intTypePromotion=1

Nguyên lý hoạt động và một số ứng dụng quan trọng của vật liệu nano TiO2

Chia sẻ: Thienthien Thienthien | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:12

0
21
lượt xem
3
download

Nguyên lý hoạt động và một số ứng dụng quan trọng của vật liệu nano TiO2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Vật liệu cấu trúc nano và nano TiO2 ngày càng được ứng dụng trong công nghệ và đời sống hàng ngày. Các ứng dụng đặc biệt quan trọng của nano TiO2 nằm trong khu vực quang xúc tác để làm sạch và khử nhiễm môi trường. Trong lĩnh vực năng lượng, ứng dụng chế tạo pin nhiên liệu và pin mặt trời quang hóa có thể giải quyết các vấn đề về an ninh năng lượng cho nhân loại trong tương lai gần. Trong khu vực của các thành phần điện, ứng dụng đã được sử dụng để lưu trữ và truyền đạt thông tin với dung lượng lớn và khối lượng nhỏ. Nguyên tắc và ứng dụng thiết yếu của vật liệu nano TiO2 sẽ được đề cập trong bài báo này.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nguyên lý hoạt động và một số ứng dụng quan trọng của vật liệu nano TiO2

Journal of Thu Dau Mot university, No2(4) – 2012<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> NGUYEÂN LÍ HOAÏT ÑOÄNG VAØ MOÄT SOÁ ÖÙNG DUÏNG<br /> QUAN TROÏNG CUÛA VAÄT LIEÄU NANO TiO2<br /> Traàn Kim Cöông<br /> Tröôøng Ñaïi hoïc Thuû Daàu Moät<br /> <br /> <br /> TOÙM TAÉT<br /> Vaät lieäu coù caáu truùc nano noùi chung vaø nano TiO2 noùi rieâng ngaøy caøng coù öùng duïng<br /> nhieàu vaø quan troïng trong khoa hoïc kó thuaät vaø ñôøi soáng haøng ngaøy. ÖÙng duïng ñaëc bieät<br /> quan troïng cuûa nano TiO2 laø trong lónh vöïc quang xuùc taùc laøm saïch vaø khöû ñoäc moâi<br /> tröôøng, trong lónh vöïc naêng löôïng söû duïng ñeå cheá taïo pin nhieân lieäu vaø pin maët trôøi<br /> quang ñieän hoaù, giaûi quyeát vaán ñeà an ninh naêng löôïng cho loaøi ngöôøi trong töông lai<br /> gaàn, trong lónh vöïc linh kieän ñieän töû ñeå löu tröõ vaø truyeàn daãn thoâng tin vôùi dung löôïng<br /> lôùn vaø theå tích nhoû. Nguyeân lí hoaït ñoäng vaø nhöõng öùng duïng cô baûn cuûa vaät lieäu nano<br /> TiO2 seõ ñöôïc ñeà caäp trong baøi baùo naøy.<br /> Töø khoaù: nano TiO2, quang xuùc taùc TiO2, öùng duïng TiO2, pin maët trôøi TiO2<br /> *<br /> 1. Môû ñaàu kinh ñieån nhö laøm chaát maøu traéng trong<br /> Coâng ngheä vaät lieäu nano ñaõ vaø ñang sôn, chaát deûo vaø giaáy, laøm chaát ñoän chöùc<br /> môû ra moät trieån voïng öùng duïng lôùn lao naêng, aéc quy titan vaø hoùa chaát… Nhöõng<br /> trong cuoäc soáng cuûa toaøn nhaân loaïi. Caùc öùng duïng môùi cuûa vaät lieäu TiO2 kích<br /> nghieân cöùu veà vaät lieäu nano trong hôn thöôùc nano laø hoaït ñoäng quang hoùa treân<br /> moät thaäp kæ qua ñaõ taïo ra nhöõng ñoät phaù beà maët töï laøm saïch, nhaát laø vaät lieäu xaây<br /> quan troïng trong khoa hoïc vaø coâng ngheä. döïng, duøng laøm lôùp phuû cho kính töï saïch,<br /> Nano TiO2 laø moät trong soá nhöõng vaät lieäu caùc öùng duïng ñieän töû vaø phaân huûy xuùc taùc<br /> nano tieâu bieåu ñaõ ñöôïc nghieân cöùu vaø ñaõ quang hoùa, baûo veä ñoái vôùi böùc xaï töû ngoaïi<br /> ñaït ñöôïc nhöõng thaønh töïu ñaùng keå. Caùc cuûa maët trôøi, laøm saïch khoâng khí, phaân<br /> nöôùc treân theá giôùi haøng naêm ñaõ ñaàu tö huûy dö löôïng thuoác tröø saâu, laøm saïch<br /> haøng chuïc tæ USD vaøo nghieân cöùu coâng nöôùc thaûi, baûo veä moâi tröôøng, duøng laøm<br /> ngheä cheá taïo, öùng duïng vaø saûn xuaát vaät xuùc taùc trong caùc nhaø maùy phaùt ñieän laïnh<br /> lieäu nano TiO2; ñaõ phaùt trieån raát nhieàu vaø trong oâtoâ coù theå phaân huûy toái ña caùc<br /> phöông phaùp cheá taïo nano TiO2 töø nhieàu nitô oxit phaùt ra töø quaù trình chaùy nhieân<br /> vaät lieäu ban ñaàu khaùc nhau. Khaû naêng lieäu, vaät lieäu choáng noùng, söû duïng trong<br /> öùng duïng cuûa vaät lieäu naøy cuõng raát phong lĩnh vöïc naêng löôïng nhö pin nhieân lieäu vaø<br /> phuù vaø ña daïng, ngoaøi những öùng duïng pin maët trôøi quang ñieän hoaù… Trong baøi<br /> <br /> 8<br /> Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 2(4) - 2012<br /> <br /> <br /> baùo naøy, chuùng toâi ñeà caäp ñeán nguyeân lí Baûng 1: Theá oâxi hoùa cuûa moät soá chaát<br /> hoaït ñoäng trong nhöõng öùng duïng quan thoâng duïng [19]<br /> troïng nhaát cuûa nano TiO2 laø quang xuùc Chất ôxi hóa Thế ôxi hóa (V)<br /> taùc, linh kieän ñieän töû vaø pin maët trôøi.<br /> Gốc hydroxyl (-OH) 2.8<br /> 2. Quang xuùc taùc TiO2<br /> Gốc sulfat 2.6<br /> Chaát xuùc taùc laø chaát coù taùc duïng laøm Ozon 2.1<br /> giaûm naêng löôïng hoaït hoaù cuûa phaûn öùng<br /> Hydrogen peroxide (H2O2) 1.8<br /> hoaù hoïc vaø khoâng bò maát ñi sau phaûn<br /> Thuốc tím (KMnO4) 1.7<br /> öùng. Neáu quaù trình xuùc taùc ñöôïc kích hoaït<br /> baèng aùnh saùng thì ñöôïc goïi laø söï quang<br /> Chlorine dioxide 1.5<br /> <br /> xuùc taùc. Chaát coù tính naêng kích hoaït caùc Clo 1.4<br /> <br /> phaûn öùng hoùa hoïc khi ñöôïc chieáu saùng goïi Oxi 1.2<br /> laø chaát quang xuùc taùc. Nhieàu hôïp chaát Brom 1.1<br /> baùn daãn oxit vuøng caám roäng nhö TiO2, Iot 0.76<br /> ZnO, In2O3... ñeàu coù tính naêng quang xuùc<br /> Töø baûng 1 ta thaáy nano TiO2 coù khaû<br /> taùc, nhöng nano TiO2 laø moät vaät lieäu<br /> naêng oâxi hoaù maïnh gaáp gaàn 1,5 laàn so<br /> quang xuùc taùc ñieån hình. vôùi ozon, gaáp 2,3 laàn so vôùi clo, gaáp 2,6 so<br /> vôùi oxi. Vôùi theá oâxi hoaù 3,2 V döôùi taùc<br /> ñoäng cuûa aùnh saùng töû ngoaïi nano TiO2 coù<br /> khaû naêng phaân huyû raát maïnh caùc chaát<br /> ñoäc haïi trong moâi tröôøng. H2O haáp thuï<br /> treân beà maët cuûa TiO2 bò caùc loã troáng oâxi<br /> hoaù sau ñoù taïo ra goác hydroxyl oâxi hoaù<br /> (OH)*. Tieáp theo, goác hydroxyl naøy phaûn<br /> öùng vôùi caùc chaát höõu cô. Neáu O2 toàn taïi<br /> trong quaù trình phaûn öùng, thì caùc goác<br /> (saûn phaåm trung gian cuûa caùc hôïp chaát<br /> höõu cô) vaø caùc phaân töû oâxi baét ñaàu phaûn<br /> Hình 1: Cô cheá phaûn öùng treân beà maët öùng. Saûn phaåm cuoái cuøng cuûa söï phaân huyû<br /> quang xuùc taùc TiO2 [19] caùc chaát höõu cô laø CO2 vaø nöôùc. Maët<br /> Khi haáp thuï aùnh saùng töû ngoaïi coù khaùc, ñieän töû (e-) khöû oâxi vaø taïo ra ion<br /> böôùc soùng ≥ 3,2 eV thì ñieän töû ôû vuøng hoaù sieâu oxide O. Ion sieâu oâxi naøy taïo ra<br /> trò chuyeån leân vuøng daãn vaø TiO2 trôû peroxide, trôû thaønh saûn phaåm trung gian<br /> thaønh ôû traïng thaùi kích thích (hình 1). cuûa phaûn öùng oâxi hoaù, hoaëc taïo ra nöôùc<br /> <br /> Vôùi naêng löôïng vuøng caám 3,2 eV haït nano thoâng qua hydrogen peroxide.<br /> <br /> TiO2 ôû traïng thaùi kích thích laø moät moâi Caùc phaûn öùng cuûa quaù trình quang<br /> tröôøng oâxi hoaù khöû maïnh nhaát trong caùc xuùc taùc xaûy ra treân beà maët TiO2 coù theå<br /> moâi tröôøng ñaõ bieát (baûng 1). ñöôïc moâ taû baèng nhöõng phaûn öùng sau:<br /> <br /> 9<br /> Journal of Thu Dau Mot university, No2(4) – 2012<br /> <br /> <br /> (2.1)<br /> (2.2)<br /> (2.3)<br /> <br /> (2.4)<br /> (2.5)<br /> (2.6)<br /> Treân cô sôû phaûn öùng quang xuùc taùc, tetrachlorethylene, trihalomethane vaø<br /> TiO2 coù theå ñöôïc söû duïng ñeå laøm pin nhöõng chaát coù haïi khaùc [37]. Vieäc laøm<br /> nhieân lieäu vaø laøm chaát xuùc taùc cho caùc saïch nöôùc döïa treân hieäu öùng quang xuùc<br /> quaù trình laøm saïch moâi tröôøng. taùc coù khaû naêng loaïi boû ion kim loaïi naëng<br /> 3. Moät soá öùng duïng tieâu bieåu cuûa trong nöôùc, khaéc phuïc ñöôïc nhöõng nhöôïc<br /> quang xuùc taùc TiO2 ñieåm cuûa caùc phöông phaùp laøm saïch<br /> truyeàn thoáng. Noù ñöôïc öùng duïng trong caùc<br /> TiO2 laø vaät lieäu khoâng coù ñoäc tính. Vì<br /> boä loïc nöôùc sinh hoaït vaø laøm saïch nöôùc<br /> vaäy, ñaëc tính quang xuùc taùc cuûa noù coù theå<br /> trong chu trình nuoâi troàng thuyû saûn kheùp<br /> ñöôïc söû duïng trong nhieàu muïc ñích khaùc<br /> nhau. kín.<br /> <br /> Caùc goác hoùa hoïc hoaït ñoäng vaø caùc ñieän „TiO2 khaùng khuaån baèng cô cheá<br /> <br /> tích sinh ra khi nano TiO2 ñöôïc kích hoaït phaân huyû neân coù theå söû duïng ñeå dieät vi<br /> <br /> coù khaû naêng phaù huûy caùc chaát ñoäc höõu cô, khuaån, virut, naám moác... [35,40,45].<br /> <br /> naám moác [20,24]. Moät soá keát quaû ñaõ ñaït „Döôùi taùc duïng cuûa böùc xaï töû ngoaïi<br /> ñöôïc cuûa vieäc söû duïng vaät lieäu naøy trong (UV), TiO2 trôû thaønh moät moâi tröôøng kò<br /> lónh vöïc laøm saïch ñöôïc lieät keâ döôùi ñaây: nöôùc hay aùi nöôùc tuøy thuoäc vaøo baûn chaát<br /> TiO2 coù khaû naêng laøm saïch moâi vaät lieäu. Khaû naêng naøy ñöôïc öùng duïng ñeå<br /> tröôøng khoâng khí thoâng qua vieäc phaân taïo ra caùc beà maët töï taåy röûa hoaëc caùc<br /> huyû caùc hôïp chaát höõu cô ñoäc haïi nhö thieát bò laøm laïnh thoâng qua vieäc taïo ñieàu<br /> NOx , SOx, CO, NH3 [2,13,29,36] coù trong kieän cho nöôùc bay hôi.<br /> moâi tröôøng khoâng khí thaønh nhöõng chaát Khaû naêng quang xuùc taùc cuûa nano<br /> ñôn giaûn khoâng ñoäc haïi. Noù ñöôïc söû TiO2 ñang ñöôïc nghieân cöùu trong coâng<br /> duïng trong caùc thieát bò loïc khoâng khí vaø ngheä cheá taïo pin nhieân lieäu:<br /> khöû muøi trong beänh vieän, vaên phoøng,<br /> Pin nhieân lieäu saûn sinh ra naêng löôïng<br /> nhaø ôû...<br /> döïa treân phaûn öùng taùch nöôùc. Maøng TiO2<br /> TiO2 coù khaû naêng phaân huyû caùc hôïp ñoùng vai troø laø ñieän cöïc quang cuûa loaïi<br /> chaát gaây oâ nhieãm trong moâi tröôøng nöôùc pin naøy [14]. Hình 2 moâ taû caáu truùc cuûa<br /> nhö muoái clorua höõu cô [5], dioxin [5,31], pin nhieân lieäu.<br /> <br /> 10<br /> Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 2(4) - 2012<br /> <br /> <br /> ñaõ lôùn hôn 90% vaø toác ñoä thu ñöôïc löôïng<br /> khí hydro laø 24 ml/Wh. Hieäu suaát toång theå<br /> ñaït 6,8%. Cho ñeán naêm 2005, ñaây laø hieäu<br /> suaát cao nhaát thu ñöôïc ñoái vôùi pin quang<br /> ñieän hoùa söû duïng nano oxit titan [14].<br /> 4. Pin maët trôøi<br /> Hieäu öùng quang ñieän hoaù: Khi coù söï<br /> tieáp xuùc giöõa ñieän cöïc vôùi dung dòch chaát<br /> ñieän li thì ôû beà maët tieáp xuùc giöõa chuùng<br /> xuaát hieän moät theá ñieän cöïc (hình 3). Khi<br /> ñieän cöïc ñöôïc chieáu saùng, xuaát hieän caùc<br /> caëp ñieän töû loã troáng khoâng caân baèng.<br /> Neáu dung dòch ñieän li laø moät chaát oâxi hoaù<br /> Hình 2: Caáu truùc cuûa pin nhieân lieäu (1) khöû thì trong maïch seõ xuaát hieän moät suaát<br /> ñieän cöïc TiO2; (2) ñieän cöïc ñoái Pt; (3) lôùp quang ñieän ñoäng ñieän coù giaù trò phuï thuoäc<br /> vaøo baûn chaát cuûa vaät lieäu laøm ñieän cöïc vaø<br /> ngaên caûn söï daãn ion; (4) oáng laáy khí; (5)<br /> dung dòch ñieän li. Töø pheùp ño giaù trò cuûa<br /> ñieän trôû taûi; (6) ñoàng hoà ño ñieän aùp [23]<br /> suaát quang ñieän ñoäng, coù theå bieát ñöôïc<br /> Khi beà maët ñieän cöïc TiO2 ñöôïc chieáu<br /> trong vaät lieäu baùn daãn laøm ñieän cöïc<br /> saùng bôûi aùnh saùng coù böôùc soùng thích hôïp quang coù chöùa taïp chaát hay khoâng.<br /> (λ ≤ 415 nm) treân beà maët caùc ñieän cöïc<br /> xaûy ra caùc phaûn öùng sau [23]:<br /> TiO2 + h e- + h+ (ở điện cực TiO2 ) (3.1)<br /> 2H2O + 4h+ O2 + 4H+ (ở điện cực Pt) (3.2)<br /> 4H+ + 2e- H2 (3.3)<br /> Phaûn öùng toång hôïp cho caû quaù trình:<br /> <br /> 2H2O + 4h O2 + 2H2 (3.4)<br /> Doøng quang ñieän sinh ra seõ ñi töø ñieän Hình 3: Nguyeân lí pin maët trôøi quang<br /> cöïc ñoái plantin, qua maïch ngoaøi roài ñeán ñieän hoùa<br /> ñieän cöïc TiO2. Höôùng ñi naøy cho thaáy Pin maët trôøi quang ñieän hoaù laøm<br /> phaûn öùng oâxi hoùa (sinh ra oâxi) dieãn ra nhaïy quang baèng chaát maøu (DSSC):<br /> treân beà maët ñieän cöïc TiO2 vaø phaûn öùng Caáu truùc xoáp vaø thôøi gian soáng cuûa<br /> khöû (sinh ra hydro) dieãn ra taïi ñieän cöïc haït taûi cao taïo ra moät öu ñieåm noåi baät<br /> platin. Ngöôøi ta ñaõ cheá taïo pin nhieân lieäu cuûa nano TiO2 trong vieäc cheá taïo pin<br /> vôùi ñieän cöïc söû duïng oáng nano TiO2 ñeå DSSC (photoelectrochemical dye sensiti-<br /> taêng hieäu suaát cuûa phaûn öùng taùch nöôùc. zed solar cell). Maøng moûng TiO2 nano xoáp<br /> Hieäu suaát löôïng töû taïi böôùc soùng 337nm coù beà maët haáp thuï taêng leân haøng nghìn<br /> <br /> 11<br /> Journal of Thu Dau Mot university, No2(4) – 2012<br /> <br /> <br /> laàn laøm taêng hieäu suaát quang ñieän cuûa<br /> DSSC. Caáu taïo DSSC ñôn giaûn, deã cheá<br /> taïo, giaù thaønh thaáp, deã phoå caäp roäng raõi.<br /> DSSC laø moät trong caùc giaûi phaùp ñang<br /> ñöôïc nghieân cöùu maïnh meõ ñeå caûi thieän<br /> hieäu suaát chuyeån ñoåi naêng löôïng maët trôøi<br /> thaønh naêng löôïng ñieän [22]. Trong caáu<br /> taïo cuûa DSSC, caùc haït nano tinh theå TiO2<br /> ñöôïc söû duïng ñeå cheá taïo maøng ñieän cöïc<br /> quang [33,43,44].<br /> Ñeå taêng hieäu suaát cuûa pin maët trôøi Hình 4: Nguyeân lí hoaït ñoäng cuûa pin<br /> quang ñieän hoaù (PEC), vaät lieäu nano TiO2 DSSC<br /> treân ñieän cöïc quang ñöôïc phuû moät lôùp ñôn Hình 4 moâ taû nguyeân lí caáu taïo vaø<br /> phaân töû chaát maøu (thöôøng laø hôïp chaát hoaït ñoäng cuûa DSSC. Ñieàu khaùc bieät ôû<br /> chöùa ruthenium) coù theå ñöôïc kích hoaït bôûi ñaây laø söï taùch ñieän tích trong caùc DSSC<br /> aùnh saùng vuøng khaû kieán ñeå taïo ra nguoàn döïa treân quaù trình chuyeån electron töø<br /> ñieän töû. Khi ñoù PEC ñöôïc goïi laø DSSC. phaân töû chaát maøu tôùi TiO2 vaø loã troáng töø<br /> Ñoàng thôøi, ñieän cöïc nano TiO2 ñöôïc cheá chaát maøu tôùi chaát ñieän phaân. Kích thöôùc<br /> taïo vôùi caáu truùc xoáp ñeå taêng cöôøng dieän caùc haït rieâng bieät ôû ñieän cöïc caáu truùc<br /> tích beà maët haáp thuï aùnh saùng. nano laø quaù nhoû ñeå hình thaønh lôùp ñieän<br /> Khi hoaït ñoäng, aùnh saùng kích thích tích khoâng gian beân trong caùc haït [16].<br /> chaát maøu So treân beà maët TiO2 taïo ra caëp Chaát ñieän phaân bao quanh caùc haït kích<br /> ñieän töû loã troáng: thöôùc nano chaén moïi ñieän tröôøng toàn taïi<br /> [32]. Nhöng coù söï toàn taïi cuûa ñieän tröôøng<br /> So + hγ = S* /S+ + e (4.1)<br /> ôû maët phaân caùch chaát ñieän phaân ‟ baùn<br /> Ñieän töû ñöôïc “tieâm” vaøo vuøng daãn cuûa<br /> daãn giuùp vieäc taùch caùc ñieän tích vaø laøm<br /> TiO2, chuyeån ñoäng ñeán lôùp SnO2:F, qua<br /> giaûm taùi hôïp.<br /> maïch ngoaøi ñeå ñeán ñieän cöïc thu. Loã troáng<br /> Maïng haït nano baùn daãn khoâng chæ<br /> bò khöû bôûi ion I- theo phaûn öùng:<br /> cho dieän tích beà maët lôùn cho caùc phaân töû<br /> 2S+ + 3I- = I-3 + 2So (4.2)<br /> chaát maøu huùt baùm, noù coøn laø moâi tröôøng<br /> Chaát maøu sau khi bò bò khöû trôû laïi<br /> chuyeån ñoái vôùi caùc ñieän töû tieâm töø caùc<br /> traïng thaùi bình thöôøng (So), saün saøng cho<br /> phaân töû chaát maøu. Kích thöôùc nhoû cuûa caùc<br /> moät chu trình tieáp theo.<br /> haït nano ngaên caûn söï hình thaønh lôùp<br /> Taïi ñieän cöïc ñoái, ion I-3 nhaän ñieän töû ñeå ñieän tích khoâng gian vaø ñieän tröôøng noäi<br /> trôû laïi traïng thaùi ban ñaàu theo phaûn öùng: beân trong caùc haït vaø vì vaäy söï chuyeån caùc<br /> - -<br /> I 3 + 2e = 3I (4.3) ñieän töû khoâng theå laø cuoán trong ñieän<br /> vaø nhö vaäy chu trình hoaït ñoäng ñöôïc tröôøng. Caùc quaù trình taùi hôïp chæ ôû maët<br /> kheùp kín. phaân caùch chaát ñieän li ‟ baùn daãn [17].<br /> <br /> 12<br /> Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 2(4) - 2012<br /> <br /> <br /> Trong caùc pin maët trôøi Si, söï taùi hôïp electron cuûa phaân töû chaát maøu leân traïng<br /> cuûa caùc haït taûi ñieän ôû caùc traïng thaùi baãy thaùi kích thích môùi daãn ñeán vieäc taïo ra<br /> ôû caùc beà maët, caùc bieân haït vaø trong khoái doøng ñieän. Naêng löôïng naøy ñoái vôùi caùc<br /> deã daøng laøm suy giaûm hieäu suaát pin. Vì chaát maøu ñaõ ñöôïc nghieân cöùu thöôøng lôùn<br /> vaäy ñoøi hoûi vaät lieäu baùn daãn phaûi coù ñoä hôn ñoä roäng vuøng caám cuûa Si coù nghóa laø<br /> tinh khieát tinh theå cao. Ngöôïc laïi, trong coù ít hôn photon trong aùnh naéng maët trôøi<br /> ñieän cöïc nano TiO2 laøm nhaïy baèng chaát coù theå söû duïng ñeå phaùt sinh electron.<br /> maøu, coù moät dieän tích beà maët khoång loà. Theâm nöõa, chaát ñieän phaân haïn cheá toác ñoä<br /> Tuy nhieân, trong DSSC söï maát maùt vì taùi maø ôû ñoù caùc phaân töû chaát maøu coù theå laáy<br /> hôïp laø nhoû do caùc ñieän töû ñöôïc chuyeån qua laïi caùc electron cuûa chuùng ñeå trôû veà traïng<br /> caùc haït baùn daãn, trong khi caùc loã troáng laïi<br /> thaùi ban ñaàu. Nhöõng nhaân toá naøy giôùi<br /> ñöôïc trung hoaø bôûi chaát ñieän phaân. Noùi<br /> haïn doøng phaùt ra bôûi DSSC.<br /> khaùc, DSSC laøm vieäc nhö duïng cuï haït taûi<br /> chuû yeáu, töông töï chuyeån tieáp baùn daãn ‟ Ñeán nay hieäu suaát cuûa DSSC ñaõ ñaït<br /> <br /> kim loaïi hay ñi-oât Shottky [15]. ñöôïc khoaûng 11% [1,11]. DSSC hoaït ñoäng<br /> theo cô cheá hoaøn toaøn khaùc pin Si truyeàn<br /> Hieäu suaát cuûa pin maët trôøi ñöôïc xaùc<br /> thoáng, maëc duø hieäu suaát hieän taïi thaáp<br /> ñònh baèng bieåu thöùc:<br /> hôn so vôùi pin maët trôøi Si, nhöng caáu taïo<br /> Pm FF.VOC .ISC<br /> η (4.4) ñôn giaûn vaø deã cheá taïo hôn, giaù thaønh<br /> E.AC E.AC<br /> thaáp öôùc tính chæ baèng 1/5 pin Si, neân noù<br /> vôùi Pm laø ñieåm coâng suaát ra cöïc ñaïi cuûa trôû thaønh söï löïa choïn haøng ñaàu cuûa khoa<br /> pin, E laø coâng suaát aùnh saùng chieáu vaøo hoïc khi ñi tìm lôøi giaûi cho vaán ñeà an ninh<br /> pin vaø Ac laø dieän tích cuûa pin, Isc laø doøng naêng löôïng cuûa loaøi ngöôøi.<br /> ngaén maïch, Voc laø theá hôû maïch cuûa pin.<br /> Hieäu suaát cuûa DSSC coù theå taêng leân<br /> Heä soá laáp ñaày FF bieåu thò tính chaát tröôùc heát baèng caùch taêng Voc vaø Isc vaø sau<br /> toång theå cuûa pin laø tæ soá: ñoù laø taêng FF. Nhöõng ñaïi löôïng naøy phuï<br /> Pm η.AC .E thuoäc vaøo phaåm chaát vaø caáu truùc ñieän cöïc,<br /> FF (4.5)<br /> VOC .ISC VOC .ISC maø tröôùc heát phuï thuoäc vaøo phaåm chaát vaø<br /> tính chaát cuûa maøng nano TiO2. Ñieàu naøy<br /> Ñieän aùp cöïc ñaïi gaây ra bôûi pin laø söï<br /> coù ñöôïc baèng nghieân cöùu caûi tieán coâng<br /> khaùc nhau giöõa möùc Fermi cuûa TiO2 vaø<br /> ngheä cheá taïo vaät lieäu.<br /> theá oâxi hoùa ‟ khöû (redox) cuûa chaát ñieän<br /> phaân, khoaûng 0,7 V (Voc). Ñieän aùp cuûa caùc 5. Linh kieän ñieän töû<br /> DSSC cho giaù trò Voc cao hôn so vôùi Si TiO2 ñöôïc söû duïng nhö moät coång caùch<br /> (0,6 V). ñieän trong transistor tröôøng (FET) [28],<br /> Chaát maøu coù hieäu quaû cao ñeå chuyeån hoaëc ñeå laøm detector ño böùc xaï haït nhaân<br /> naêng löôïng cuûa caùc photon thaønh naêng [4]. Khi pha taïp theâm caùc taïp chaát thích<br /> löôïng cuûa caùc electron, nhöng chæ caùc hôïp seõ taïo neân caùc möùc naêng löôïng taïp<br /> photon coù ñuû naêng löôïng ñeå chuyeån chaát Ea naèm ôû vuøng caám, neáu caùc ñieän töû<br /> <br /> 13<br /> Journal of Thu Dau Mot university, No2(4) – 2012<br /> <br /> <br /> ñoàng loaït chuyeån töø möùc kích thích veà caùc Tröôùc nhöõng öùng duïng quan troïng, ña<br /> möùc naêng löôïng cô baûn thì vaät lieäu seõ daïng vaø phong phuù, vaät lieäu TiO2 ñang<br /> phaùt ra caùc böùc xaï mong muoán. Cöûa soå ñöôïc raát nhieàu nhoùm taùc giaû treân theá giôùi<br /> ñoåi maøu hoaït ñoäng döïa treân nguyeân lí nghieân cöùu cheá taïo. Soá löôïng caùc nghieân<br /> naøy. Möùc naêng löôïng taïp chaát chuyeån dôøi cöùu môùi khoâng ngöøng ñöôïc gia taêng do<br /> coù theå ñieàu khieån nhôø ñieän tröôøng, do vaäy caùc öùng duïng coâng ngheä cuûa vaät lieäu naøy<br /> tuyø theo söï ñieàu khieån cuûa ñieän tröôøng [6]. Thí duï, maøng TiO2 ñöôïc söû duïng laøm<br /> maø coù ñöôïc maøu saéc thay ñoåi töùc thôøi lôùp choáng aên moøn, xuùc taùc trong hoaù hoïc<br /> [18,34]. TiO2 cuõng ñöôïc söû duïng laøm caùc [26], caùc duïng cuï phaùt quang (PL)<br /> lôùp choáng phaûn xaï giuùp taêng cöôøng hieäu (luminescence) [8]...<br /> suaát cuûa khueách ñaïi quang baùn daãn 6. Keát luaän<br /> (laser) GaInAs/AlGaInAs [25]. Do TiO2 coù<br /> Khaû naêng quang xuùc taùc kæ luïc cuûa<br /> heä soá chieát suaát raát lôùn, sôïi caùp quang<br /> TiO2 cuøng caùc tính chaát quí baùu khaùc ñaõ<br /> hoaëc caùc cöûa soå quang hoïc phuû vaät lieäu<br /> môû ra trieån voïng öùng duïng roäng raõi vaät<br /> naøy hoaït ñoäng theo nguyeân lí phaûn xaï<br /> lieäu naøy trong nhieàu lónh vöïc quan troïng<br /> lieân tieáp seõ phaûn xaï toaøn phaàn, neân seõ<br /> nhö coâng ngheä moâi tröôøng, chuyeån ñoåi<br /> laøm giaûm toái ña söï suy hao aùnh saùng (tín<br /> naêng löôïng maët trôøi, caùc duïng cuï quang<br /> hieäu).<br /> töû vaø quang ñieän töû…<br /> Ñaëc tính xoáp cuûa maøng TiO2 laøm cho<br /> Hieän taïi vôùi söï phaùt trieån maïnh cuûa<br /> noù coù khaû naêng haáp thuï chaát khí raát toát.<br /> nhieàu ngaønh kinh teá ñaõ taïo ra söï oâ nhieãm<br /> Ñaëc tính naøy ñaõ ñöôïc nhieàu taùc giaû<br /> moâi tröôøng nghieâm troïng keå caû veà maët<br /> nghieân cöùu ñeå laøm sensor khí xaùc ñònh<br /> hoaù hoïc laãn sinh hoïc, nhieàu nôi treân theá<br /> noàng ñoä hôi röôïu, noàng ñoä caùc chaát khí<br /> giôùi ñaõ xuaát hieän tình traïng maát caân<br /> ñoäc coù trong moâi tröôøng nhö CO, NO...<br /> baèng sinh thaùi. Nano TiO2 vôùi khaû naêng<br /> Maøng TiO2 vôùi caáu truùc pha rutile raát<br /> nhaïy khí O2 neân noù ñöôïc söû duïng ñeå xaùc quang xuùc taùc cao ñöôïc kì voïng trôû thaønh<br /> <br /> ñònh noàng ñoä O2 trong caùc loø luyeän kim vaät lieäu ñaéc löïc cho loaøi ngöôøi trong vieäc<br /> <br /> [9,12,27,30,42]. Maøng TiO2 coøn ñöôïc söû khöû ñoäc vaø laøm saïch moâi tröôøng. Nhieàu<br /> duïng laøm sensor xaùc ñònh ñoä aåm [7]. thieát bò laøm saïch moâi tröôøng nöôùc vaø<br /> khoâng khí ñaõ ñöôïc cheá taïo ôû qui moâ coâng<br /> Vaät lieäu maøng moûng vôùi neàn laø TiO2<br /> nghieäp. Nhieàu cheá phaåm chöùa nano TiO2<br /> khi pha theâm caùc haït saét töø ñöôïc goïi laø<br /> coù hoaït tính khaùng sinh ñaõ ñöôïc saûn xuaát<br /> baùn daãn töø loaõng, chuùng coù naêng löôïng töø<br /> thaønh thöông phaåm.<br /> dò höôùng cao vaø momen töø vuoâng goùc vôùi<br /> maët phaúng tinh theå, coù khaû naêng löu giöõ Ñieàu quan troïng khaùc laø vaán ñeà naêng<br /> thoâng tin vôùi maät ñoä raát lôùn. Maøng moûng löôïng. Caùc döï baùo khoa hoïc cho bieát, nhu<br /> töø ña lôùp coù töø trôû khoång loà ñöôïc söû duïng caàu naêng löôïng caàn cho loaøi ngöôøi seõ taêng<br /> ñeå ño töø tröôøng raát thaáp [3, 10, 21, 38, gaáp ñoâi trong voøng 50 naêm tôùi vaø luùc ñoù<br /> 39, 41]. caùc nguoàn nhieân lieäu hoaù thaïch chuû yeáu<br /> <br /> 14<br /> Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 2(4) - 2012<br /> <br /> <br /> seõ caïn kieät. Trong khi ñoù, Traùi ñaát luoân ñoái vôùi khoa hoïc vaø coâng ngheä. Nhöõng<br /> nhaän ñöôïc nguoàn naêng löôïng haøng naêm phaùt minh gaàn ñaây veà DSSC treân cô sôû<br /> töø Maët trôøi khoaûng 3.1024 J, nhieàu hôn maøng ñieän cöïc nano TiO2 ñaõ môû ra cô hoäi<br /> khoaûng 10.000 nhu caàu naêng löôïng cuûa cho vieäc öùng duïng daân duïng. Tuy nhieân,<br /> con ngöôøi hieän taïi. Öôùc tính chæ caàn söû vieäc saûn xuaát DSSC laø bí quyeát coâng ngheä<br /> duïng 0,1% dieän tích beà maët Traùi ñaát vôùi rieâng cuûa caùc haõng treân theá giôùi. Maët<br /> caùc pin maët trôøi hieäu suaát chuyeån ñoåi khaùc, vaán ñeà caûi thieän hieäu suaát vaø naâng<br /> 10% ñaõ coù theå ñaùp öùng nhu caàu naêng cao ñoä beàn cuûa caùc DSSC vaãn ñang coøn laø<br /> löôïng hieän taïi. Hôn nöõa, ñaây laø nguoàn nhöõng thaùch thöùc lôùn veà khoa hoïc vaø<br /> naêng löôïng sieâu saïch, taïi choã vaø voâ taän. coâng ngheä. Ñieàu naøy ñoái vôùi caùc nhaø khoa<br /> Tuy nhieân, vieäc khai thaùc nguoàn naêng hoïc vaãn coøn laø caùnh cöûa roäng môû ñang ôû<br /> löôïng naøy vaãn coøn laø moät thaùch thöùc lôùn phía tröôùc.<br /> *<br /> PRINCIPLES OF OPERATION AND SOME IMPORTANT<br /> APPLICATIONS OF NANO TiO2 MATERIAL<br /> Tran Kim Cuong<br /> Thu Dau Mot University<br /> <br /> ABSTRACT<br /> <br /> Materials of nano structure and nano TiO2 have increasingly been applied in tech-<br /> science and everyday life. Specially important applications of nano TiO2 are in area of<br /> the photocatalysis to clean and decontaminate the environment. In the area of the<br /> energy, the application to make fuel-cell and Photoelectrochemical solar cells can solve<br /> problems of the energy security for humanity in the near future. In the area of the<br /> electric components, the application has been used to store and communicate<br /> information with large capacity and small volume. Principles and essential applications<br /> of nano TiO2 material will be mentioned in this paper.<br /> Keywords: nano TiO2, photocatalysis TiO2, applying TiO2, solar cell TiO2<br /> <br /> TAØI LIEÄU THAM KHAÛO<br /> <br /> [1] American Chemical Society, “Ultrathin, Dye-sensitized Solar Cells Called Most<br /> Efficient To Date”, Science Daily, 20 September 2006.<br /> [2] Arghya Narayan Banerjee (2011), “The design, fabrication, and photocatalytic<br /> utility of nanostructured semiconductors: focus on TiO2-based nanostructures”,<br /> Nanotechnology, Science and Applications 4, pp. 35‟65.<br /> [3] Ariake Jun, Chiba Takashi, Honda Naoki (2005), “Magnetic property and<br /> microstructure of CoPt-TiO2 thin films for perpendicular magnetic recording<br /> media”, Nippon Oyo Jiki Gakkai Kenkyukai Shiryo 144, pp. 33 ‟ 39.<br /> <br /> 15<br /> Journal of Thu Dau Mot university, No2(4) – 2012<br /> <br /> <br /> [4] Arshak K., Corcoran J., Korostynska O. (2005), “Gamma radiation sensing<br /> properties of TiO2, ZnO, CuO and CdO thick film pn-junctions”, Sensors and<br /> Actuators A 123‟124, pp. 194 ‟ 198.<br /> [5] Binbin Yu, Jingbin Zeng, Lifen Gong, Maosheng Zhang, Limei Zhang, Xi Chen<br /> (2007), “Investigation of the photocatalytic degradation of organochlorine pesticides<br /> on a nano-TiO2 coated film”, Talanta 72, pp. 1667‟1674.<br /> [6] Castillo N., Olguin D., and Conde-Gallardo A. (2004), “Structural and<br /> morphological properties of TiO2 thin films prepared by spray pyrolysis”, Rev. Mex.<br /> Fis. 50 (4), pp. 382 ‟ 387.<br /> [7] Chang Wen-Yang, Lin Yu-Cheng, Ke Wen-Wang, Hsieh Yu-Sheng, Kuo Nai-Hao<br /> (2005), “Combined TiO2/SnO2 material with adding Pt by sol-gel technology for<br /> humidity sensor”, Progress on Advanced Manufacture for Micro/Nano Technology<br /> 2005 505-507 (2), pp. 397 ‟ 402.<br /> [8] Conde-Gallardo A., García-Rocha M., Hernaùndez-Calderoùn I., and Palomino-<br /> Merino R. (2001), “Photoluminescence properties of the Eu3+ activator ion in the<br /> TiO2 host matrix”, Appl. Phys. Lett. 78, pp. 3436 ‟ 3438.<br /> [9] Dang Thi Thanh Le, Dang Duc Vuong, Nguyen Van Duy, Nguyen Van Hieu, and<br /> Nguyen Duc Chien (2005), “Preparation and characterization of nanostructured<br /> TiO2 and SnO2 materials for gas sensor applications”, Proceedings of the eighth<br /> German ‟ Vietnamese seminar on physics and engineering, Hanoi University of<br /> Technology, Vietnam, pp. 122 ‟ 125.<br /> [10] Deng Lu Hou, Hai Juan Meng, Li Yun Jia, Xiao Juan Ye, Hong Juan Zhou and Xiu<br /> Ling Li (2007), “Impurity concentration study on ferromagnetism in Cu-doped<br /> TiO2 thin films”, Euro Physics Letter (EPL) 78 (6), pp.7001 ‟ 7005.<br /> [11] Gao, F; Wang, Y; Zhang, J; Shi, D; Wang, M; Humphry-Baker, R; Wang, P;<br /> Zakeeruddin, Sm; Grätzel, M (2008). “A new heteroleptic ruthenium sensitizer<br /> enhances the absorptivity of mesoporous titania film for a high efficiency dye-<br /> sensitized solar cell”. Chem. Commun 23, pp. 2635‟2637. (doi:10.1039/b802909a.<br /> PMID 18535691).<br /> [12] Garzella C., Comini E., Tempesti E., Frigeri C., Sberveglieri G. (2000), “TiO2 thin<br /> films by a novel sol-gel processing for gas sensor applications”, Sensors and<br /> Actuators B 68, pp. 189 ‟ 196.<br /> [13] Giuseppe Cappelletti, Silvia Ardizzone, Claudia L. Bianchi, Stefano Gialanella,<br /> Alberto Naldoni, Carlo Pirola, Vittorio Ragaini (2009), “Photodegradation of<br /> Pollutants in Air: Enhanced Propertiesof Nano-TiO2 Prepared by Ultrasound”,<br /> Nanoscale Res Lett 4, pp. 97‟105. (DOI 10.1007/s11671-008-9208-3).<br /> <br /> 16<br /> Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 2(4) - 2012<br /> <br /> <br /> [14] Gopal K. Mor, Karthik Shankar, Maggie Paulose, Oomman K. Varghese, and<br /> Grimes Craig A. (2005), “Enhanced Photocleavage of Water Using Titanita<br /> Nanotube Arrays”, Nano letters 5 (1) , pp. 191 ‟195.<br /> [15] Green M.A. (1982), Solar Cells, Operating Principles, Technology, and System<br /> Applications, Englewood Cliffs N.J., Prentice‟Hall, Inc., 276 s., 0‟13‟822270‟3.<br /> [16] Hagfeldt A., Grätzel M. (1995), “Light-Induced Redox Reactions in Nanocrystalline<br /> Systems”, Chem. Rev. 95, pp. 49 ‟ 68.<br /> [17] Hagfeldt A., Grätzel M. (2000), “Molecular Photovoltaic”, Acc. Chem. Res. 33 (5),<br /> pp. 269 ‟ 277.<br /> [18] http://kuroppe.tagen.tohoku.ac.jp/~ecd/museum-j.htm<br /> [19] http://www.epa.gov/swerust1/pubs/tum_ch13.pdf<br /> [20] http://www.noodor.net/id62.htm<br /> [21] Jianxun Qiu, Mingyuan Gu (2005), “Magnetic nanocomposite thin films of<br /> BaFe12O19 and TiO2 prepared by sol-gel method”, Applied Surface Science 252 (4),<br /> pp. 888 ‟ 892.<br /> [22] Kamat P.V. and Dimitrijevic N.M. (1990), “Colloidal semiconductors as<br /> photocatalysts for solar energy conversion”, Solar Energy 44 (2), pp. 83 ‟ 89.<br /> [23] Kazuhito Hashimoto, Hiroshi Irie and Akira Fujishima (2005), “TiO2 photocatalytic<br /> activity: a historical overview and future prospects” (part 1), Japanese journal of<br /> applied physics 44 (12), pp. 8269 ‟ 8285.<br /> [24] Kim Jin Ho, Kim Sae Hoon, and Shiratori Seimei (2004), “Fabrication of nanoporous<br /> and hetero structure thin film via a layer-by-layer self assembly method for a gas<br /> sensor”, Sensors and Actuators B-Chemical 102 (2), pp. 241 ‟ 247.<br /> [25] Lee J., Tanaka T., Uchiyama S., Tsuchiya M., Kamiya T. (1997), “Broadband<br /> double-layer antireflection coatings for semiconductor laser amplifiers”, Japanese<br /> Journal of Applied Physics 36 (2), pp. L52 ‟ L54.<br /> [26] Linsebigler A.L, Lu G., and Yates J.T. (1995), “Photocatalysis on TiO2 surfaces:<br /> Principles, mechanism, and selected results”, Chem. Rev. 95, pp. 735 ‟ 758.<br /> [27] Marta Radecka, Katarzyna Zakrzewska, Mieczysław Rekas (1998), “SnO2-TiO2<br /> solid solutions for gas sensors”, Sensors and Actuators B, 47, pp. 194 ‟ 204.<br /> [28] Masao Katayama, Shinya Ikesaka and Jun Kuwano, Yuichi Yamamoto, Hideomi<br /> Koinuma, Yuji Matsumoto (2006), “Field-effect transistor based on atomically flat<br /> rutile TiO2”, Appl. Phys. Lett. 89 (24), pp. 2103-1 ‟ 2103-3 (3 pages).<br /> [29] Muhammad Faisal Irfan, Ahsanulhaq Qurashi, and Mir Wakas Alam (2010),<br /> “Metal oxide nanostructures and nanocomposites for selective catalytic reduction of<br /> <br /> 17<br /> Journal of Thu Dau Mot university, No2(4) – 2012<br /> <br /> <br /> NOx: a review”, The Arabian Journal for Science and Engineering 35 (1C), pp. 79<br /> ‟ 92.<br /> [30] Nickolay Golego, Studenikin S.A., and Michael Cocivera (2000), “Sensor<br /> Photoresponse of Thin-Film Oxides of Zinc and Titanium to Oxygen Gas”, J.<br /> Elec.chem. Soc. 147 (4), pp. 1592 ‟ 1594.<br /> [31] Nora Savage and Mamadou S. Diallo (2005), “Nanomaterials and water<br /> purification: Opportunities and challenges”, Journal of Nanoparticle Research 7,<br /> pp. 331‟342.<br /> [32] Pichot F., Gregg B.A. (2000), “The Photovoltage-Determining Mechanism in Dye-<br /> Sensitized Solar Cells”, J. Phys. Chem. B 104, pp. 6 ‟ 10.<br /> [33] Pravin S. Shinde, Pramod S. Patil, Popat N. Bhosale, and Chandrakant H.<br /> Bhosalew (2008), “Structural, Optical, and Photoelectrochemical Properties of<br /> Sprayed TiO2 Thin Films: Effect of Precursor Concentration”, J. Am. Ceram. Soc.<br /> 91 (4), pp. 1266 ‟ 1272.<br /> [34] Rachel Cinnsealach, Gerrit Boschloo, Nagaraja Rao S. and Donald Fitzmaurice<br /> (1999), “Coloured electrochromic windows based on nanostructured TiO2 films<br /> modified by adsorbed redox chromophores”, Solar Energy Materials and Solar<br /> Cells 57 (2), pp. 107 ‟ 125.<br /> [35] Ruifen Xu, Xiaoling Liu, Peng Zhang, Hao Ma, Gang Liu and Zhengyan Xia, “The<br /> photodestruction of virus in Nano-TiO2 suspension”, Journal of Wuhan University<br /> of Technology ‟ materials science edition 22 (3), pp. 422-425, (DOI:<br /> 10.1007/s11595-006-3422-6).<br /> [36] R. Vinu AND Giridhar Madras (2010), “Environmental remediation by<br /> Photocatalysis”, Journal of the Indian Institute of Science 90 (2), pp. 189 ‟ 230.<br /> [37] Satinder K. Brar, Mausam Verma, R.D. Tyagi, R.Y. Surampalli (2010), “Engineered<br /> nanoparticles in wastewater and wastewater sludge – Evidence and impacts”,<br /> Waste Management 30, pp. 504‟520.<br /> [38] Song Hong-Qiang, Mei Liang-Mo, Zhang Yun-Peng, Yan Shi-Shen, Ma Xiu-Liang,<br /> Yong Wang, Ze Zhang, Chen Liang-Yao (2007), “Magneto-optical Kerr rotation in<br /> amorphous TiO2/Co magnetic semiconductor thin films”, Physica. B, Condensed<br /> matter 388 (1-2), pp. 130 ‟ 133.<br /> [39] Tamura Takashi, Nihei Yukari (2002), “Non-magnetic substrate including TiO2 for<br /> a magnetic head and magnetic head”, United States Patent 6426848.<br /> [40] Tienphongonline 17-10-2011.<br /> [41] Torres C.E. Rodríguez, Golmar F., Cabrera A.F., Errico L., Navarro A.M. Mudarra,<br /> Rentería M., Saùnchez F.H. and Duhalde S. (2007), “Magnetic and structural study<br /> of Cu-doped TiO2 thin films”, Applied Surface Science 254 (1), pp. 365 ‟ 367.<br /> <br /> 18<br /> Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 2(4) - 2012<br /> <br /> <br /> [42] Wisitsoraat A. and Tuantranont A., Comini E. and Sberveglieri G., Wlodarski W.<br /> (2006), “Gas-Sensing Characterization of TiO2-ZnO Based Thin Film”, IEEE<br /> SENSORS 2006, EXCO, Daegu, Korea, pp. 964 ‟ 967.<br /> [43] Yacobi B.G. (2004), Semiconductor Materials, Kluwer Academic Publishers, New<br /> York, Boston, Dordrecht, London, Moscow.<br /> [44] Yanqin Wang, Yanzhong Hao, Humin Cheng, Jiming Ma, Bin Xu, Weihua Li,<br /> Shengmin Cai (1999) “The photoelectrochemistry of transition metal-ion-doped<br /> TiO2 nanocrystalline electrodes and higher solar cell conversion efficiency based on<br /> Zn2+-doped TiO2 electrode”, J. Mater. Sci. 34, pp. 2773 ‟ 2779.<br /> [45] Y. W. H. Wong, C. W. M. Yuen, M. Y. S. Leung, S. K. A. Ku, and H. L. I. Lam,<br /> “Selected applications of nanotechnology in textiles”, AUTEX Research Journal 6<br /> (1), March 2006 © AUTEX, 8 pages.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 19<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2