Ngừng và ngẫm
Đặc điểm nổi bật của chiến lược này là mắt không cần chú ý đến các “từ ngữ
pháp” (mạo từ, giới từ, liên từ...) mà chỉ cần nhìn những từ chỉ nội dung,
cũng chẳng cần để ý đến dạng thức của từ hay cách viết chính xác một từ, và
bỏ qua những từ mới không làm ảnh hưởng tới việc hiểu nội dung của bài
đọc. Vấn đề là bạn không cần các từ ngữ pháp để hiểu được bài đọc, nhưng
bạn lại cần chúng để diễn đạt ý kiến của mình. Do vậy, nếu không chú ý tới
những từ như mạo từ và giới từ, bạn sẽ không thể sử dụng chúng trong các
câu của riêng bạn một cách chính xác được.
Bài viết này sẽ giới thiệu với các bạn phương pháp đọc “ngừng và ngẫm” –
một cách thức nhằm giúp bạn không còn mắc những lỗi ngữ pháp cơ bản khi
diễn đạt bằng tiếng Anh. Trong lúc đọc một đoạn văn, bạn cần xử lý các câu
trong đó như sau:
1. Dừng lại ở những chỗ đáng quan tâm (chứ không phải những chỗ rõ
mồn một) như: từ mới, cách sử dụng một từ, cấu trúc ngữ pháp, giới từ, mạo
từ, liên từ, cách sắp xếp từ... Chẳng hạn, bạn hãy dành mấy giây để ngẫm
nghĩ về việc câu đó sử dụng giới từ at chứ không phải on; có thể câu đó đã
sử dụng thì hiện tại hoàn thành ở chỗ mà bạn tưởng phải là thì quá khứ đơn
giản; có thể cách sắp xếp từ khác hẳn với câu tương đương trong tiếng Việt.
2. Nếu câu đó có một cụm từ có thể ứng dụng được, bạn hãy tự hỏi: Liệu
mình có thể tự diễn đạt được một câu tương tự không? Mình có sử dụng
đúng thì, đúng mạo từ và giới từ không? Mình có sử dụng được chính xác
thứ tự từ như thế không? Nếu bạn không chắc chắn, hãy luyện đọc to hay
đọc thầm một câu tương tự, để đưa cách diễn đạt đó vào kho từ vựng của
bạn.
3. Nếu cần thiết, hoặc nếu cảm thấy thích, bạn hãy sử dụng từ điển để tra
nghĩa của từ trong câu và xem thêm cả các mẫu câu ví dụ. Việc này sẽ giúp
tăng khả năng sử dụng từ của bạn.
4. Nếu bạn sử dụng sổ tay ghi nhớ, đừng quên bổ sung cụm từ đó vào bộ
sưu tập để đảm bảo nó sẽ lưu lại trong trí nhớ của bạn. Tất nhiên là chỉ
những cụm từ hữu ích mới được ghi vào.
Chẳng hạn, khi đọc câu: “Former President Jimmy Carter will visit
Venezuela next week to mediate talks between the government and its
opposition, which have been locked in a power struggle since a failed coup”
(Nguyên Tổng thống J.C. sẽ thăm Venezuela tuần tới để dàn xếp cuộc đàm
phán giữa chính phủ và phe đối lập đã bị bế tắc trong cuộc tranh giành
quyền lực sau khi một vụ đảo chính thất bại), các bạn có thể “ngừng và
ngẫm” như sau:
"Former President" chứ không phải là "The former President", vậy
chắc phải nói là "President Bush" chứ không phải "The President
Bush", mặc dù người ta vẫn nói "The President will do something" khi
không nhắc tới tên Tổng thống.
"to mediate talks" chứ không phải "to mediate in the talks" hay một
cấu trúc kiểu như thế. Mình không chắc nếu dùng cách sau thì có
được chấp nhận không...
"power struggle" — Hình như mình đã nhìn thấy cụm từ này ở đâu
rồi.
"since a failed coup" — Như vậy mình có thể nói: "He’s not gone out
since an accident" (dùng since như giới từ), chứ không chỉ có một
cách là "He’s not gone out since an accident happened" (dùng since
như liên từ).
"since a failed coup" chứ không phải là "since the failed coup". Đấy là
do tác giả không nghĩ rằng người đọc biết về cuộc đảo chính này.
"coup" — A, lần trước tra từ điển mình đã biết từ này đọc là [ku:]!
Nếu bạn không thích dừng việc đọc lại (để tra từ điển hay để bổ sung cụm từ
vào sổ tay), bạn có thể ghi nhanh lại, hoặc dùng bút chì hay bút nhớ để gạch
chân hay tô đậm các câu bạn thấy hay. Bằng cách này, bạn có thể quay lại
xử lý các câu đó sau. Một lời khuyên quan trọng nữa là không phải lúc nào
bạn cũng cần sử dụng chiến lược này. Đọc theo cách này khá tốn công
sức, vì vậy, đừng thực hiện khi bạn đang mệt mỏi sau mấy tiếng đọc triền
miên, cũng đừng chú ý ở mức độ như nhau với tất cả các câu. Một số câu
trong sách, ví dụ như những đoạn dài miêu tả văn chương, không hề có
những cụm từ hay cấu trúc hữu ích cho việc thành lập câu của riêng bạn.
Những thành ngữ lóng khó hiểu của một số nhân vật trong tác phẩm cũng
không cần thiết lắm.
Cuối cùng, phương pháp “ngừng và ngẫm” không phải lúc nào cũng giúp
bạn nhớ được chính xác cách diễn đạt một câu. Nhưng có lẽ bạn sẽ nhớ
được đây là một dạng câu “lạ” hoặc “khó” trong tiếng Anh. Nếu nhớ
được như thế thì ít nhất bạn sẽ dừng trước khi viết câu đó để tra lại thay vì
mắc phải một lỗi do bất cẩn.