ sưu t
ập thời trang nữ từ vật liệu tái
chế. Nhóm tác giả đã sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu cùng k
ết quả
đi khảo sát thực tế tại một số chợ đồ cũ trên địa bàn thành phố Hà N
ội từ đó sáng
tạo nên bộ sưu tập thiết kế thời trang tái chế nữ. Đồng thời có cái nhìn sâu sắc h
ơn
về phát triển thời trang bền vững cũng như thời trang tái chế. Nghiên c
ứu góp
phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của ngành công nghi
ệp thời trang, đồng
thời trình bày được tính sáng tạo, quan điểm thiết kế trong từng mẫu thiết kế. Từ khóa: Bộ sưu t
ập thời trang, hiện thực mẫu, phác thảo, thiết kế trang phục,
vật liệu tái chế. ABSTRACT
from recycled materials. T
he authors used a combination of research methods and
the results of actual surveys at some second-
hand markets in Hanoi city, thereby
creating a collection of fashion design. female recycling. Also have a deeper look
at sustainable fashion development as
well as recycled fashion. The research
contributes to raising the awareness of environmental protection of the fashion
industry, and at the same time presen
ts the creativity and design perspective in
each design. Keywords:
Fashion collection, sample realism, sketching, costume design,
recycled materials. 1Lớp Thiết kế thời trang 01 - K15, Khoa Công nghệ May & Thi
ết kế thời trang,
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 2Lớp Thiết kế thời trang 01 - K16, Khoa Công nghệ May & Thi
ết kế thời trang,
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 3Khoa Công nghệ May & Thiết kế thời trang, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
*Emai: loannguyen.fashion@gmail.com 1. GIỚI THIỆU Ngành công nghiệp thời trang hiện đang là ngành công nghiệp ô nhiễm thứ hai trên thế giới, lượng rác thải trong quá trình sản xuất, may mặc, lượng quần áo cũ, lỗi thời thải ra hàng năm đem đến vô số hậu quả nặng nề cho môi trường. Theo Cục Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ (EPA), trong năm 2018 đã có 11,3 triệu tấn hàng dệt may được đưa vào các bãi chôn lấp và 3,2 triệu tấn được đốt, thải ra môi trường một lượng lớn khí nhà kính. Để ngăn chặn sự ô nhiễm mà rác thải ngành công nghiệp thời trang mang đến, nhiều thương hiệu đã ưu tiên sử dụng các loại vải “xanh” có nguồn gốc từ thiên nhiên. Tuy nhiên, đó chỉ là một trong những giải pháp giảm ô nhiễm môi trường bằng những vật liệu dễ phân hủy. Như vậy, sự bền vững và thời trang bền vững được đánh giá cao hơn về sự phổ biến, dễ dàng để thực hiện. Thuật ngữ “tái chế” được Reiner Pilz của Pilz GmbH đặt ra vào năm 1994, ông đã giải thích khái niệm là “tăng thêm giá trị cho các sản phẩm cũ hoặc đã qua sử dụng”. Nhận thấy những tác hại gây ra cho môi trường trong ngành may mặc; bằng việc nghiên cứu chất liệu tái chế và xu hướng thời trang, nhóm tác giả đã thiết bộ bộ sưu tập thời trang tái chế. Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu bộ sưu tập thời trang tái chế thông qua phương pháp nghiên cứu phân tích thời trang đối tượng nữ và vật liệu tái chế. 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp sách, báo, tài liệu, hình ảnh từ những nghiên cứu trước liên quan đến đề tài nghiên cứu tái chế và phong cách thời trang đường phố. Thu thập thông tin, hình ảnh các bộ sưu tập thời trang của các nhà mốt có ảnh hưởng trên thế giới có cùng phong cách, yếu tố tái chế với bộ sưu tập nhóm nghiên cứu hướng đến. - Phương pháp phân tích: Phân tích phom dáng, kết cấu trang phục, chất liệu, màu sắc, tạo hình vật liệu trên trang phục các bộ sưu tập theo phong cách đường phố trong mùa mốt năm 2022 - 2023. - Phương pháp khảo: Khảo sát thông qua quan sát trực tiếp: quan sát trực tiếp trang phục có thể sử dụng cho tái chế tại các khu chợ đồ cũ Đông Tác, chợ đồ cũ phố Đặng Văn Ngữ về phom dáng, kết cấu, màu sắc, chất liệu,… - Phương pháp thực nghiệm: Xây dựng phương án thiết kế bộ sưu tập thời trang nữ từ vật liệu tái chế gồm 15 mẫu phác thảo dựa trên kết quả đã nghiên cứu, tổng hợp, cũng như phương án thiết kế đảm bảo yếu tố táo chế của bộ sưu tập. Tiến hành hiện thực 03 mẫu may. 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 3.1. Kết quả nghiên cứu các vấn đề liên quan đến tái chế Thời trang tái chế đang trở thành xu hướng mới trên toàn cầu, đây là cả một quá trình đòi hỏi sự kết hợp khéo léo của
CÔNG NGHỆ Tập san SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ● Số 13.2023
284
KHOA H
ỌC
nhiều yếu tố như nhận thức về môi trường, sự sáng tạo, đổi mới và sự làm việc chăm chỉ. Hàng năm, ngành công nghiệp thời trang xả ra môi trường hàng triệu tấn rác thải thời trang, quần áo cũ đã qua sử dụng, lỗi thời… Rất nhiều trong số đó cần đến hàng trăm năm để có thể phân hủy hoàn toàn, điều này gây đến hậu quả tàn phá vô cùng nặng nề đối với môi trường sống của chúng ta. Không những vậy, có một phần không nhỏ số rác thải thời trang ấy vẫn còn tính sử dụng rất cao, chúng bị vứt bỏ chỉ vì tính lỗi thời, không còn theo kịp xu hướng, điều này còn khiến lãng phí một khoản kinh tế không hề nhỏ. Thời trang tái chế trở thành một lựa chọn có đạo đức, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và cũng như là giải pháp hữu hiệu về kinh tế. Ở nghiên cứu này, nhóm tác giả tập trung nghiên cứu các chất liệu tái chế đã qua sử dụng hoặc lỗi thời bị bỏ đi. Trào lưu này đã xuất hiện từ thế kỷ 20, nhưng mãi cho đến sau đại dịch covid 19, thời trang tái chế mới trở nên phổ biến hơn, cũng bởi ý nghĩa tiết kiệm kinh tế của nó. 3.2. Kết quả nghiên cứu xu hướng thời trang nữ xuân hè năm 2023 Để thực hiện nghiên cứu xu hướng thời trang nữ xuân hè năm 2023, nhóm tác giả đã tiến hành phân tích, tổng hợp phom dáng, kết cấu, chất liệu, màu sắc và tạo hình vật liệu trên trang phục của 03 bộ sưu tập thời trang theo phong cách đường phố mà nhóm hướng đến, cũng như có sử dụng các yếu tố tái chế. Qua quá trình nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy rằng, các mẫu thiết kế phổ biến là áo dáng ngắn và ôm đi kèm chân váy chữ A hoặc kết hợp kèm quần dáng dài ống rộng. Đây cũng là mô típ trang phục điển hình giúp tôn lên cơ thể của người mặc. Ngoài ra một số mẫu thiết kế còn có thêm áo khoác, đa phần đều là kiểu dáng dài tay, phom áo vừa phải chỉ dài đến ngang eo. Chất liệu chủ đạo là vải jeans, vải da và vải kaki, xem kẽ có sự góp mặt của vải thô, vải thun, đinh tán, dây xích… Đây đều là những chất liệu có độ bền khá cao, có thể dễ dàng đưa vào tái chế và cũng dễ dàng tìm kiếm. Màu sắc được ưa chuộng phải kể đến sắc xanh đặc trưng của vải jeans, tone màu nâu đen của vải kaki và vải da. Ngoài ra cũng có sự góp mặt của một số gam màu nổi bật như vàng, cam, đỏ hồng… tạo thêm điểm nhấn, tránh sự nhàm chán trên trang phục. Một phần không thể không kể đến là yếu tố tạo hình trên trang phục. Nổi bật có ghép vải, đính kết, tạo tua rua và in hình. 3.3. Thiết kế bộ sưu tập thời trang - Quan điểm thiết kế Nhóm nghiên cứu chọn thời trang tái chế để thực hiện bởi sự lan tỏa trên toàn cầu bởi những ý nghĩa to lớn mà nó đem lại. Không chỉ dừng lại ở việc chế tạo ra những trang phục mới và tốt hơn từ những món đồ cũ, đã qua sử dụng hoặc lỗi thời, bị vứt bỏ mà đó là cả một quá trình đòi hỏi sự kết hợp khéo léo của nhiều yếu tố như nhận thức về môi trường, sự sáng tạo, đổi mới và làm việc chăm chỉ để tạo ra những sản phẩm góp phần vào phát triển thời trang bền vững. Với sự lan truyền nhanh chóng của các phương tiện truyền thông về mức độ tàn phá môi trường mà ngành công nghiệp thời trang gây ra, thời trang tái chế đã dần trở thành một xu hướng đáng để theo đuổi bởi những ý nghĩa to lớn mà nó đem lại. Trước hết, không thể không kể đến việc bảo vệ môi trường mà thời trang tái chế đem lại. Rất nhiều loại rác thải thời trang cần một khoảng thời gian rất lâu, thậm chí cần đến mấy trăm năm để có thể phân hủy hoàn toàn, nhưng lượng rác thải thời trang thì lại không ngừng được đưa ra môi trường hàng ngày, hàng giờ. Hơn nữa, có rất nhiều loại “rác thải thời trang” là quần áo cũ, quần áo, vải lỗi thời vẫn còn chất lượng tốt, tính hữu dụng cao. Việc vứt bỏ loại rác thải thời trang này còn là một hành động phí phạm, gây tổn thất về kinh tế. Rất nhiều người tiêu dùng tìm đến với thời trang tái chế cũng bởi vì tính đặc trưng này của nó. Tái chế trở thành một sự lựa chọn có đạo đức, nó thể hiện rằng người tiêu dùng rất quan tâm đến những vấn đề liên quan tới môi trường. Và nó cũng là một lựa chọn hợp lý dành cho những người đủ hoặc không có khả năng về kinh tế để sử dụng. Dòng chảy thời trang vốn có tính tuần hoàn, từ những món đồ thời trang cũ, lỗi thời, con người vẫn có thể vận dụng sự sáng tạo thời trang vào để biến nó trở nên phù hợp với xu hướng đương thời, thậm chí là dẫn đầu xu hướng mới. Điều này đã được rất nhiều công ty, nhãn hàng áp dụng vào những sản phẩm của mình, họ không chỉ tạo ra những bộ trang phục độc đáo, mới lạ mà còn thúc đẩy ý thức của người tiêu dùng, lan tỏa việc bảo vệ môi trường đến gần hơn với người tiêu dùng, giúp họ có cái nhìn đúng đắn về thời trang tái chế, thời trang bền vững. - Phương án thiết kế phác thảo bộ sưu tập thời trang Hình 1. Nhóm mẫu thứ 1 Các mẫu trang phục trong nhóm mẫu thứ 1 là sự kết hợp của quần dáng dài và áo croptop, chất liệu được sử dụng đa số là vải jeans kết hợp cùng vài thô kẻ caro và vải kaki. Quần trong mỗi mẫu trang phục đều được biến tấu riêng qua
SCIENCE - TECHNOLOGY Số 13.2023 ● Tập san SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 285
những đường cut out, chắp ghép vải. Phần áo phía trên là dạng áo cropto dáng ôm linh hoạt tùy mẫu với độ dài tay khác nhau, sử dụng biến đổi các kiểu cổ áo, họa tiết trang trí. Màu sắc chủ yếu là các sắc độ đậm nhạt đặc trưng của vải jeans từ xanh biển nhạt đến màu xanh coban trầm. Các mẫu trang phục có tính ứng dụng cao, tạo sự thoải mái khi dạo phố, đây sẽ là những mẫu trang phục được các bạn trẻ hiện nay đón nhận. Hình 2. Nhóm mẫu thứ 2 Nhóm mẫu thứ 2 đều là những mẫu trang phục có phần quần, chân váy được tái chế sáng tạo từ những chiếc quần jeans dáng dài, một món đồ mà đa số các bạn trẻ đều sở hữu một vài chiếc trong tủ đồ dạo phố. Từ chiếc quần bò dáng dài, nhóm nghiên cứu đã biến tấu thành chiếc vái dày, hay là một chiếc váy dạng xẻ tà, hoặc là một chiếc quần có phần ống bị giản lược kết hợp cùng chân váy ngắn. Đi kèm vẫn sẽ là những chiếc áo crotop dáng ôm, tùy mẫu trang phục sẽ được kết hợp thêm với áo khoác ngoài, được trang trí thêm dây xích, đính tán và khóa răng cá xấu. Với nhóm trang phục này chất liệu vẫn có vải jeans, vải thô kẻ caro nhưng có thêm sự xuất hiện của vải da. Màu sắc trang phục có sự biến đổi nhịp nhàng từ sắc trắng, chueyern đến đến màu xanh biển nhạt, cho đến những tone màu xanh đậm, màu đen. Hình 3. Nhóm mẫu thứ 3 Nhóm mẫu thứ 3 gồm 6 mẫu trang phục có thiết kế váy dáng ngắn hoặc là quần jeans dáng ngắn. Những chiếc váy được tái chế trên cơ sở những chiếc váy có sẵn được thêm vào đó các yếu tố tạo hình vật liệu, chắp ghép các mảng vải tạo nên sự biến đổi linh hoạt giữ các mẫu trang phục. Ở nhóm mầu này, nhóm nghiên cứu tập trung làm nổi bật phần áo, đều là những chiếc áo với dáng croptop ôm ngắn đặc trưng, khi là dáng áo hai dây ôm kết hợp cùng với áo khoác jeans lược bỏ một bên tay áo và thân áo, khi thì là dạng áo yếm được tái chế sáng tạo từ chiếc quần jeans dáng dài, khi lại là chiếc áo khoác jeans được cắt xẻ phối cùng vải da đầy cá tính. Màu sắc các mẫu trang phục vẫn là các màu sắc, họa tiết quen thuộc: màu xanh của vải jeans, màu đen của vải da, vải thô kẻ caro… - Hiện thực mẫu phác thảo Hình 4. Mẫu may thể hiện Với mẫu thể hiện thứ nhất, nhóm nghiên cứu đã sử dụng kết hợp chất liệu vải jeans và vải da. Đây đều là những chất liệu vải có độ bền cao, có thể dễ dàng tái sử dụng. Phần áo trong được thiết kế từ chân váy da ôm sát ngực, eo, quai áo sử dụng xích trang trí. Áo khoác ngoài là chiếc áo jeans được khéo léo lược bỏ một bên tay và ⅔ phần thân trước; cổ áo được giữ lại tạo sự hài hòa; thân trước ngực gắn kèm 2 đai là thắt lưng da cũ để giữ áo ôm vào người và tạo phom dáng, phần tay có đính đinh tán. Thắt lưng da rất dày và không thể may nên nhóm thiết kế đã khâu tay, phần mặt khóa bằng kim loại khá nặng, khi đính phần áo đã bị kéo xuống và không tạo phom như bản vẽ. Phần chân váy được biến tấu từ chiếc váy da cũ 2 lớp, tạo thêm cạp váy giả được chắp ghép bằng cạp chân váy jean. Chân váy da tái chế đã qua sử dụng nên vải bị bong, bên cạnh đó vì chồng nhiều lớp may (vải da, vải jean) nên khá này, việc chắp ghép gặp khó khăn. Túi hộp 2 bên được tận dụng trên mảnh vải còn lại chiếc váy jean ngắn và phần nắp túi sử dụng vải kẻ áo sơ mi; phần chân váy có gắn thêm đai từ thắt lưng da và dây xích. Mẫu thể hiện 02 với chất liệu chủ đạo là jeans. Phần áo được nhóm tái chế từ chân váy jeans cũ kết hợp 2 màu đen mà màu xanh sáng. Phía trước có trang trí xỏ dây tạo phom dáng cho trang phục, phía sau mở khóa. Phần cổ có đeo vòng đai phối cùng dây xích vòng xuống hai vai người mặc. Phần chân váy là sự kết hợp giữa váy ngắn và quần dài. Nhóm nghiên cứu đã ghép vải từ chiếc chân váy ngắn kaki trắng và chiếc chân váy jeans dài tạo thành phần váy phía trên. Độ co dãn của 2 chất liệu vải jean xanh và kaki chênh
CÔNG NGHỆ Tập san SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ● Số 13.2023
286
KHOA H
ỌC
lệch lớn nên khi may cần kéo đều tay nếu không sẽ bị nhăn vải. Hai bên sườn váy có đính đinh tán và khóa răng cá sấu. Phần váy phía trên sẽ gắn liền với hai ống tất chân phía dưới được tái chế từ quần jeans sao cho vẫn giữ được phom dáng của mẫu trang phục, hai ống tất chân được trang trí bởi những chiếc khóa quần. Với mẫu thể hiện cuối cùng này, nhóm nghiên cứu đã phối hợp giữa vải jeans và vải thô kẻ caro. Bằng kỹ năng thiết kế và một số lời khuyên học tập từ thầy cô, internet, nhóm nghiên cứu đã khéo léo biến hóa chiếc quần jeans dài trở thành một chiếc áo khoác ngoài. Ngoài ra áo khoác còn được đính thêm dây xích ở phần bả vai và khóa răng cá xấu phần cửa ống tay. Vì trang phục tái chế là chiếc quần sử dụng thiết kế thành áo khoác nền phần nách áo bị nhăn, đôi khi sẽ bị vặn nếu không đánh dấu đỉnh vai chính xác. Bên cạnh đó, phần ống quần cũng được bóp lại hài hòa với phần cổ tay mẫu mặc. Bên trong là áo ống được tái chế từ phần cạp quần jeans ôm sát ngực. Với phần váy, nhóm nghiên cứu đã sử dụng một chiếc quần có hiệu ứng loang màu nhạt dần từ phần trên cạp xuống dưới gấu quần, phối hợp cùng vải kẻ họa tiết caro ở chính giữa váy tạo điểm nhấn cho trang phục. Ngoài ra không thể không kể đến phần đai được tận dụng từ chiếc chân váy ngắn và dây xích được đính thêm trang trí ở cạp váy. Hình 5. Poster quảng cáo bộ sưu tập Sau khi thực hiện bộ sưu tập tái chế, nhóm nghiên cứu đưa ra bảng khảo sát về ba bộ trang phục thể hiện và nhận được kết quả đánh giá tích cực. Phần lớn, người được khảo sát đều cho rằng bộ sưu tập phù hợp với thời trang dạo phố ấn tượng và đối tượng sử dụng nữ giới. Những tạo hình vật liệu về phom dáng, màu sắc, chất liệu, tạo hình trên trang phục phù hợp với xu hướng thời trang hiện nay. Đặc biệt, bộ sưu tập hướng đến lối sống xanh, lành mạnh nhằm bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, vẫn còn ít ý kiến cho rằng sử dụng phụ kiện dây xích, dây da, đinh tán chưa phù hợp trong bộ trang phục. Từ đó, nhóm tác giả thấy được những điểm mạnh và hạn chế của bộ trang phục. Nói chung, bộ sưu tập đã đạt được mục đích của nhóm tác giả về lối sống xanh, thời trang tái chế thiết kế bộ trang phục theo xu hướng. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1]. Theo revibe-upcycling.com. The evolution and history of Upcycling: from the 40s to nowadays, 4.3.2022, The evolution and history of Upcycling: from the 40s to nowadays | Stain [2]. Theo style-republik.com. Helena Elston - nhà sáng tạo trang phục có thể phân hủy từ Mycelium (sợi nấm) và vật liệu tái chế, 6.2.2023, Helena Elston - nhà sáng tạo trang phục có thể phân hủy từ Mycelium (sợi nấm) và vật liệu tái chế - Style-Republik.com [3]. Nguyễn Thị Loan, 2015. Nghiên cứu xu hướng thời trang chuyên ngành thiết kế thời trang. Báo cáo đề tài nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội.