Ngộ độc melamine
I.Đại cương
1.Bản chất công nghiệp
a. Tên hóa học: 1,3,5-triazine-2,4,6-triamine, công thức: C3H6N6, được
tổng hợp lần đầu tiên năm 1834
b. Melamine là là một chất ba-dơ hữu cơ – trong công nghiệp, thường sử
dụng urê [(NH2)2CO] để sản xuất melamin theo phản ứng: 6(NH2)2CO ->
C3H6N6 + 6NH3 + 3CO2. Loại chế biến từ than thì rẻ hơn; chúng thường ở
dạng bột màu trắng, rất ít tan trong nước, rất giàu chất nitơ - nó có khoảng
66% nitơ.
c. Được cho phản ứng với formaldehyt tạo nhựa nhiệt cứng melamine -
formaldehyt, áp dụng trong sản xuất chất kết dính, vải, vật liệu gia dụng như
tô, chén, dĩa, muỗng, các đồ dùng bằng plastic, kệ bếp, keo dán, miếng chùi
bảng, phân bón, quần áo chống cháy, thuốc nhuộm, hồ và nhiều vật gia dụng
khác.
d. Đồ dùng bằng nhựa melamine - formaldehyt có đặc điểm bền, đẹp, nhưng
khi sử dụng chúng chứa thức ăn nóng, chua, có thể tiết vào thức ăn
melamine và formaldehyt.
e. Melamine bị cấm dùng trong sản xuất thực phẩm cả cho người và động
vật.
2. Vì sao pha melamine vào sữa ?
a. Ở mỗi sản phẩm sữa, ngoài nhãn mác còn có in những thông tin về hãng
sản xuất, nguyên liệu, và con số về hàm lượng protein…(ví dụ hộp Fresh
milk 100ml-ghi Chất đạm là 3g...)
b. Con số này được ghi nhận thông qua một phương pháp kiểm tra có tên gọi
Kjeldahl, lấy theo tên một nhà hóa học Đan Mạch. Phương pháp Kjeldahl,
về cơ bản, đo lượng nitơ trong sữa bằng cách xem xét mức ammonia…
c. Để tăng lợi nhuận, người ta pha loãng sữa tươi với nước, đậu tương hay
các thành phần thay thế khác rẻ hơn - việc làm này khiến hàm lượng protein
trong sữa bị giảm thấp.
d. Vì chất melamine chứa rất nhiều nitơ nên người ta đã trộn melamine vào
sữa bị pha loãng để làm tăng nồng độ nitơ, nhằm làm gia tăng một cách giả
tạo hàm lượng protein trong sữa, được cần đến để đánh lừa thiết bị kiểm tra,
khiến các nhà kiểm định chất lượng và người tiêu dùng lầm tưởng rằng sữa
có hàm lượng protein bình thường hoặc cao (tức là sữa vẫn nguyên chất,
không bị pha nước).
e. Ngoài melamine, người ta biết cả với acid cyanuric, cũng là chất giúp làm
tăng “nồng độ đạm” trong sản phẩm, dù nồng độ đạm thật trong đó rất thấp.
Acid cyanuric là chất tổng hợp, dùng nhiều trong công nghiệp, có nhiều tên
gọi khác nhau, có màu trắng, không mùi, là dẫn chất trong ngành nhuộm vải,
thuốc tẩy, thuốc diệt cỏ, chất diệt trùng trong bể bơi hay ao nuôi tôm
(TCCA)… Acid cyanuric rẻ hơn melamine nhiều, đó là lý do có thể có sự
hiện diện cả đôi trong thực phẩm dẫn tới gây độc. Do dung acid cyanuric đi
đôi với melamine, chúng kết hợp làm thành một hỗn hợp có độc tính cao
hơn, nên đã gây ra cơn sốt về ngộ độc sữa có melamine như hiện nay (2008).
Máy đo Clo, pH & acid cyanuric trong nước.
3. Thêm vào trong khi chế biến sữa.
a. Thứ nhất, nông dân nuôi bò sữa - pha nó vào trước khi giao sữa cho trạm
thu mua. Tuy nhiên, lượng sữa nguyên liệu mà mỗi hộ sản xuất được rất ít,
nên thêm melamine, acid cyanuric vào thì cũng chẳng thu lợi hơn được bao
nhiêu.
b. Thứ hai, con buôn thêm melamine, acid cyanuric vào sữa tại các trạm thu
mua; sẽ có lời lớn hơn (và hầu hết kẻ tình nghi đã bị bắt giữ, tính đến thời
điểm hiện tại, đều liên quan đến khâu này).
c. Thêm melamine, acid cyanuric vào tại nhà máy sản xuất chế biến sữa (như
ở nhà máy Tam Lộc TQ – đối tác nước ngoài có phản đối, nhưng cổ phần
<50% nên đã không ngăn được), là đây khả năng cuối cùng – nhưng nó cũng
là cách làm thu lợi cao nhất!.
II. Độc tính gây hại đối với người, động vật
1. Độc tính chung
a. Melamine ít độc ở liều thấp, nhưng khi kết hợp với acid cyanuric nó có
thể gây ra sỏi thận nguy hiểm do sự hình thành chất không tan melamine
cyanurate.
b. Là chất "có hại" nếu nuốt, hít hay thấm qua da. Là chất gây kích thích hô
hấp, mắt, da.
c. Tiếp xúc lâu ngày có thể là nguyên nhân ung thư hoặc tổn thương sinh
sản.
d. Tuy nhiên, liều lượng độc LD50 là hơn 3 gam/KGTT.
e. FDA giải thích rằng khi melamine và acid cyanuric hấp thụ vào trong
máu, chúng tập trung và tương tác với những vi cấu trúc ống thận, rồi kết
tinh và hình thành những tinh thể tròn, vàng, và đến lượt mình chúng làm
tổn tế bào thận và các đường dẫn, dẫn đến giảm chức năng thận.
2. Nhiễm độc cấp
a. Là một chất gây kích thích khi hít, tiếp xúc với da hay mắt
b. Melamine có LD50 đường uống là 3248 mg/ Kg trên chuột. LD50 da >
1000 mg/ Kg ở thỏ.
c. Một nghiên cứu vào năm 1945, cho chuột, thỏ và chó uống liều lớn
melamine đã quan sát thấy "những hiệu ứng độc không quan trọng"?.
d. Nghiên cứu ở Liên Xô vào 1980 gợi ý melamine cyanurate, (thường sử
dụng như một chất làm chậm cháy), có thể độc hơn một mình melamine
hoặc acid cyanuric.
e. Trộn vào thức ăn nuôi chó, mèo thấy gây tổn thương suy thận cấp.
3. Nhiễm độc mãn
a. Ăn uống có melamine có thể dẫn tới tổn hại cơ quan sinh sản, bàng quang
hay sỏi thận, và có thể dẫn tới ung thư bàng quang.
b. Nghiên cứu năm 1953 thông báo rằng chó được dùng 3% melamine/một
năm có những sự thay đổi sau đây trong nước tiểu của chúng:
- giảm tỷ trọng, đa niệu,