Danh mục dịch vụ trong thương mại quốc tế của Việt Nam: Nghiên cứu xây dựng đề tài khoa học

150

ĐỀ TÀI KHOA HỌC

SỐ: 2.2.4-CS06

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG DANH MỤC DỊCH VỤ TRONG

THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM

1. Cấp đề tài : Cơ sở

2. Thời gian nghiên cứu : 2006

3. Đơn vị chủ trì : Vụ Thƣơng mại, Dịch vụ và Giá cả

4. Đơn vị quản lý : Viện Khoa học Thống kê

5. Chủ nhiệm đề tài : CN. Trần Thị Hằng

6. Những ngƣời phối hợp nghiên cứu:

CN. Lê Hoàng Lâm

CN. Lê Thị Minh Thủy

CN. Vũ Thị Thanh Huyền

ThS. Nguyễn Văn Đoàn

7. Điểm đánh giá nghiệm thu đề tài: 9,2 / Xếp loại: Giỏi

151

PHẦN I

CÁC HỆ THỐNG PHÂN LOẠI CHUẨN MỰC QUỐC TẾ LIÊN QUAN

ĐẾN CÔNG TÁC THỐNG KÊ THƢƠNG MẠI DỊCH VỤ

1. Phân loại ngành tất cả các hoạt động kinh tế theo tiêu chuẩn quốc tế - ISIC

ISIC đựơc xây dựng trên căn cứ hoạt động kinh tế chủ yếu.

Nguyên tắc phân loại

ISIC phân loại dựa trên các nhân tố nhƣ:

- Đặc điểm của hàng hoá và dịch vụ đƣợc sản xuất ra. Ví dụ, dịch vụ bán

hàng có đặc điểm là hoạt động cung cấp;

- Mục tiêu sử dụng của sản phẩm. Ví dụ, dịch vụ vận tải hành khách là

phục vụ nhu cầu đi lại của dân chúng, dịch vụ viễn thông đáp ứng nhu cầu về

thông tin;

- Cơ cấu, thành phần đầu vào của quá trình sản xuất. Ví dụ, dịch vụ xây

dựng là sự kết hợp các vật liệu xây dựng để xây dựng các công trình.

2. Phân loại sản phẩm chủ yếu (CPC)

Năm 1989, Uỷ ban Thống kê đã thông qua dự thảo cuối cùng của CPC

đƣợc gọi là CPC tạm thời (Provisional CPC). Sau gần một thập kỷ, tới năm

1997 Uỷ ban Thống kê đã phê chuẩn CPC chính thức (Version 1.0). Hiện nay

Nhóm chuyên gia đặc trách quốc tế đang rà soát và cập nhật danh mục này và

khả năng phiên bản CPC 2. sẽ đƣợc ban hành vào cuối năm 2008.

CPC phân loại mọi sản phẩm là đối tƣợng của giao dịch nội địa hay quốc

tế và dự trữ. CPC không chỉ đề cập tới hàng hoá và sản phẩm dich vụ mà còn

bao gồm cả hàng hoá phi sản xuất nhƣ sáng chế, thƣơng hiệu, bản quyền.

Nguyên tắc phân loại theo CPC

CPC là hệ thống phân loại cả hàng hoá và dịch vụ dựa trên nguồn gốc

ngành kinh tế. Sản phẩm hàng hoá và dịch vụ đƣợc chia thành hai phần riêng

biệt theo những tiêu chuẩn đối lập sau: vô hình và hữu hình, dự trữ đƣợc và

không dự trữ đƣợc, vận chuyển đƣợc và không vận chuyển đƣợc. Đa số

những tiêu chuẩn nhƣ vậy đƣợc áp dụng cho mọi trƣờng hợp nhƣng cũng có

một số ngoại lệ và các trƣờng hợp trung gian khi mà sản phẩm dịch vụ và

hàng hoá khó có thể tách rời nhƣ băng nhạc, đĩa chứa phần mềm máy tính, đồ

ăn và giải khát tại nhà hàng.

152

3. Phân loại dịch vụ theo GATS/WTO

Năm 1991 Ban thƣ ký của GATT đã đƣa ra một biên bản trình bày cách

phân loại các ngành dịch vụ, hay còn gọi là danh sách Phân loại các ngành

dịch vụ GNS/W/120. Danh sách này xác định các lĩnh vực chính và tiểu lĩnh

vực dựa trên các quy định dịch vụ của quốc gia để có thể giúp xây dựng và

đàm phán cam kết cụ thể về các quy định này. Phân loại này khá đơn giản và

phục vụ tốt cho đàm phán thƣơng mại dịch vụ quốc tế. Về cơ bản phân loại

theo WTO dựa theo CPC. Để giúp mô tả rõ ràng từng tiểu ngành dịch vụ, hệ

thống mã trong CPC tạm thời (PCPC) đƣợc sử dụng cho từng tiểu ngành và

từng dịch vụ.

12 loại lĩnh vực chính trong danh sách GNS/W/120 của GATT là:

1. Dịch vụ kinh doanh

2. Dịch vụ thông tin liên lạc

3. Dịch vụ xây dựng và kỹ thuật xây dựng

4. Dịch vụ phân phối

5. Dịch vụ giáo dục

6. Dịch vụ môi trƣờng

7. Dịch vụ tài chính

8. Dịch vụ y tế và xã hội

9. Dịch vụ du lịch và lữ hành

10. Dịch vụ giải trí, văn hoá, và thể thao

11. Dịch vụ vận tải

12. Các dịch vụ khác chƣa đƣợc gộp vào đâu.

4. Các ngành dịch vụ chuẩn mực chủ yếu của BPM5

Các thống kê BPM5 đƣợc trình bày theo một cấu trúc rõ ràng, rành

mạch để giúp sử dụng và áp dụng cho nhiều mục đích khác nhau, kể cả xây

dựng chính sách, nghiên cứu phân tích, quy hoạch, so sánh song phƣơng một

ngành dịch vụ cụ thể hoặc tổng thể các giao dịch, và tổng hợp trong khu vực

hoặc trên toàn cầu. 11 ngành dịch vụ chuẩn chính của BPM5 bao gồm:

1. Vận tải

2. Du lịch

3. Dịch vụ thông tin liên lạc

153

4. Dịch vụ xây dựng

5. Dịch vụ bảo hiểm

6. Dịch vụ tài chính

7. Dịch vụ máy tính và thông tin

8. Tiền bản quyền và phí cấp bằng

9. Các dịch vụ kinh doanh khác

10. Dịch vụ cá nhân, văn hoá, và giải trí

11. Dịch vụ chính phủ, chƣa đƣợc phân loại vào đâu.

So sánh dịch vụ trong BOP và trong GATS

BOP: 11 ngành

So với GATS: 12 ngành

Phạm vi Mức độ

chi tiết

Phƣơng thức

cung cấp

1. Vận tải

2. Du lịch

3. Bƣu chính viễn thông

4. Xây dựng

5. Bảo hiểm

6. Tài chính

7. Máy tính và thông tin

8. Bản quyền, cấp phép

9. Kinh doanh khác

10. Văn hóa, giải trí, cá nhân

11. Dịch vụ Chính phủ, chƣa phân loại

vào nơi khác

1, 4

(V: phù hợp; X; không phù hợp)

So sánh phân loại dịch vụ giữa hai danh mục trên:

- BOP gồm 11 ngành lớn, trong khi GATS chia thành 12 ngành

- Ở cấp ngành cấp 1 thì hầu hết tƣơng thích giữa hai danh mục về phạm

vi dịch vụ, tuy nhiên có một số điểm khác nhau:

+ Dịch vụ Chính phủ không thuộc phạm vi của GATS;

+ Một số giao dịch đƣợc coi là dịch vụ trong phạm vi của GATS nhƣng

lại đƣợc đƣa vào phần hàng hóa trong phạm vi của BPM5 (ví dụ nhƣ giá trị

sửa chữa hàng hóa ở nƣớc ngoài cũng nhƣ dịch vụ gia công chế biến);

154

+ Du lịch trong BPM5 qui định bao gồm cả hàng hóa do khách du lịch

tiêu dùng trong khi phần này không bao gồm trong GATS;

+ BPM5 bao gồm cả thanh toán trả phí bản quyền và cấp phép nhƣng

GATS lại loại trừ nội dung này.

5. Danh mục phân loại mở rộng các ngành dịch vụ trong cán cân thanh

toán quốc tế (EBOPS)

Năm 1996, OECD và Eurostat, sau khi tƣ vấn với IMF, đã xây dựng một

cách phân loại thƣơng mại dịch vụ quốc tế giữa thƣờng trú và không thƣờng

trú chi tiết hơn so với BPM5 cho các quốc gia thành viên sử dụng bằng cách

chi tiết hoá thêm một số hạng mục dịch vụ trong BPM5. Phần Mở rộng Phân

loại các Dịch vụ trong Cán cân thanh toán áp dụng cho các giao dịch giữa

thƣờng trú và không thƣờng trú nhƣ đề xuất trong Cẩm nang Thống kê

Thƣơng mại Quốc tế về Dịch vụ của quốc tế là phần mở rộng thêm của Phân

loại Chung dùng cho OECD và Eurostat. Nó cũng cung cấp các thông tin

đƣợc yêu cầu liên quan tới GATS. Một số hạng mục bổ xung đƣợc giới thiệu

thêm ở phần cuối của EBOPS. Một số hạng mục, ví dụ nhƣ du lịch, đƣợc

phân tách lại. Các hạng mục bổ xung này cung cấp thêm các thông tin hữu

ích để đàm phán thƣơng mại cũng nhƣ phục vụ cho các mục đích phân tích

khác, kể cả để đánh giá chất lƣợng số liệu.

Xem bảng danh mục dƣới đây, chúng ta có thể thấy các chi tiết khác mà

EBOPS nêu ra là đề cập tới những nội dung cần thiết để dùng cho đàm phán

thƣơng mại, chủ yếu là những đàm phán diễn ra trong khuôn khổ GATS,

cũng nhƣ tầm quan trọng của các dịch vụ trong phần nghiên cứu về toàn cầu

hoá. EBOPS hầu nhƣ nhất quán với phân loại của BPM5. Sự nhất quán giữa

cách phân loại hiện hành và các phân loại của EBOPS đƣợc củng cố thêm

trong hệ thống mã hoá dùng cho mục đích tổng hợp thống kê và báo cáo.

Các hình thức phân loại dịch vụ khác nhau (BPM5, Phân loại Chung của

EBOPS và Eurostat, và EBOPS) về cơ bản đều dựa trên sản phẩm, và đều có thể

đƣợc mô tả dƣới dạng phân loại sản phẩm quốc tế - CPC. Trong BPM5 (ban

hành năm 1993) mô tả nhiều ngành dịch vụ khác nhau nhƣ trong Dự thảo CPC

đƣợc phát hành năm 1989. Tuy nhiên, do ban hành trƣớc nên trong BPM5 và

Phân loại Chung, không thể xây dựng đƣợc mối liên hệ tƣơng ứng giữa một số

ngành dịch vụ của EBOPS với CPC, phiên bản 1.0 (ban hành cuối năm 1997).

Chẳng hạn nhƣ các lĩnh vực dịch vụ du lịch, xây dựng, và các dịch vụ chính phủ

chƣa đƣợc phân loại vào đâu, một lƣợng lớn hàng hoá và dịch vụ có thể đƣợc

mua bán hoặc tiêu thụ. Ba lĩnh vực này trong EBOPS (sẽ đƣợc trình bày thêm

Đề tài khoa học: Nghiên cứu xây dựng Danh mục dịch vụ trong thương mại quốc tế của Việt Nam

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi